Enerjide dışa bağımlılığı sonlandırmak için her fırsatı değerlendiren Türkiye'nin önünde küçük modüler nükleer reaktörler (SMR) büyük bir fırsat kapısı araladı.
Dünyadaki bu dönüşümü en başından yakalamayı hedefleyen Türkiye, 2050 yılına kadar 5 bin megavat yani Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nden (NGS) daha büyük bir SMR kapasitesine ulaşmayı amaçlıyor.
Bir TIR'la dahi rahatlıkla taşınabilen bu reaktörler sanayi, askeri ve afet bölgelerine kurularak jeneratörlerin aksine sınırsız bir elektrik imkânı sağlayacak.
Akkuyu, Sinop ve Trakya'da her biri dörder reaktörden oluşan büyük nükleer güç santralleri hedefi ile nükleer enerjide emin adımlarla ilerleyen Türkiye'nin odağında SMR'ler de olacak.
Geleneksel büyük ölçekli nükleer santrallere kıyasla daha küçük kapasitelerde inşa edilebilen SMR'ler, özellikle belirli bölgelerin veya sanayi tesislerinin elektrik ihtiyacını doğrudan karşılayabilecek şekilde tasarlanıyor. Türkiye'de bu teknoloji için 2050 yılına kadar 5 bin megavat düzeyinde kurulu güç potansiyeli öngörülüyor.
SMR yatırımlarında yalnızca enerji üretimi değil, aynı zamanda sanayi altyapısının geliştirilmesi ve yerlileşme hedefleniyor. Üretimin bir bölümünün Türkiye'de gerçekleştirilmesiyle birlikte, bu alanda yeni bir sanayi ekosistemi oluşturulması, istihdam artışı sağlanması ve ihracata katkı verilmesi planlanıyor.
TIR'A SIĞABİLECEK BÜYÜKLÜK
SMR'ler 10 megavat ile 300 megavat arasında kurulu güce sahip olurken, mikro modüler reaktörler ise 10 megavatın altında bir kapasiteye sahip oluyor. Ebat olarak oldukça küçük olan ve bir TIR'la dahi taşınabilen bu reaktörlerden kent merkezlerin in etrafına yüzlerce sayıda kurulması planlanırken, her bir reaktörle günlük 5 bin ila 150 bin arasında konuta elektrik verilebilecek. Ayrıca sanayi bölgelerine ya da olası bir afet durumunda afet bölgelerine bu reaktörler kurularak yerinde üretimle bölgesel enerji ihtiyacı karşılanabilecek.
TÜRKİYE ERKEN AŞAMADA DAHİL OLUYOR
SMR teknolojisi dünya genelinde hızla gelişirken ABD, 2030'a kadar 10'dan fazla SMR devreye almayı planlıyor. Kanada'nın, 2035'e kadar 300 megavat kapasiteli ilk SMR projesi devrede olacak. Güney Kore, SMART isimli yerli SMR tasarımını geliştirdi, ihraç etmeyi hedefliyor. Fransa'da ise SMR Ar-Ge'si hızla ilerliyor. ABD, Kanada, Güney Kore ve Fransa bu alanda öncü yatırımlar yaparken, Türkiye'nin de yasal düzenleme ile bu sürece erken aşamada dahil olması, uluslararası rekabet gücünü artıracak stratejik bir hamle olarak değerlendi.
BORÇLANMA KOLAYLIĞI
Resmi Gazete'de yayımlanan kanun ile nükleer enerji santrali yatırımlarına yönelik olarak vergisel açıdan çok önemli teşvikler de getirildi. Nükleer enerji santrallerinde elektrik enerjisi üretimi faaliyetinde bulunmak için önlisans veya lisans alan tüzel kişilerin taraf olduğu nükleer enerji santrali yatırımlarına ilişkin düzenlenen kağıtlar damga vergisinden istisna edildi.
Ayrıca 31 Aralık 2045 tarihine kadar uygulanmak üzere mükelleflerin yatırım teşvik belgeleri kapsamında gerçekleştirdikleri nükleer enerji santrali yatırımlarına ilişkin inşaat işleri nedeniyle yüklenilen ve indirim yoluyla telafi edilemeyen KDV'nin iade edilmesine imkân sağlandı. Ayrıca yatırımlar kapsamında ilişkili şirketlerden alınan borcun örtülü sermaye kuralı kapsamında hesaplama oranı yüzde 50'den yüzde 25'e indiriliyor.
BAYRAKTAR: YENİ NÜKLEER ÇAĞIN ÖNEMLİ UNSURLARINDAN
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar konuya ilişkin daha önceki açıklamasında, "Küçük modüler reaktörlerde büyük bir fırsat var. Bu, yeni nükleer çağının en önemli unsurlarından bir tanesi. İnanıyorum ki Türkiye'deki sanayicimizin gücü ve dinamizmi, küçük modüler reaktörlerde Türkiye'yi bu teknolojiyi geliştiren ve üreten ülkelerden biri haline getirebilir. Bu alanda daha farklı fırsatlar olduğuna da inanıyoruz" değerlendirmesinde bulundu.
