Yargıtay'ın hafta tatili günlerinin yıllık izin süresinden sayılmayacağına ilişkin kararı izin sistematiğinde kritik değişikliğe yol açtı.
Peki çalışanlar yıllık izinlerini kaç gün kullanabilir? Ne kadar çalıştıktan sonra yıllık izne hak kazanılır? Yıllık izin karşılığı para alınır mı? Milyonlarca çalışanın merak ettiği izin konusundaki detaylar İŞ'İN DOĞRUSU'nda...
YILLIK İZİN NE ZAMAN HAK EDİLİR?
Çalışanlar işe başladığı tarihten itibaren deneme süresini de içeren bir yıllık çalışma süresini doldurduğunda yıllık izin hakkı kazanır. 1 yıldan az süre çalışanların yıllık izin hakkı yoktur.
Yıllık izin kıdem süresi ve yaşa göre değişir. 1-5 yıla kadar 14 gün, 5-15 yıla kadar 20 gün ile 15 yıl ve üzeri 26 gün izin kullanır. 18 yaş ve daha küçük yaştakiler ile 50 yaş ve üzerindeki çalışanların yıllık izin süresi 20 günden az olamaz.
MEMURLARIN YILLIK İZİN SÜRESİ NE KADAR?
Hizmet süresi 10 yıla kadar olanlar 20 gün, 10 yıl ve üzeri olanlar ise 30 gün yıllık izin kullanır. Öğretmenler yaz tatili süreleri içinde izin hakkını kullanır. Radyoaktif alanlarda çalışanlara her yıl yıllık izne ek olarak 1 ay daha sağlık izni verilir.
Memurlar iki yıllık izin süresini birleştirerek kullanabilir. Memurların izinli olduğu cumartesi ve pazar günleri yıllık izin hesabına dahil edilir.
YILLIK İZİN ÜCRETİ NASIL HESAPLANIR?
Çalışanın vefatı veya işten ayrılması halinde kullanılmayan yılık izin karşılığı ücretler son brüt maaş esas alınarak hesaplanır. Hesaplama yapılırken SGK işsizlik ve işçi primleri, gelir ve damga vergisi kesintileri hesaba katılır.
YILLIK İZİN SONRAKİ YILLARA DEVREDER Mİ? BÖLÜNEBİLİR Mİ?
Anayasaya göre yıllık izin hakkı işçinin dinlenmesi esasına dayalıdır ve çalışırken asla ücrete dönüştürülemez. Çalışanlar tarafından yıllık ücretli izinler yıl içinde kullanılmaması halinde bir sonraki yıla devreder.
Yıllık izinler bölünerek kullanılabilir. Çeşitli nedenlerle kullanılamayan izinlerin iptali, yok sayılması söz konusu olamaz.
YILLIK İZİN KULLANDIRILMAZSA ÇALIŞANA FESİH HAKKI DOĞAR MI?
Evet, haklı fesih hakkı doğar. Yıllık izin kullanımının işveren tarafından iyi niyet kuralına uymayarak kötüye kullanılması halinde çalışan yasal hakkını kullanır.
FESİH DURUMUNDA KULLANILMAYAN İZİNLERİN AKIBETİ NE OLUR?
İstifa veya hangi sebeple olursa olsun iş sözleşmesinin feshi durumunda, kullanılmayan yıllık izin süreleri, son brüt maaş üzerinden hesaplanarak hak sahibine ödenir.
HAFTA TATİLLERİ İLE RESMİ TATİLLER YILLIK İZİN KAPSAMINDA SAYILIR MI?
Hayır. Bu konuda Yargıtay kısa süre önce tarihi bir karara imza atarak bu konudaki tartışmalara nokta koydu.
CUMARTESİ GÜNLERİ YILLIK İZİN SÜRESİNE DAHİL MİDİR?
Bu konu soru işaretleri barındırmaktadır. İş Kanunu'na göre cumartesi günleri iş günüdür. Bu nedenle cumartesi günleri yıllık izin içinde değerlendirilebilir. Ancak çalışanlar için sadece cumartesi ve pazar günleri hafta tatili değildir. Çalışanların haftalık çalışma süresi 45 saattir. Tatil günü illa hafta sonu olacak diye bir zorunluluk bulunmamakta.
İHBAR SÜRESİ BOYUNCA YILLIK İZİN KULLANDIRILIR MI?
İş akdinin işveren tarafından sonlandırılması halinde ihbar süresinde yıllık izin süresi kullandırılamaz. Kullandırılırsa işveren ihbar tazminatı ödemek zorunda kalır. İşverenin yıllık izine karşılık gelen parayı ödemek yerine yıllık izin kullandırmak istemesi halinde, izin süresi kadar ihbar süresi uzar.
ÇALIŞAN ZORLA YILLIK İZNE ÇIKARILABİLİR Mİ?
Evet. Yıllık izni kullandırma yükümlülüğü işverendedir. Çalışan yıllık iznini kullanmak istemezse, işveren çalışanı yıllık izne çıkarabilir. Ancak işveren çalışanı ücretsiz izne çıkarmaya zorlayamaz.
Çalışanın rızası dışında ücretsiz izne çıkarma girişimi haklı fesih doğurur.
YILLIK İZİN KULLANIRKEN RAPOR ALINIRSA İZİN SÜRESİ UZAR MI?
Yıllık iznin kullanıldığı sırada hastalık nedeniyle alınan rapor, izni yıllık izin süresinden düşülemez. İşveren, rapor izni nedeniyle yıllık izin süresini ileri bir tarihte kullandırır.
MEVSİMLİK VE EV HİZMETLERİNDE ÇALIŞANLARIN İZİN HAKKI VAR MI?
Mevsimlik işçiler için en az 1 yıllık aynı işverene bağlı olarak çalışma koşulu sağlanamadığından yıllık izin hakkı doğmaz. Yıllık izin konusunda kısmi süreli çalışanların tam süreli olarak çalışanlardan farkı yoktur.
Süresiz olarak ev hizmetlerinde 10 günden fazla çalışan geçici işçilerin başka bir iş kapsamında çalışması yok ise ödünç veren işveren olan özel istihdam büroları bir yıllık süre sonunda çalışanlara yıllık izin verilir.
GAZETECİLER YILDA KAÇ GÜN İZİN KULLANIR?
Günlük süreli yayında çalışan gazeteciler (en az bir yıl çalışmış olma şartıyla) yılda 4 hafta izin hakkına sahip olur. 10 yıldan fazla kıdeme sahip gazeteciler 6 hafta izin kullanır. Haftalık, 15 günlük ve aylık periyotlarla yayınlanan bir gazete veya dergide çalışanlara ise her 6 aylık çalışma dönemi için 2 hafta izin verilir.
