ABD ile İran arasında varılan geçici anlaşma iyimserlik yaratsa da Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizlik sona ermiş değil. Yaklaşık 1.150 gemi ve 125 milyar dolarlık yük hâlâ Körfez'de. Kriz uzun sürecek. İşte detaylar...
ABD ile İran arasında savaşı sona erdirmeyi hedefleyen geçici anlaşmanın ardından Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiği yeniden canlanmaya başladı. Ancak bunun tam anlamıyla normalleşme anlamına gelmediği de belirtiliyor.
Yaklaşık 1.150 ticaret gemisi ile 125 milyar dolar değerindeki yük, güvenlik endişeleri ve operasyonel belirsizlikler nedeniyle hâlâ Körfez'de bekliyor.
Dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20-25'i ile sıvılaştırılmış doğalgaz sevkiyatının önemli bölümü Hürmüz Boğazı'ndan geçiyor. Bu nedenle bölgedeki her gelişme enerji piyasalarını doğrudan etkiliyor. Hürmüz'de bekleyen gemiler yalnızca denizcilik sektörünün değil, küresel ekonominin de en kritik risklerinden biri.
Sigorta maliyetleri, navlun fiyatları, enerji arzı ve tedarik zincirleri üzerindeki baskı devam ederken, önümüzdeki altı haftalık müzakere süreci yalnızca Hürmüz Boğazı'nın değil, küresel ticaretin ve sigorta sektörünün geleceğini de belirleyecek.
PETROLDE SERT DÜŞÜŞ
Hafta sonundaki ABD-İran görüşmelerinin ardından ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in "kalıcı anlaşma için iyi bir temel oluştu" açıklamasıyla petrol fiyatları geriledi.
Brent petrol 75 dolara, ABD tipi WTI ham petrol ise gerileyerek 71 dolara kadar indi. Uzmanlar, nihai anlaşmanın sağlanması halinde Körfez'den petrol, doğalgaz, gübre ve diğer emtia sevkiyatlarının yeniden tam kapasiteyle başlayacağını ancak savaş öncesi seviyelere dönüşün aylar sürebileceğini öngörüyor.
TRAFİK NORMALİN DÖRTTE BİRİ
Cuma ile pazartesi arasında Hürmüz Boğazı'ndan 131 gemi geçiş yaptı. Pazartesi günü ise 39 gemi boğazı kullandı. Savaş öncesinde her gün 100-130 gemi bu güzergâhtan geçiyordu.
Boğazın ana orta koridoru hâlen mayınlı olduğu için kapalı durumda bulunuyor. Gemiler şimdilik İran karasularındaki kuzey rotası ile Umman karasularındaki güney rotasını kullanıyor. İmzalanan mutabakat kapsamında boğazın yönetimi şimdilik İran'a bırakılırken, Umman ve altı Körfez ülkesiyle birlikte gelecekteki yönetim modeli müzakere ediliyor.
11 BİN KİŞİ KURTARILIYOR
İran, 60 günlük müzakere süresi boyunca gemilerden geçiş ücreti alınmayacağını açıklasa da, geçtiğimiz ay kurduğu Persian Gulf Strait Authority (Körfez Boğazı Otoritesi) üzerinden gemilerin kayıt yaptırmasını istemeye devam ediyor. Birleşmiş Milletler (BM) bünyesindeki Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), Hürmüz Boğazı'nda ticari gemi geçişlerinin durmasıyla Körfez'de mahsur kalan 11 binden fazla denizci için tahliye planına başlanacağını duyurdu.
IMO Genel Sekreteri Arsenio Dominguez, "Bu çatışmada trajik bir şekilde hayatlarını kaybeden 14 masum denizci için saygı duruşunda bulunmak istiyorum. Küresel ticarete hizmet yolundaki özverileri asla unutulmayacak. Bölgede mahsur kalan 11 binden fazla denizci için tahliye planının uygulanmasına başlayacağız. Bu geniş çaplı operasyon, İran, Umman, bölgedeki diğer tüm kıyı ülkeleri, ABD ve denizcilik sektörüyle yakın iş birliği içinde gerçekleştirilecektir" dedi.
SİGORTACILAR TEMKİNLİ
Sigorta sektöründe ise risk algısı yüksek seviyesini koruyor. Küresel sigorta ve risk yönetimi şirketi Marsh'ın Deniz, Yük ve Lojistik Bölümü Başkanı Marcus Baker, ateşkesin olumlu bir gelişme olduğunu ancak piyasada ciddi bir tedirginliğin sürdüğünü ifade ediyor. Baker, sigorta şirketlerinin gemi sahiplerine destek vermeye devam ettiğini ancak geçici anlaşmanın 60 günlük müzakere süresinden sonrası için Hürmüz'ün ücretsiz ve güvenli kalacağına ilişkin herhangi bir garanti içermediğine dikkat çekiyor.
