İran merkezli jeopolitik gerilim, küresel enerji piyasalarında fiyat artışlarına yol açtı. Petrol ve doğal gazdaki yükseliş, tarım ve sanayi başta olmak üzere üretim maliyetlerini artırırken enflasyon baskısını güçlendirdi. Hürmüz Boğazı'nda yaşanan aksaklıklar arz endişelerini derinleştirirken, ülkeler alternatif enerji ve acil önlemlere yöneliyor. İşte konuya ilişkin tüm detaylar…
Orta Doğu'da tırmanan gerilim, küresel enerji ve emtia piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açtı. İran'a yönelik saldırıların ardından petrol fiyatları gerilim öncesine kıyasla yaklaşık yüzde 40 artarken, Avrupa'da doğal gaz fiyatları TTF referans noktasında yüzde 80'e varan yükseliş kaydetti. Bu artış, başta tarım sektörü olmak üzere birçok alanda maliyet baskısını artırdı.
TARIM SEKTÖRÜ ARTAN MALİYETLERLE KARŞI KARŞIYA
Petrol fiyatlarındaki yükseliş, Avrupa'da çiftçilerin en önemli girdilerinden biri olan mazot fiyatlarını da yukarı çekti. Avrupa Birliği genelinde dizelin litre fiyatı 1,59 avrodan 1,95 avroya çıkarak yaklaşık yüzde 23 arttı.
Artan enerji maliyetleri özellikle sulama, seracılık ve yoğun makine kullanımına dayalı üretim yapan çiftçileri olumsuz etkiliyor. Bu durum, tarımsal üretim maliyetlerinin artmasına ve dolaylı olarak gıda fiyatları üzerinde baskıya neden oluyor.
EMTİA PİYASALARINDA AYRIŞMA DERİNLEŞTİ
Jeopolitik risklerin etkisiyle mart ayında emtia piyasalarında yön arayışı öne çıkarken, ürün bazlı ayrışmalar dikkat çekti.
Petrol, doğal gaz, alüminyum, mısır ve pirinç fiyatlarında sert yükselişler görüldü.
Güçlenen doların etkisiyle altın, gümüş ve bakır gibi metallerde satış baskısı oluştu.
Analistler, enerji fiyatlarındaki artışın küresel enflasyonist baskıları güçlendirebileceği ve merkez bankalarını daha temkinli politikalara yöneltebileceği görüşünde.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDAKİ AKSAMALAR KRİZİ DERİNLEŞTİRDİ
Küresel enerji ticaretinin kritik noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiğinin durma noktasına gelmesi, arz endişelerini artırdı. Söz konusu geçiş noktası, dünya petrol ve LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sine ev sahipliği yapıyordu.
ALTERNATİF YAKIT VE TEDARİK ARAYIŞLARI HIZLANDI
Enerji arzındaki belirsizlikler, ülkeleri farklı çözümler üretmeye yöneltti.
Daha düşük kaliteli yakıtların kullanımına izin verildi.
Kömür gibi daha kirletici kaynaklara yönelim arttı.
Hindistan, enerji tedarikçisi ülke sayısını 27'den 41'e çıkardı.
Uluslararası Enerji Ajansı öncülüğünde ise yaklaşık 400 milyon varillik stratejik petrol rezervinin piyasaya sürülmesi konusunda anlaşma sağlandı.
PETROL FİYATLARI ZİRVEYE YAKLAŞTI
Brent petrolün varil fiyatı 27 Şubat'tan bu yana yüzde 31'in üzerinde artarak 94 dolar seviyelerine ulaştı. Fiyatlar dönem içinde 119 dolara kadar çıkarak 2022'den bu yana en yüksek seviyeleri gördü.
Brent petrolün varil fiyatı 26 Mart itibarıyla uluslararası piyasalarda 98,50 dolardan işlem görüyor.
Öte yandan ABD'de petrol stoklarının beklentilerin aksine artması ve diplomatik temaslara yönelik iyimser açıklamalar, fiyatlarda sınırlı geri çekilmeye neden oldu.
KÜRESEL EKONOMİ İÇİN RİSKLER ARTIYOR
Uzmanlara göre enerji fiyatlarının uzun süre yüksek kalması:
Ayrıca hasar gören altyapı, aksayan lojistik ve artan nakliye riskleri nedeniyle dünya genelinde tüketicilerin ve işletmelerin önümüzdeki aylarda da yüksek enerji maliyetleriyle karşılaşması bekleniyor.
AVRUPA VE KÜRESEL POLİTİKALAR YAKINDAN İZLENİYOR
Avrupa'da enerji arzına ilişkin belirsizlikler sürerken, Avrupa Birliği Rusya'dan petrol ithalatını tamamen yasaklamayı öngören düzenlemeyi erteledi.
Piyasalar, merkez bankalarının enflasyona karşı atacağı adımları ve küresel ölçekte enerji güvenliğine yönelik yeni politikaları yakından takip ediyor.
