Kabine sonrası millete seslenen Başkan Recep Tayyip Erdoğan, emekliler için yeni mali imkanlar oluşturulacağını duyurdu. Başkan Erdoğan'ın açıklamalarının ardından gözler kamuoyunda "vatandaşlık maaşı" olarak bilinen, Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi'ne çevrildi. Emekliler başta olmak üzere düşük gelirlileri yakından ilgilendiren sistem ile kira ve ısınma vb. yardımlar yapılacak. Kriter ise en düşük emekli maaşı olacak. İşte taslak çalışmanın ayrıntıları...
Başkan Recep Tayyip Erdoğan, Kabine toplantısı sonrasında ekonomik alanda pek çok önemli açıklamada bulundu.
Emeklilerin yaşadığı sorunların farkında olduğunu belirten Başkan Erdoğan, "İnşallah 2027 bütçesinde başımızın tacı emeklilerimizin durumunu biraz daha iyileştirecek mali imkanları oluşturuyoruz. Bunun için ihtiyaç duyulan yasal düzenlemeyi adalet ve hakkaniyet çerçevesinde TBMM'nin takdiriyle sene sonuna kadar hayata geçirmeyi ümit ediyoruz" ifadelerini kullandı.
Başkan Erdoğan'ın sözlerinin ardından gözler "vatandaşlık maaşı" olarak bilinen ve AK Parti tarafından çalışmaları süren kamuoyunda Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi'ne (GETAD) çevrildi.
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'nın koordinasyonunda yürütülen çalışmada bölgesel dengeler ekseninde il il, hane hane "gelir seviyesi haritası" çıkarılıyor. İlk belirlemelere göre 2.5 milyon haneye 1.5 trilyon TL destek ödemesi planlanıyor.
İşte taslak çalışmanın ayrıntıları...
VATANDAŞLIK MAAŞI NEDİR?
Yürütülen taslak çalışmada vatandaşlık maaşı olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) hane halkı geliri belirli ücretin altında kalan ailelerin gelirini belirlenen bir düzeye tamamlamayı amaçlayan sosyal yardım modeli olarak tanımlanıyor.
ÖDEME KRİTERİ NE OLACAK?
Taslak çalışmada, vatandaşlık maaşından yararlanmak için bir ailede eve giren toplam gelirin en düşük emekli maaşı olan 23 bin 552 TL'nin altında bulunması gerekiyor. Bu gelirin üstünde olan hanelere destek ödemesi planlanmıyor.
YARDIM MİKTARININ SINIRI NE?
Yürütülen çalışmada geliri düşük vatandaşlara verilecek destek miktarı kademeli olarak belirlenecek.
HANGİ KALEMLERİ KAPSAYACAK?
Destek ödemelerinin, elektrik, doğalgaz, barınma ve yakacak yardımını içeren "konut desteği", çocuk yardımı, kira ve abonelik faturaları desteği ile gıda yardımı kalemlerinde yapılması planlanıyor. Böylece hane gelirini tamamlayıcı işlev sağlanmış olacak.
GELİR SEVİYESİ NASIL BELİRLENECEK?
İhtiyaç sahibi vatandaşların gelirlerini belirlemek amacıyla Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfların elindeki veriler esas alınacak.
SGK, gelir idaresi genel müdürlüğü, banka hesap hareketleri, tapu gibi veriler girilecek. Maaşı, kira ödeyip ödemediği, çocuğu olup olup olmadığı, tek başına yaşayıp yaşamadığı, sürekli muhtaçlığı belirlenecek.
Geliri düşük vatandaşların tespiti için kapı kapı gezilmeyecek. Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi'nden emeklilerin de yararlanması öngörülüyor.
SÜREKLİ BAKIMA MUHTAÇLARA ÖNCELİK
Yeni destek sistemiyle hem aileler hem de yaşlı vatandaşlar sosyal güvenlik şemsiyesi altına alınmış olacak. Giderek artan yaşlı nüfus ve bunların sorunları destek ödeme programında öncelikli olarak dikkate alınacak. Sürekli hastalık ve bakıma muhtaç olanlar da öncelikli destek alacaklar arasında yer alacak.
YARDIMLAR NASIL BELİRLENECEK?
23 bin 552 TL emekli maaşı olan hanede başka hiçbir gelir yoksa ve kirada oturuyorlarsa "kira" yardımı yapılacak. Özellikle metropollerde "kira" yardımına öncelik verilecek. İklim bakımından Erzurum, Sivas, Ardahan Kars gibi soğuk yerlerde doğalgaz gibi "enerji" desteğinde bulunulacak.
Kırsal kesim ve metropollerin etrafından sayfiyelerde "gıda" yardımı yapılacak. Bazı hanelere ihtiyaçlarına göre gıda, enerji, kira gibi birden çok kalemde ödeme yapacak. Ancak bu ödeme üst sınırı aşamayacak.
NE ZAMAN BAŞLAYACAK?
İl il yapılan tespitler sonrasında destek sistemi ilk olarak pilot yerlerde başlayacak. Pilot iller Aralık 2026'ya kadar belirlenecek ve ödemeler 2027 yılının ilk çeyreğinde başlayacak. Destek programı uygulamasının başarısı takip edilecek, aksayan yönler varsa çözülecek ve 2027 yılında tüm illeri kapsayacak şekilde yaygınlaştırılacak.
DESTEK NE KADAR OLACAK?
Yapılan etki analizi çalışmasında ihtiyaç sahibi hane sayısının 2.5 milyonu, yardım miktarının da 1.5 trilyonu bulması öngörülüyor.
BAŞVURU NASIL YAPILACAK?
Destek ödemelerinden yararlanmak için başvuru yapanlar, oluşturulacak "merkezi sisteme" kayıt olmak zorunda. Başvurular e-devlet ve Sosyal Dayanışma ve Yardımlaşma Vakıfları üzerinden de yapılabilecek. Belirlenecek kriterler doğrultusunda başvurular elektronik sistemle otomatik sonuçlandırılacak.
GELİR ARTARSA YARDIM SÜRECEK Mİ?
Başvuruları elektronik sistem üzerinden kontrol edilecek olan vatandaşların destek programına kabul edilmeleri halinde aylık hane gelirleri her ay kontrol edilecek. Gelir artışı görülen vatandaşlar sistemden çıkarılacak.
ÖDEME İÇİN KART VERİLECEK Mİ?
Evet, destek verilecek vatandaşlar için "vatandaşlık maaşı kartı" çıkarılacak. Verilecek tüm destek ödemeleri bu kartta toplanacak. Vatandaş destek ödemelerinin bir kısmını nakit çekebilirken, gıda ve temizlik maddeleri gibi ihtiyaçlarını da verilecek kartla indirimli olarak karşılayabilecek.
YASAL ADIM YIL SONUNDA ATILACAK
Edinilen bilgiye göre, 2027 bütçesinin Meclis sürecinin tamamlanmasının ardından GETAD'a ilişkin bütçe planlaması yapılarak ihtiyaç olması durumunda yasal düzenleme için adım atılacak. GETAD, 2027 yılında uygulamaya girecek.
