SPK’dan fon piyasasına tarihi müdahale: 130 fon tasfiye edilecek

Fon piyasasında son dönemde yaşanan gelişmelerin tedirginliği artırması üzerine harekete geçen Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), tarihi kararlara imza attı. İşlem yasakları ve lisans iptalleriyle başlayan tedbir düzenlemesinde yatırımcıların hak ve yararlarının korunması amacıyla portföy yönetim şirketlerine de neşter vuruldu. SPK, 7 portföy yönetim şirketinin (PYŞ) Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu'nda (TEFAS) işlem gören tüm yatırım fonlarının işleme kapatılmasına ve bazı yatırım fonlarının tasfiye edilmesine karar verdi. İŞLEME KAPATILDILAR Alınan ilke kararları doğrultusunda, Tera Portföy Yönetimi A.Ş., Pusula Portföy Yönetimi A.Ş., Hedef Portföy Yönetimi A.Ş., Atlas Portföy Yönetimi A.Ş., A1 Portföy Yönetimi A.Ş., Pardus Portföy Yönetimi A.Ş. ve Bulls Portföy Yönetimi A.Ş.'den oluşan 7 PYŞ'nin kurucusu olduğu ve katılma payları TEFAS'ta işlem gören tüm yatırım fonlarının işleme kapatılmasına ve bazı yatırım fonlarının tasfiye edilmesine karar verildi. YÖNTEM BELİRLENECEK Söz konusu şirketlerin tayin edilecek yöntem ile tasfiye edilecek yatırım fonları arasında serbest fonlar ve para piyasası fonları yer alıyor. Bu doğrultuda Tera Portföy Yönetimi'nin 5, Pusula Portföy Yönetimi'nin 12, Hedef Portföy Yönetimi'nin 31, Atlas Portföy Yönetimi'nin 16, A1 Portföy Yönetimi'nin 9, Bulls Portföy Yönetimi'nin 15 ve Pardus Portföy Yönetimi'nin 42 yatırım fonunu olmak üzere, toplamda 130 yatırım fonunun kurulca tayin edilecek yöntem ile tasfiye ettirilmesi kararlaştırıldı. TRİLYON KİLİTLENDİ TEFAS'ın 16 Eylül tarihli verilerine göre hakkında işlem kararı verilen 7 portföy yönetim şirketinin 223 fonunun büyüklüğü 1.1 trilyon lira, yatırımcı sayısı ise 932 bin. Bu fonların işleme kapatılması alım-satım yapılamaması ve iade talimatı verilememesi anlamına geliyor. Tasfiye edilecek 130 fonun büyüklüğü 826 milyar lira olurken, yatırımcı sayısı ise 515 bin. Tasfiye edilecek 826 milyar liralık varlığın 498 milyar lirası hisse senedinde bulunuyor. Mevduat ve devlet tahvillerindeki tutar ise 48 milyar lira. Söz konusu fonların 35 milyar lira repo borcu bulunuyor. 826 milyar liranın 531 milyarı Tera'nın beş fonunda yer alıyor ve bunun 268 milyarını hisse senedi oluşturuyor. TASFİYE KURULU YAPACAK Tasfiye sürecinde ilk önce fonların tüm alım-satım işlemleri derhal durdurulur. Yeni yatırımcı girişi engellenirken, içerideki yatırımcıların çıkış (fon bozma) talepleri kilitlenir. Fonların içi tamamen bloke edilir. Portföy yönetim şirketinin fona müdahale yetkisi ellerinden alınır. SPK'nın belirleyeceği bağımsız bir tasfiye kurulu süreci devralır. Tasfiye kurulu, fonun içindeki tüm hisse, tahvil ve bonoları piyasada satıp yatırımcıya dağıtmak üzere nakde çevirir. FON PORTFÖY TASFİYESİ NEDİR? Fon portföy tasfiyesi, faaliyetini sürdüremez duruma gelen veya Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) kararıyla kapatılmasına karar verilen bir yatırım fonunun tüm varlıklarının (hisse senedi, tahvil, nakit vb.) nakde çevrilerek borçlar ödendikten sonra kalan tutarın pay sahiplerine dağıtılmasından ibarettir. Tasfiye edilen fonlar TEFAS üzerinde alım ve satım işlemlerine tamamen kapatılır. TASFİYE SÜRECİNDE NE OLACAK? Tasfiye paranızın sıfırlandığı anlamına gelmez. Fonlar alım-satıma kapanır. Fon yönetimindeki varlıklar satılır. Nakde dönüşen varlıklardan borç ve yükümlülükler ödenir. En son kalan tutar yatırımcılara payları oranında dağıtılır. YATIRIMCILAR İÇİN TASFİYE SÜRECİ NASIL İŞLEYECEK? Fonun sona erdirilmesine ilişkin karar/uygun görüş süreci oluşur. Tasfiye duyurusu yatırımcılara açıklanır. 6 iş günü içinde KAP'ta yatırımcılara yönelik duyuru yayımlanır. Duyuru tarihinden itibaren geçecek 6 aylık sürenin bitimini izleyen ilk iş gününde fonun tasfiye edileceği belirtilir. Bu 6 aylık dönem yatırımcı açısından kritik dönemdir. Fonun sona erdirilmesine yönelik fesih ihbarından sonra yeni katılma payı ihraç edilemez. Yatırımcı 6 ay içinde payını satmamışsa hakkı ortadan kalkmaz. Fonun portföyü tasfiye edilir. Fonun elindeki hisse senetleri, borçlanma araçları, para piyasası araçları ve diğer yatırımlar fonun içtüzüğü ve izahnamesindeki esaslara göre tasfiye edilir. Yatırımcıya ödenecek tutar, ilk yatırdığı para değil; tasfiye sonucunda oluşan net fon değeri içindeki payına karşılık gelen tutardır. Fonun yükümlülükleri sonuçlandırılır ve tasfiye bakiyesi hesaplanır. Portföyün tasfiyesi ve gerekli muhasebe işlemleri sonucunda fonun nihai tasfiye bakiyesi ortaya çıkar. Mevzuat açık şekilde bu bakiyenin katılma payı sahiplerine, sahip oldukları pay oranında dağıtılmasını öngörüyor. Para yatırımcının hesabına geçer. Altı aylık sürenin sonunda yatırımcının hâlâ elinde pay varsa, satış talimatı beklenmeden gerçekleştirilen işlemlerden doğan yatırımcı bakiyeleri portföy saklayıcısı nezdindeki yatırımcı hesaplarında tutulabilir ve nemalandırılır. İŞLEM YASAĞI GELDİ Katılımevim ile Gündoğdu Gıda işlemleri nedeniyle 37 kişi hakkında suç duyurusunda bulunulmasına karar verdi. Destek Finans Faktoring'de de bir kişi hakkında suç duyurusunda bulunuldu. SPK, 3 hissede gerçekleştirilen işlemlerde sorumluluğu bulunan 38 kişi ve Pusula Portföy Yönetimi'ne 2 yıl işlem yasağı getirdi. 10 kişinin tüm lisansları işlem yapma yasağı süresi boyunca iptal edildi. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, Emre Tezmen ve Serdar Turhan'ın da aralarında bulunduğu toplam 48 kişi hakkında yurt dışı çıkış yasağı tedbiri aldı. Namık Kemal Gökalp, İbrahim Bekci ve Altunç Kumova da gözaltına alındı. ÖZKAYNAKLARA DÜZENLEME SERMAYE Piyasası Kurulu ayrıca kredili sermaye piyasası aracı işlemlerinin devamı süresince öz kaynak koruma oranının asgari yüzde 35 olması hususundaki hükmün, aracı kurumların kendi risk politikalarına uygun düştüğü ölçüde ve müşteri taleplerini de olabildiğince gözeterek, ikinci bir duyuruya kadar, 2 Ekim seans sonuna kadar işlemlerinin devamı süresince öz kaynak oranı asgari yüzde 20 olacak şekilde esnek olarak uygulanabilmesine karar verdi. BU DURUMA NASIL GELİNDİ? SON iki yılda bazı fonlar halka açıklık oranı düşük şirketlerin hisse fiyatlarını yukarı taşıyarak söz konusu kıymetleri portföyünde bulunduran fonların net varlık değerlerinin artmasına katkı sağladı. Yüksek getirilerin yeni yatırımcıları çekmesiyle fonlara taze para girişi oldu ve bu sermaye yine aynı ya da bağlantılı hisselere yöneldi. Yatırımcıların geri çekilmeye başlamasıyla mekanizma tersine döndü. FONLAR TEMERRÜTE DÜŞTÜ Fon piyasasındaki temerrütler, Pusula Portföy ile başladı. Tera Portföy de iki fonunda katılma payı iade ödemelerine yönelik temerrüt oluştuğunu, altı fonunda ise ödeme süresini 10 iş gününe çıkardığını bildirdi. Atlas Portföy de yatırım fonlarında çıkış ödemelerini talepten 2 iş günü sonrasında değil 5 iş günü sonrasında yapabileceğini açıkladı. İŞTE O FONLAR Bulls: BPZ, BBN, BBO, BDO, BI5, BIK, BLA, BMU , BOH, BOS, BP5, BSN, BUC, IHY, YLZ TEMİNAT TAMAMLAMA ÇAĞRILARINDA YÜKSELİŞ Yurt içi piyasalarda bazı fonlarda yaşanan temerrüt gelişmelerinin ardından aşağı yönlü sert hareketler görülürken teminat tamamlama çağrıları da yükseliş kaydetti. Takasbank verilerine göre teminat tamamlama çağrıları 16 Eylül'de 1.76 milyar TL olarak kaydedildi. Böylelikle teminat tamamlama çağrılarında 15 Haziran tarihinden itibaren itibaren en yüksek seviye kaydedildi.