Son dakika haberi: İstanbul'da kentsel dönüşüm seferberliği hız kazanırken, Yarısı Bizden kampanyasında da kritik döneme girildi. 31 Aralık 2026'ya kadar riskli yapı kararı aldıran hak sahipleri desteklerden yararlanabilecek. Her konut için 875 bin lira hibe, 875 bin lira kredi ve 125 bin lira taşınma desteği sunulurken, uzmanlar süreyi kaçırma telaşının vatandaşları hatalı müteahhit ve sözleşme tercihlerine yöneltebileceği uyarısında bulunuyor.
Sözleşme öncesinden, anahtar teslimine kadar dikkat edilmesi gereken kritik noktaları sıraladık... Dönüşüm kararı verilmeden önce yapılması gerekenlerin başında, binanın bulunduğu parselin imar durumunun araştırılması geliyor.
Parselin mevcut imar durumu öğrenilmeli.
Ne kadar inşaat yapılabileceği belirlenmeli.
Parselde herhangi bir kesinti olup olmadığı kontrol edilmeli.
Mevcut binanın aynı şartlarda yeniden yapılıp yapılamayacağı araştırılmalı. Özellikle riskli yapı kararı alınan bazı parsellerde mevcut yapının aynı şekilde yeniden inşa edilememesi, maliklerle müteahhit arasında ciddi sorunlara yol açabiliyor.
Sözleşme imzalanmadan önce tapuların ayrıntılı şekilde incelenmesi de kritik önem taşıyor. Şerh ve beyanların kontrol edilmemesi, inşaat başladıktan sonra çözülmesi zor hukuki sorunlara neden olabiliyor.
EN KRİTİĞİ MÜTEAHHİT
Dönüşümde vatandaşların en fazla dikkat etmesi gereken konulardan biri de müteahhit seçimi. Firmanın yalnızca daha önce yaptığı projelere bakmak yeterli değil. Teknik yeterlilik ve mali güç de araştırılmalı.
Firmanın müteahhitlik yeterliliği ve inşaat geçmişi incelenmeli.
Daha önce tamamladığı projeler yerinde görülmeli.
Bu projelerden konut alanlarla veya arsa sahipleriyle mümkünse görüşülmeli.
Firmanın öz sermayesi ve mali gücü araştırılmalı.
Geçmişte iflas veya konkordato yaşayıp yaşamadığı kontrol edilmeli.
Vergi ve SGK borçları konusunda bilgi edinilmeli.
Bankalar ve finans kuruluşları nezdindeki itibarı ve finansal yapısı araştırılmalı.
Mümkünse teminat mektubu gibi güvenceler talep edilmeli.
'İKİ YILDA BİTER' DEMEK YETERLİ DEĞİL
Sözleşmelerde en sık karşılaşılan sorunlardan biri de teslim sürelerinin belirsiz bırakılması. "Ruhsat tarihinden itibaren 24 ay içerisinde tamamlanacaktır" şeklindeki ifadelerin tek başına yeterli olmadığı belirtiliyor. Çünkü bu durumda ruhsatın ne zaman alınacağı ve iskân sürecinin ne kadar süreceği belirsiz kalabiliyor.
Buna göre ruhsat alma süresi, inşaatın başlama tarihi, her bir inşaat aşamasının süresi, iskan süreci ve anahtar teslim tarihi ayrı ayrı ve net biçimde sözleşmeye yazılmalı. Ayrıca gecikme halinde maliklere fesih hakkı tanınması da gerekiyor. 31 Aralık'ta sona erecek olan Yarısı Bizden kampanyasında uzmanlar doğru müteahhit seçimi konusunda uyarıyor. Sözleşmeden anahtar teslimine kadar dikkat edilmesi gereken kritik noktaları tek tek hazırladık.
MUADİL MALZEMEYE DİKKAT!
Sözleşmenin teknik şartnamesi de en az hukuki maddeler kadar önemli. "Bu malzeme bulunmazsa muadili kullanılacaktır" gibi genel ifadelerin ileride tartışmalara neden olabileceği belirtilirken, kullanılacak ürünlerin markası, modeli, cinsi, kalitesi ve teknik özelliklerinin mümkün olduğunca açık şekilde yazılması öneriliyor. Gecikme halinde uygulanacak cezai şartların da sözleşmede net biçimde belirtilmesi gerekiyor. Özellikle uzun süren projelerde enflasyon nedeniyle bu bedellerin zaman içerisinde anlamsız hale gelmemesi için tutarların gerçekçi belirlenmesi önem taşıyor.
ANAHTARI ALIRKEN NELERE BAKILMALI?
1- Eksik veya kusurlu imalat bulunan bir evin "Kayıtsız şartsız teslim alındığına" ilişkin belge imzalanmaması gerekiyor.
2- Eksiklik tespit edilirse teslim belgesine ihtirazi kayıt konulması, hakların korunması açısından önem taşıyor.
3- Kontrol yalnızca dairenin içiyle sınırlı kalmamalı. Asansör, bodrum, depo, sığınak, otopark, çatı ve diğer ortak alanlar da tek teki ncelenmeli.
4- Ciddi eksikliklerin bulunması halinde teslimin kabul edilmemesi daha küçük eksikliklerde ise bunların teslim tutanağına açıkça yazılması öneriliyor.
TAPU DEVRİ RİSK TAŞIYABİLİR
Müteahhide verilecek bağımsız bölümlerin hangi aşamada devredileceği de büyük önem taşıyor. Bazı uygulamalarda tapular inşaatın başında devredilirken, bazı modellerde devirler inşaatın ilerleme seviyesine göre parça parça gerçekleştiriliyor. Tapuların başlangıçta devredildiği modelde vatandaşların daha güçlü teminatlar talep etmesi öneriliyor.
Bina tamamlama sigortası, teminat mektubu ve ipotek mekanizmasının bu noktada önemli güvence unsurları olduğu belirtiliyor. İnşaatın ilerleme seviyesine göre yapılan devirlerde ise hangi aşamada ne kadar pay devredileceğinin sözleşmede açıkça yazılması gerekiyor.
2.7 MİLYON KONUT VE İŞYERİ DÖNÜŞTÜ
Türkiye genelinde 2012'den itibaren Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na bağlı Kentsel Dönüşüm Başkanlığı tarafından toplam 2 milyon 761 bin bağımsız bölüm dönüşüm kapsamına alındı. 2 milyon 378 bin bağımsız bölümün dönüşümü tamamlanırken, 383 bin konut ve iş yerinde dönüşüm devam ediyor.
İstanbul'da ise 1 milyon 7 bin bağımsız bölümün dönüşümü tamamlandı. 291 bin bağımsız bölümün ise dönüşüm süreci devam ediyor. Kentsel Dönüşüm Başkanlığı koordinesinde "Yarısı Bizden" kampanyasından yararlanan bağımsız bölüm sayısı ise 384 bin 553'e ulaştı.
