Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yeni teşvik paketinde yer alan kamu borçlarının 72 taksitle ödenmesi konusundaki maddede 'ödeme iradesi bulunan mükelleflere' kolaylık sağlanabileceği sinyalini verdi. Faiz konusunda bakanlığın yetkisi bulunduğunu ancak enflasyonun altında bir faiz uygulanmayacağını belirten Şimşek, "Ödeme kabiliyeti zayıflamış, buna rağmen ödeme iradesi bulunan mükellefler için; taksitlendirme, teminat ve faiz konusunda belirli imkânlar sunulabilecek" dedi. İşte Bakan Şimşek'in açıklamaları…
Yeni teşvik paketinin en önemli ayağı hangisi sizce?
Düzenlemelerin temel hedefi girişimciliği ve imalat sanayisini desteklemektir. Paketle uluslararası doğrudan yatırımları artırmayı, uluslararası rekabetçi bir transit ticaret merkezi oluşturmayı, küresel yeteneklerin, girişimcilerin, teknoloji şirketlerinin ve çok uluslu firmaların merkez operasyonlarını ülkemize çekmeyi amaçlıyoruz.
Teklif Meclis'ten geçmedi ama yatırımcılardan soranlar oluyor mu?
Sayın Cumhurbaşkanımızın açıklamasının ardından konuya ilişkin yoğun bir ilgi olduğunu görüyoruz. Teklifin detaylarına ilişkin Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi'ne çok sayıda soru gelirken özellikle uygulama çerçevesi merak ediliyor. Yasal düzenlemenin tamamlanmasının ardından, uygulamaya ilişkin ikincil düzenlemeler de hayata geçirilecek. Kültür ve Turizm Bakanımız da uluslararası tanıtım faaliyetlerinin bir parçası olarak sürece katkı sağlayacak ve kapsamlı tanıtım çalışmaları yürütülecek.
MALİYETİ 90 MİLYAR TL
Paketin kapsamı Plan ve Bütçe Komisyonu'nda genişledi. Bunun bütçeye yansıması ne olacak?
İhracatçılara sağlanması planlanan kurumlar vergisi desteğine ilişkin yeni bir önerge verildi. Bu düzenlemeyle desteğin kapsamı genişletilerek üretim esaslı bir yapı oluşturuldu. Buna göre, sanayi sicil belgesine sahip üretim işletmeleri ile zirai üretim faaliyetinde bulunan kurumların elde ettikleri kazançlara yüzde 25 olan genel kurumlar vergisi oranı yüzde 12.5 oranında uygulanacak. Önceki önergeye göre, düzenlemenin bütçe maliyetinin artması, yaklaşık 90 milyar TL'ye ulaşması bekleniyor. Ancak bu düzenlemeyle yatırım, istihdam, üretim ve ihracat üzerinden sağlayacağımız olumlu katkı maliyeti sınırlayacaktır.
Kamu borçlarının yapılandırılması konusunda esnaf kesiminden eleştiriler var. Burada faizin silinmesi söz konusu olabilir mi?
Bu düzenleme bir af niteliği taşımıyor, aksi durumda vergisini düzenli ve zamanında ödeyen mükelleflere haksızlık yapılmış olur. Biz burada yapılandırmaya belirli bir kural seti oluşturacağız. Teklif yasalaştıktan sonra ikincil düzenlemeler de devreye alınacak ve uygulama sahada yakından takip edilecek. Faiz konusunda temel yaklaşımımız çok net: hiçbir şekilde gerçekleşen enflasyonun altında bir faiz uygulanmayacak. Son dört yıla baktığınızda enflasyon 2022'de yüzde 64.3; 2023'te yüzde 64.8; 2024'te yüzde 44.4; 2025'te yüzde 30.9 gerçekleşti. En az enflasyon kadar bir faiz uygulanacak, faizsiz ya da enflasyonun altında yapılandırma olmayacak. Faiz konusunda bakanlığın yetkisi bulunuyor ancak ana ilkemiz değişmeyecek. Ayrıca, ödeme gücü olduğu halde yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere kolaylık sağlanmayacak. Ancak ödeme kabiliyeti zayıflamış, buna rağmen ödeme iradesi bulunan mükellefler için; taksitlendirme, teminat ve faiz konusunda belirli imkânlar sunulabilecek. KDV borçlarıyla gelir veya kurumlar vergisi borçlarını aynı kategoride değerlendirmiyoruz. KDV, zaten satışta peşin olarak vatandaştan alınıyor. KDV'de genellikle altı aydan uzun taksitlendirme olmuyor. Buna karşılık gelir ve kurumlar vergisinde, firmanın durumuna göre daha uzun vadeli taksitler belirlenebilecek. Ödeme iradesi gösteren mükelleflerin bilanço ve gelir tabloları detaylı şekilde analiz edilecek, vergi uyumunu kasıtlı şekilde bozanlara imkân sağlanmayacak.
Teminat konusu peki?
Mevcut durumda tecil edilecek borçların toplamı 250 bin TL'den düşükse teminat aranmıyor. Bu limitin üzerindekiler için zorunlu teminat tutarı ise 250 bin TL'yi aşan kısmın yarısıdır. Kanunda Cumhurbaşkanımızın teminatsız tecil tutarını 10 katına kadar artırma yetkisi bulunuyor.
PARANIN TÜRKİYE'DE KALMASINI İSTİYORUZ
Varlık barışı düzenlemesinde daha önceki uygulamalarda vergi oranı yüzde 2-3'tü. Şimdi yüzde 5 yüksek bulunuyor. Siz bu konuda ne dersiniz?
Bu hususta, birçok ülke ile çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmamız var. Bu anlaşmalar kapsamında yurtdışından getirilen kâr paylarından genelde yüzde 10 vergi alınıyor. Bu uygulama yüzde 5 vergi ile varlıkların yurda getirilebilme imkânını sağlayacak. Eğer bu varlıklar uzun süreli finansal sistemde kalırlarsa vergi oranı kademeli olarak indirimli uygulanacaktır. Bu düzenlemede temel amacımız, varlıkların sadece beyan edilmesi değil; Türkiye'ye getirilerek finansal sistem içinde değerlendirilmesidir. Hedefimiz finansal sistemimizin büyümesi, sermaye piyasalarının derinleşmesi ve ekonomide uzun vadeli kaynak yapısının güçlenmesidir. Beyan sonrası finansal sistemde değerlendirilmeyen varlıklara daha yüksek vergi uygulanacak. Diğer taraftan devlet tahvillerinde veya vadeli hesaplarda değerlendirilen varlıklara vergi avantajı sağlayarak kademeli olarak azalan vergi oranı uygulayacağız.
Ne kadar para gelebilir?
Birçok belirleyici unsurun olduğu bu hususta şu an net bir rakam telaffuz etmek doğru olmaz.
NEREDEN BULDUN' GÜNDEMİMİZDE YOK
Son dönemde 'Nereden buldun' sorusunun uygulandığına dair şikâyetler var. 'Nereden buldun' müessesi gelir mi?
Hiçbir zaman gündemimizde olmayan 'Nereden buldun' şeklinde bir uygulama şu anda da gündemimizde yok. Bizim yaptığımız zaten mevzuatta da yer alan "izaha davet" müessesinni kullanılmasıdır. Örneğin; hissedarı olduğunuz bir şirketten kayıtlı bir ücret geliriniz yok, hiç temettü ödemesi yapılmamış ve beyan edilen başka bir geliriniz de görünmüyor. Buna rağmen son 5 yılda gelriinizle uyumsuz şekilde çok yüksek harcama ve varlık artışı oluyorsa, idare doğal olarak sizi izaha davet edip bunun kaynağını soruyor. Buradaki amaç kayıt dışılığı azaltmak, vergi uyumunu artırmak ve sistemi daha adil hale getirmektir. Nitekim attığ-ı mız adımların sonuçlarını da görüyoruz. Gelir vergisi beyannamesi sayısı 2022'de 3.8 milyondan, 2025 yılında 5.5 milyonun üzerine çıktı.
FATF İLKELERİNİ DİKKATE ALDIK
Türkiye tekrar FATF radarına takılıp, gri listeye girer mi?
Kara paranın aklanması ve terörizmin finansmanının önlenmesine yönelik Mali Eylem Görev Gücünün (FATF) standartlarına en üst seviyede uyum önceliğimiz. FATF varlık barışı kaynaklı risklerin yönetilmesi için 4 ilke belirlemiştir. Bunlar; önleyici tedbirlerin etkin uygulanması, varlık girişlerinin finansal sistem üzerinden yapılması ve muafiyet tanınmaması, kara para aklama ve terörizmin finansmanı amacıyla kötüye kullanımın tespit edilip soruşturulması, ulusal ve uluslararası iş birliğinin sağlanmasıdır. Paketi hazırlarken FATF'ın varlık barışı uygulamaları konusundaki bu ilkeleri dikkate alındı. Teklif metninde açık olarak ifade edildiği gibi düzenlemede temel amaç vergiye gönüllü uyumun kuvvetlendirilmesidir. Teklif kapsamında varlıklarını bildirenlere vergi istisnası tanınmakta olup bu varlıklarla ilgili kara paranın aklanması ve terörizmin finansmanının önlenmesine yönelik bir istisna/muafiyet getirilmedi.
