Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimle birlikte küresel enerji piyasalarında fiyatlar hızla yükselirken, petrol ve doğal gaz arzına yönelik endişeler dünya genelinde krizi derinleştirdi. Uzmanlar, savaş sona erse bile enerji dengelerinin kalıcı şekilde değişeceğini ve ABD'nin enerji merkezi olarak öne çıkabileceğini belirtiyor. İşte detaylar...
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan ve halen belirsizliğini koruyan savaş, küresel enerji piyasalarında ciddi bir sarsıntı yarattı. Özellikle dünya petrol ve LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki akışın risk altına girmesi, enerji fiyatlarında hızlı yükselişe neden oldu.
HÜRMÜZ BOĞAZI KRİZİ KÜRESEL ETKİ YARATTI
Boğazdaki tedarik güvenliğine ilişkin endişeler, yalnızca enerji üreticilerini değil tüm ülkeleri etkiledi. Asya'da akaryakıt kısıtlamaları gündeme gelirken, Afrika'da tarım üretimi gübre sıkıntısıyla karşı karşıya kaldı. Avrupa'da doğal gaz, ABD'de ise benzin fiyatları hane halkı üzerinde baskı oluşturmaya başladı.
ENERJİ FİYATLARINDA SERT ARTIŞ
Uzmanlar, savaş sona erse bile enerji piyasalarında oluşan yeni yapının kalıcı olabileceğini belirtiyor. Küresel ölçekte artan nüfus, elektrifikasyon süreci ve yapay zekâ destekli veri merkezlerinin enerji talebini her yıl yaklaşık yüzde 4 artırdığı ifade ediliyor.
ABD'de kaya gazı üretimi sayesinde ülke, LNG ihracatında liderliğini sürdürürken aynı zamanda dünyanın en büyük petrol ihracatçılarından biri konumuna geldi. Buna rağmen benzin fiyatlarının yüzde 50'nin üzerinde artarak 4,56 dolara yükseldiği, ortalama fiyatların ise 4,80 dolar seviyesine yaklaşabileceği öngörülüyor.
YENİLENEBİLİR ENERJİ VE ELEKTRİKLİ ARAÇLARA YÖNELİM
Enerji krizinin etkisiyle birçok ülke rüzgâr, güneş ve nükleer enerji yatırımlarını hızlandırdı. Kısa vadede ise kömür kullanımında artış yaşandı. Hindistan ve Güneydoğu Asya ülkeleri, enerji açığını kapatmak için eski kömür santrallerini yeniden devreye aldı.
Öte yandan yüksek enerji maliyetleri elektrikli araçlara olan ilgiyi artırdı. Avrupa ve Çin başta olmak üzere küresel satışların hızla yükseldiği ve elektrikli araçların toplam yeni satışların yaklaşık yüzde 30'una ulaşmasının beklendiği ifade ediliyor.
OPEC'İN GÜCÜ TARTIŞILIYOR
Küresel enerji krizinin etkileri OPEC'in piyasadaki etkisini de tartışmaya açtı. Birleşik Arap Emirlikleri'nin OPEC'ten ayrılma kararı, örgütün uzun süredir devam eden fiyat belirleyici gücünü zayıflattı. Körfez ülkeleri ise Hürmüz Boğazı'na bağımlılığı azaltmak için alternatif boru hatları ve yeni enerji güzergâhları üzerinde çalışıyor.
ENERJİNİN YENİ MERKEZİ ABD OLABİLİR
Uzmanlara göre savaş sonrası dönemde enerji piyasalarının ağırlık merkezi Amerika kıtasına kayabilir. Kanada, Arjantin, Guyana ve ABD'de artan petrol ve doğal gaz üretimi, Washington'un küresel enerji üzerindeki etkisini daha da güçlendirebilir.
