Mülk sahipleri evlerini kiralarken yaptıkları sözleşmelerle kiracıları çileden çıkardı. Yaşayacak kişi sayısını belirleyen de var kiranın gecikmesi halinde faiz uygulayan da... Bunun özel hayata müdahale olduğunu belirten uzmanlar, "Acil düzenleme şart" diyor. İşte detaylar...
Kira piyasası artık sadece "yüksek fiyat" meselesi olmaktan çıktı. Yeni dönemde kiracılar, imza atmak zorunda kaldıkları kira sözleşmeleriyle özel hayatlarını düzenleyen kurallar, ağır yaptırımlar ve devasa kefalet yükümlülükleriyle karşı karşıya kalıyor. Öyle ki ev sahipleri artık kira sözleşmelerine misafir yasağından evde yaşayacak kişi sayısına, bina giderlerinden kiranın gecikmesi halinde günlük faize kadar birçok ağır yaptırım ekliyor.
Bununla da sınırlı kalmıyor. Kiracının günlük yaşamını doğrudan etkileyen bu maddelerin ihlali çoğu zaman "tahliye sebebi" saylıyor. Son dönemde kira sözleşmelerinin kişisel hayata doğrudan müdahaleye dönmeye başladığını belirten uzmanlar, bu duruma kanunen acil yaptırım gelmesi gerektiğini vurguluyor.
KİŞİ SAYISI SINIRI!
Kira sözleşmelerinde öyle maddeler var ki adeta yaşam talimatı veriliyor. Bir vatandaşın sitede tutmak istediği 3+1 ev için talep edilen kira sözleşmesi bu kadar da olmaz dedirtiyor. Eve yaşayacak kişi sayısının sınırlandırıldığı sözleşmede belirli saatten sonra misafir kabulü de yasaklanıyor. Örneğin karıkoca ve bir çocuk evi tuttu. Ancak bu evli çiftin ailesinden birinin annesi onlarla yaşamak zorunda kaldı. Bu durumda kira sözleşmesi ihlal edildiği gerekçesiyle tek taraflı feshedilerek tahliyesi talep ediliyor.
Yine diyelim ki kiracı bir kedi ya da köpek sahiplenmek istedi. Sözleşmede yer alan evcil hayvan dairede olmaz maddesi nedeniyle sözleşmeye aykırılık olarak değerlendirilip mülk sahibi tahliye isteyebiliyor. Bu tür hükümler, kiracının özel hayatına doğrudan müdahale tartışmasını beraberinde getiriyor.
BİNA GİDERİ DE KİRACIDA
Sözleşmelerde dikkat çeken bir diğer taraf da binanın tüm mali ve idari yükünü kiracılara yüklemesi... Buna göre binanın temel giderlerindeki yapılacak tadilat vs gibi işlemlerin ücretleri kiracıdan talep ediliyor. Örneğin sitede havuz bakımı ya da asansör tadilatı gerekiyor. Bu ücret de sözleşmeyle kiracıya yükleniyor. Oysa ki avukatlar bu tür giderlerin mülk sahibi tarafından ödenmesi gerektiğini vurguluyor.
FAİZDE BANKALARI SOLLUYOR!
Bazı kira sözleşmelerinde kira ve yan giderlerin zamanında ödenmemesi halinde kiracıya aylık yüzde 5 gecikme faizi uygulanıyor. Bu faiz oranıyla mülk sahipleri bankaları dahi solluyor. Sözleşmede ayrıca "ihtara gerek olmaksızın temerrüt" şartı yer alıyor. Bu da kiracının herhangi bir uyarı yapılmadan doğrudan hukuki süreçle karşı karşıya kalabileceği anlamına geliyor.
5 MİLYONLUK KEFALET
Son dönemde sözleşmelerde en dikkat çeken konuların başında kefil geliyor. Kiracıya kefil olacak kişiden talep edilenlerle artık kefil de esaret anlaşmasına imza atıyor. Öyle ki 5 milyon TL'ye kadar kefalet ücretine imza attıran da var kefilden banka dekontu isteyen de...
Dikkat çeken bir diğer düzenleme ise kiracının evi haftada bir gün kiraya verenin gösterebilmesine izin verme zorunluluğu. Üstelik kiracı bu durum nedeniyle kira indirimi ya da tazminat talep edemiyor.
ÖZEL HAYAT SINIRI İHLALİ
Gayrimenkul Hukuku Derneği Başkanı Av. Ali Güvenç Kiraz, mülk sahiplerinin kanuna aykırı düzenlemeleri kira sözleşmelerine yazamayacaklarını söyledi. Kiraz, "Örneğin emlak vergisini kiracı ödeyecektir diye bir durum yazılamaz. Ya da taşınmazın güçlendirilmesi, boyanması, yine çalışanların maaşı dışında kıdem tazminatları gibi, özlük haklarının ödenmesi gibi giderleri asla ödemek zorunda değiller" dedi.
Kiracıların kanuna aykırı durumları kabul etmemesi gerektiğini belirten Kiraz, "Bu tür durumlarda itiraz etmeleri halinde açılacak davalarda da kiracı lehine karar çıkacaktır. Çünkü bu tür sözleşmeler özel hayat sınırlarının ihlaline girer" ifadelerini kullandı.
DEMOKLES'İN KILICI GİBİ...
Gayrimenkul Uzmanı Şenay Araç, kira sözleşmelerindeki bazı talepler kaşısında şok geçirdiklerini söyledi. Araç, "Eve misafir gelişgidişlerinden sigara kullanım yasağına kadar birçok madde sözleşmeye ekleniyor. Eğer bir düzenleme gelmezse ileride mutfakta kokuya sebep olan yemek yapamaz, soğan-sarımsak kavuramaz gibi taleplerin gelmesinden artık korkuyoruz" dedi.
Bazı kiracıların evi beğendiği için ağır sözleşme şartlarını kabul ettiğini aktaran Araç, "Sonrasında mülk sahipleri bu sözleşmeyi kiracılarının üzerinde Demokles'in Kılıcı gibi sallıyor. O nedenle bu konuda acil bir düzenleme gerekiyor" ifadelerini kullandı.
