Tüm çalışanları kapsayacak Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) hayata geçiriliyor. Amaç, emeklilik döneminde maaşa ek bir gelir sağlamak. Yeni modelde hem çalışanlardan hem de işverenlerden belirli oranlarda prim kesintisi yapılması öngörülüyor. Devlet ise sisteme yüzde 30 oranında katkı verecek. Bireysel Emeklilik Sistemi'nden (BES) farklı olarak TES'te cayma hakkı bulunmayacak. İşte sistemin işleyişine ve kesinti oranlarına ilişkin detaylar...
Hükümet, emeklilik sisteminde kapsamlı bir dönüşüm için çalışmalarını hızlandırdı. Amaç, çalışanların emeklilik döneminde mevcut maaşlarına ek gelir elde edebilmesini sağlamak. Bu kapsamda hayata geçirilmesi planlanan Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi'nde (TES) hazırlık süreci büyük ölçüde tamamlandı. İşte sistemin öne çıkan detayları…
TES NEDİR?
Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES), çalışanların emeklilikte ikinci bir gelir elde etmesini hedefleyen; çalışan, işveren ve devletin katkı sunduğu fon bazlı bir tasarruf modeli olarak tanımlanıyor.
Sistem, maaşlardan düzenli yapılan kesintilerle uzun vadeli bir birikim oluşturulmasını öngörüyor. Tasarrufu teşvik eden bu yapı, Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) ile entegre biçimde çalışarak emeklilik gelirlerinin daha güçlü ve sürdürülebilir hale getirilmesini amaçlıyor.
TES NASIL İŞLEYECEK?
TES'te çalışanın brüt maaşından belirlenen oranda otomatik kesinti yapılacak ve bu tutar fonlarda değerlendirilecek. İşveren de aynı oranda katkı sunacak. Devlet ise sisteme vergi avantajı ve ek destek sağlayacak.
Toplanan birikimler profesyonel fon yöneticileri tarafından değerlendirilecek. Emeklilik döneminde ise katılımcıya toplu para ya da düzenli ödeme şeklinde ek gelir sağlanacak.
NE ZAMAN BAŞLAYACAK?
TES'in 2026 yılı içerisinde yürürlüğe girmesi planlanıyor. Orta Vadeli Program'da sistemin 1 Nisan–30 Haziran döneminde devreye alınması hedefleniyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı teknik altyapı ve yasal düzenlemeler üzerinde çalışmalarını sürdürüyor. Düzenlemenin Meclis'ten geçmesinin ardından sistemin uygulamaya konulması bekleniyor.
KATILIM ZORUNLU OLACAK
BES'te otomatik katılım yalnızca 45 yaş altındaki çalışanlar için geçerliyken, TES'te tüm çalışanların sisteme dahil edilmesi öngörülüyor.
CAYMA HAKKI BULUNMAYACAK
BES'te ilk iki ay içinde cayma imkânı tanınırken, TES'te en az 10 yıl sistemde kalma şartı aranacak. Erken ayrılma imkânı ise büyük ölçüde sınırlandırılacak.
KİM NE KADAR KATKI YAPACAK?
Mevcut BES'te çalışan maaşından yüzde 3 kesinti yapılırken işveren katkısı bulunmuyor ve devlet katkısı yüzde 20 seviyesinde uygulanıyor.
TES'te ise:
BES'te fonlar bireysel emeklilik şirketlerince yönetilirken, TES'te daha merkezi ve kamu denetiminin güçlü olduğu bir yapı planlanıyor.
EMEKLİLİKTE İKİNCİ MAAŞ
TES'te birikimlere erişim, SGK emeklilik yaşına bağlı olacak. Sigorta başlangıç tarihine göre emeklilik yaşı kadınlarda 58–65, erkeklerde ise 60–65 arasında kademeli uygulanacak.
BES'te birikimler toplu ya da maaş şeklinde alınabilirken, TES'te SGK'dan alınan emekli aylığına ek olarak tamamlayıcı bir maaş verilmesi hedefleniyor.
BES VE TES AYNI ANDA KESİLECEK Mİ?
TES devreye alındığında otomatik BES sistemi entegre edilecek. Çalışan maaşından ayrıca ikinci bir kesinti yapılmayacak; yalnızca TES kapsamında yüzde 3'lük kesinti uygulanacak.
İŞ DEĞİŞTİRİNCE NE OLACAK?
Çalışan iş değiştirdiğinde TES birikimi korunacak ve yeni işyerine aktarılabilecek. Birikimler sıfırlanmayacak.
KAMU ÇALIŞANLARI DAHİL Mİ?
Sistemin özel sektör ve kamu çalışanlarını kapsayacak şekilde tek çerçevede uygulanması planlanıyor. Polis, öğretmen, doktor gibi kamu personelinin de TES'e dahil edilmesi bekleniyor.
MAAŞA ETKİSİ NE OLACAK?
TES kapsamında çalışanın brüt maaşından %3, işverenin de %3 katkı payı kesilecek. Devlet ise toplam katkının %30'u oranında destek sağlayacak.
Asgari ücretli bir çalışan için örnek hesaplama şöyle:
Bu hesaba göre 10 yılın sonunda nominal birikim 309 bin 240 TL'ye, 20 yılın sonunda ise 618 bin 480 TL'ye ulaşabilecek.
