Bir 8 Mart Dünya Kadınlar Günü geride kalırken, Türkiye'de kadınların hem çocuk sahibi olması hem de istihdamda var olabilmeleri için devlet seferberlik halinde. Devletin yeni stratejisiyle kadınlar hem çocuk doğurup anne olacak hem de kariyerlerinden kopmayacak.
Kadınların doğum yaptıktan sonra istihdamda kalma oranları ne? İş bırakmada en büyük etkenler neler? Doğum yapan bir kadın işten çıkartılabilir mi? Devlet kadınları hem anne olmaları hem de istihdamda kalmaları için neler yapıyor? Doğum izinleri artacak mı? Yeni yasa teklifi ne zaman yasalaşacak? Devlet doğum yardımında kaç kadına ne kadar yardım yaptı? Tüm detaylar İŞ'İN DOĞRUSU'nda....
ÜÇTE BİRİ 6 AYDA İŞİ BIRAKIYOR
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı bünyesindeki Nüfus Politikaları Kurulu'na sunulan son 10 yılda doğum yapan 2 milyon kadının çalışma hayatında kalmasına ilişkin araştırmaya göre, bir yıl içinde doğum yapan iki anneden biri işini bırakıyor. Doğum sonrası ilk 6 ayda kadınların yüzde 39.9'u işi bırakıyor. Bir başka değişle doğum yapan 100 kadından 40'ı çalışma hayatından çekiliyor.
Doğumdan sonra 36 aylık sürede, işi bırakan kadın oranı yüzde 72.8. 24 ayda kadınların yüzde 68.1'i, 12 ayda da yüzde 56.5'i işi bırakıyor. Doğum sonrası işten çıkan kadınların ortalama yaşı ise 30.73 seviyesinde. Kadınların doğum sonrası işi bırakmalarındaki en büyük etken ise çocuğu bakım ücreti ve düşük maaş.
DOĞUM İZNİ ARTACAK
Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçlarına göre 15 ve daha yukarı yaştaki kadınların işgücüne katılma oranı yüzde 36.8. Kadınlar eğitim seviyesi yükseldikçe işgücüne daha fazla katılıyor. Kadınların iş gücüne katılımında lise mezunları yüzde 38.5 iken üniversite mezunları yüzde 68.7 oranında. 15 ve daha yukarı yaştaki kadınların istihdam oranı ise yüzde 32.5. Kadınların istihdamda yarı zamanlı çalışma oranı yüzde 18.3 oldu. Hanesinde 3 yaşın altında çocuğu olan 25-49 yaş grubundaki kadın istihdam oranı yüzde 26.9 oldu.
Üst ve orta düzey yönetici pozisyonundaki kadın oranı yüzde 21.5 oldu. Doğum oranlarını arttırmak amacıyla hükümetin yaptığı yeni yasal düzenlemeler Ramazan Bayramı sonrasında Meclis'te yasalaştırılacak. İster memur ister işçi olsun 16 hafta olan doğum izni 24 haftaya çıkacak. Yasayla arttırılacak 8 haftalık izin doğum sonrası iznine eklenecek. Kadınlar doğuma 2 hafta kalana kadar işyerlerinde çalışabilecekler. Bu arada işçiye, eşinin doğum yapması halinde verilecek babalık izni memurlarda olduğu gibi 5 günden 10 güne çıkarılacak. Koruyucu ailelere de aynı izin hakkı verilecek. Kadın konukevlerinden yararlanan ve yeterli geliri bulunmayan kadınlar ile beraberindeki çocuklara harçlık verilecek.
168 GÜNE 123 BİN LİRA ÖDEME
Çalışan annelere doğum izni süresince son bir yıllık kazançları üzerinden iş göremezlik(rapor) ücreti ödeniyor. Meclise sunulan teklifle doğum izni 24 haftaya çıkarılınca bugüne kadar anneye 112 gün üzerinden ödenen 82 bin 208 TL'lik annelik maaşı, 168 gün üzerinden hesaplanacak. Buna göre anneye en az 123 bin 312 TL verilecek. Annenin çalışırken maaşı yüksekse bu miktar daha da artacak. Örneğin, 40 bin TL geliri olan anneye 149 bin 333, 50 bin TL olana 186 bin 667 TL, 70 bin TL olana 261 bin 333, 90 bin TL olana da 336 bin TL ödeme yapılacak.
Doğum izninde olan bir kadın çalışan işten çıkarılırsa belli haklara sahiptir. Tazminatsız derhal feshi geçerli kılan herhangi bir sebepten dolayı işten çıkarılmamış ve kıdem süresi bir yıl ya da bir yıldan fazla ise kıdem tazminatı almaya hak kazanır. Doğum izninde işten çıkarılan bir kadın çalışan kıdemine göre 2 ila 8 haftalık brüt ücret üzerinden ihbar tazminatını alır. Bir ay içinde işe iade devası açabilir. Eşit davranma ilkesini ihlal nedeniyle ayrıca 4 aylık ücreti tutarında eşit davranma ilkesi tazminatı talep edebilir.
KADINLARA NE KADAR DOĞUM YARDIMI YAPILDI?
1 Ocak 2025 itibarıyla doğan ilk çocuğa 5 bin lira tutarında tek seferlik, ikinci çocuğa aylık 1500 lira, üç ve sonraki çocuklar için aylık 5 bin lira destek verildi. İki, üç ve üzeri 510 bin 924 çocuk için düzenli ödeme yapıldı. Bugüne kadar doğum yardımından faydalanan kadın sayısı toplam 859 bin 775. Ödenen miktar ise 12 milyar 77 milyon TL. Doğum yardımına başvurular e-Devlet ve 'İlk Öğretmenim Ailem' mobil uygulaması üzerinden alındı.
KADINLAR İSTİHDAMA NASIL KAZANDIRILACAK?
Hükümet, sanayiden teknolojiye, girişimcilikten bilimsel araştırmalara kadar her alanda kadınların istihdamını destekleyecek. Bu amaçla, Türkiye'nin dört bir yanında, kadın ve genç istihdamını artıracak merkezi tematik bölgesel kalkınma ve mali destek programları devreye alınacak. Kadınlara yönelik girişimcilik programları yaygınlaştırılacak, kapsamlı eğitimler, mentorluk programları ve iş birliği platformlarıyla sürdürülebilir bir ekosistem inşa edilecek. Yenilikçi iş fikirlerinin hayata geçirilmesi için özel mentor havuzları, hızlandırıcı programlar, mikro krediler ve prototip geliştirme hibelerinin, kadın girişimcilerin kullanımına sunulacak.
