Orta Doğu'da artan çatışmalar, özellikle Hürmüz Boğazı çevresindeki sevkiyat riskleri ve enerji tesislerine yönelik saldırılar petrol piyasasını sarsıyor. Brent petrol 114 doların üzerine çıkarak yaklaşık 2 yılın zirvesine yükselirken Irak ve Kuveyt'te üretim düşerken, ABD Başkanı Donald Trump fiyat artışının geçici olduğunu savundu.
Emtia piyasalarında geride kalan haftada fiyat hareketleri, Orta Doğu'da tırmanan çatışmaların enerji arzı ve deniz taşımacılığı üzerindeki riskleri artırması ve ABD Merkez Bankasının (Federal Reserve) faiz politikasına yönelik belirsizliklerin etkisiyle dalgalı bir seyir izledi. Enerji emtialarında özellikle petrol ve doğal gaz fiyatları jeopolitik risk priminin etkisiyle yükselirken, artan enflasyon beklentileri ve Fed'in faiz indirimlerine yönelik ihtimallerin zayıflaması değerli ve baz metalleri baskıladı.
Hafta boyunca küresel piyasalardaki risk algısı büyük ölçüde Hürmüz Boğazı çevresindeki sevkiyat akışına dair endişelerle şekillendi. Orta Doğu'dan Asya'ya yapılan ham petrol ve LNG sevkiyatlarında yaşanan aksamalar, yalnızca arz riskini değil aynı zamanda sigorta, navlun ve teslim süreleri üzerinden maliyetleri de artırdı.
SEVKİYAT RİSKİ PETROL VE DOĞAL GAZI YÜKSELTTİ
Enerji piyasalarında haftanın ana gündem maddesi Hürmüz Boğazı çevresindeki sevkiyat riskleri ve Orta Doğu kaynaklı arz endişeleri oldu. Bu gelişmelerin etkisiyle Brent petrolün varil fiyatı 114,52 dolara çıkarak Ekim 2023'ten bu yana en yüksek haftalık kapanışını yaptı.
Aynı dönemde Dubai ham petrolünün nakit primi 19,63 dolara ulaşarak 2018'den bu yana en yüksek seviyeyi gördü. Brent ile Dubai petrolü arasındaki fiyat farkını gösteren EFS primi de hafta içinde 10,42 dolara kadar yükseldi. Bu durum özellikle Asya'daki rafineriler için Brent bağlantılı ve Atlantik havzası menşeli ham petrol türlerinin maliyetini artırdı.
Doğal gaz tarafında da hem ABD iç piyasasındaki veriler hem de küresel LNG arzına ilişkin riskler yakından takip edildi. Haftalık bazda Brent petrolün varil fiyatı yüzde 24,4 yükselirken, New York Ticaret Borsasında işlem gören doğal gazın MMBtu cinsinden fiyatı da yaklaşık yüzde 9 arttı.
BRENT PETROL İKİ YILIN ZİRVESİNE ÇIKTI
Küresel petrol piyasalarında yükseliş, Orta Doğu'daki askeri gerilimle hız kazandı. Brent petrolün varil fiyatı 90 doların üzerine çıkarak yaklaşık iki yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Brent petrol, bugün 114,52 dolara yükseldi. Böylece fiyatlar 20 Nisan 2024'ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü.
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları ile İran'ın bölgedeki ABD üsleri ve İsrail'i hedef alan karşılıklarının yedinci gününde de devam etmesi, enerji piyasalarında belirsizliği artırdı.
Küresel enerji ticareti açısından kritik öneme sahip olan Hürmüz Boğazı'nda yaşanan gerilim, deniz trafiğini ciddi şekilde yavaşlattı. İran'daki enerji tesislerine yönelik saldırılar ise üretim ve ihracatta aksamalara neden olarak petrol fiyatlarını yukarı taşıdı.
Dünyanın önde gelen konteyner taşımacılık şirketlerinden Maersk ile Hapag-Lloyd da güvenlik gerekçesiyle Orta Doğu bağlantılı iki nakliye hattındaki faaliyetlerini geçici olarak askıya aldı.
Öte yandan Katar Enerji Bakanı Saad bin Şeride el-Kabi, Körfez ülkelerinin enerji ihracatının haftalar içinde durabileceğini ve bunun petrol fiyatlarını varil başına 150 dolara kadar çıkarabileceğini belirterek piyasadaki yükselişi destekleyen açıklamalarda bulundu.
İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Danışmanı İbrahim Cebbari de 2 Mart gecesi İran devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'ndan gemi geçişlerine izin verilmeyeceğini ve geçiş yapmaya çalışan gemilerin hedef alınacağını duyurdu.
İsrail ve ABD ise Tahran ile Washington arasında müzakereler devam ederken 28 Şubat'ta İran'a yönelik askeri operasyon başlatmıştı. Bu gelişmelerden önce Brent petrolün vadeli varil fiyatı 27 Şubat kapanışında 72,48 dolar seviyesinde bulunuyordu.
IRAK'TA PETROL ÜRETİMİ SERT DÜŞTÜ
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından Irak'ta petrol üretiminde ciddi bir düşüş yaşandığı bildirildi. Ülkede günlük üretimin yaklaşık yüzde 60 azaldığı açıklandı.
Irak Petrol Bakanlığına bağlı Saha ve Lisans İşleri Şirketi Genel Müdür Yardımcısı Kazım Abdulhasan Kerim, saldırılar sonrası günlük petrol üretiminin 3,3 milyon varilden 1,3 milyon varile gerilediğini belirtti.
Kerim ayrıca Basra'nın güneybatısındaki Bercisiye petrol sahasının iki insansız hava aracıyla hedef alındığını, saldırıda yabancı bir şirkete ait depolarda hasar oluştuğunu ancak üretim tesislerinin zarar görmediğini ifade etti.
Irak yönetimi daha önce Hürmüz Boğazı'nda yaşanan sorunlar nedeniyle ihracatın azalması üzerine ham petrol üretimini düşüreceğini açıklamıştı.
TRUMP: PETROL FİYATLARINDAKİ YÜKSELİŞ GEÇİCİ
ABD Başkanı Donald Trump da petrol fiyatlarındaki artışa ilişkin değerlendirmede bulundu.
Trump, kendisine ait sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda fiyatlardaki yükselişin kısa süreli olacağını savundu.
İran kaynaklı nükleer tehdidin ortadan kaldırılmasıyla birlikte petrol fiyatlarının hızlı şekilde gerileyeceğini belirten Trump, mevcut yükselişin ABD ve küresel güvenlik için ödenen küçük bir bedel olduğunu ifade etti.
KUVEYT'TE ÜRETİM İHTİYATİ OLARAK DÜŞÜRÜLDÜ
Kuveyt'te de İran'dan gelen saldırılar nedeniyle petrol üretiminde tedbir amaçlı bir azaltmaya gidildi.
Kuveyt Petrol Şirketi tarafından yapılan açıklamada, tekrarlayan saldırılar nedeniyle ham petrol üretimi ve rafineri faaliyetlerinin ihtiyati olarak düşürüldüğü belirtildi.
KUNA haber ajansına yapılan açıklamada, üretimdeki düşüşe ilişkin net bir rakam verilmezken alınan kararın tamamen güvenlik amaçlı olduğu ve gelişmelere göre yeniden değerlendirileceği ifade edildi.
Yetkililer, koşulların normalleşmesi halinde üretimin eski seviyelerine hızla çıkarılabileceğini de vurguladı.
