Brent petrol fiyatı 16 Mart Pazartesi sabah seansında yükselişini sürdürerek 104,38 dolar seviyesinde işlem gördü. Gün içinde yüzde 1,20 artış kaydeden petrol fiyatlarında, Orta Doğu'daki jeopolitik gerilim ve arz endişeleri belirleyici olmaya devam ediyor. İşte detaylar...
Brent petrol fiyatları haftanın ilk işlem gününde yükselişini sürdürürken, Orta Doğu'daki jeopolitik gerilim ve arz endişeleri enerji piyasalarında etkisini göstermeye devam ediyor. Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY), petrol sahalarına yönelik saldırılar nedeniyle üretimin tamamen durduğunu açıklarken, küresel piyasalarda arz riskine ilişkin kaygılar petrol fiyatlarını yukarı yönlü baskılıyor. Brent petrol 16 Mart Pazartesi sabah seansında 104 doların üzerinde işlem görüyor.
IKBY: İHRAÇ EDİLECEK PETROL KALMADI
IKBY Doğal Kaynaklar Bakanlığı, Irak Petrol Bakanlığının güney sahalarındaki üretim kaybını telafi etmek amacıyla Türkiye'deki Ceyhan Limanı üzerinden günlük 300 bin varil petrol ihraç edilmesi yönündeki teklifini reddetti.
Bakanlıktan yapılan açıklamada, saldırılar nedeniyle petrol üretiminin tamamen durduğu belirtilerek, "İhraç edilecek petrol kalmadı" ifadesi kullanıldı. Açıklamada ayrıca Bağdat yönetiminin sorunun gerçek boyutlarını görmezden geldiği ve Erbil'e yönelik asılsız suçlamalarda bulunduğu savunuldu.
IKBY yetkilileri, ocak ayından bu yana Irak merkezi hükümetinin "ASYCUDA" gümrük sistemini gerekçe göstererek bölgeye ekonomik baskı uyguladığını ileri sürdü. Bu durumun tüccarların dövize erişimini zorlaştırdığı ve ticari faaliyetleri ciddi şekilde etkilediği ifade edildi.
Bakanlık ayrıca petrol sahaları ve rafinerilerin "yasa dışı milis gruplar" tarafından hedef alındığını, Bağdat yönetiminin ise bu saldırıları önlemek için yeterli adım atmadığını öne sürdü.
BAĞDAT: KUZEY HATTI ÜZERİNDEN İHRACAT YENİDEN BAŞLAYABİLİR
Irak Petrol Bakanlığı ise yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'ndaki kriz nedeniyle güney terminallerinden yapılan petrol ihracatının aksadığını ve oluşan kaybı azaltmak için Türkiye'deki Ceyhan Limanı üzerinden ihracatın yeniden başlatılması için girişimde bulunduklarını bildirdi.
Bakanlık, Ceyhan'a uzanan boru hattı üzerinden günlük 300 bin varile kadar ihracat yapılabileceğini, hattın toplam kapasitesinin ise yaklaşık 900 bin varil olduğunu belirtti. Ancak IKBY'nin mevcut şartlarda ihracatın yeniden başlamasına onay vermediği ifade edildi.
ORTA DOĞU'DAKİ GERİLİM PETROL FİYATLARINI YÜKSELTTİ
Enerji piyasalarında son haftalarda yaşanan yükselişte Orta Doğu'daki gerilim önemli rol oynadı. Brent petrolün vadeli fiyatı 9 Mart'ta yüzde 28,9 artarak varil başına 119,5 dolara kadar çıktı ve Haziran 2022'den bu yana en yüksek seviyeyi gördü.
Ancak G7 ülkelerinin acil petrol rezervlerini kullanıma açabileceği beklentisi ve ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'la savaşın sona erebileceğine yönelik açıklamaları fiyatlardaki yükselişi sınırladı.
IEA'DAN 400 MİLYON VARİLLİK ACİL STOK PLANI
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), üye ülkelerin toplam 400 milyon varillik stratejik petrol rezervini piyasaya sunma planının detaylarını açıkladı. Söz konusu stokların yüzde 72'si ham petrolden, yüzde 28'i ise petrol ürünlerinden oluşuyor.
Plan kapsamında Asya-Okyanusya bölgesindeki ülkelerin rezervleri hemen piyasaya sürülürken, Amerika kıtası ve Avrupa'daki stokların ise ay sonundan itibaren devreye alınması planlanıyor.
IEA'ya göre bu miktarın 172,2 milyon varili ABD'nin stratejik rezervlerinden sağlanacak. Avrupa, Asya ve Kanada'daki rezervler de piyasaya sunularak küresel arz sıkıntısının azaltılması hedefleniyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI ENDİŞESİ FİYATLARI ETKİLİYOR
Dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nda yaşanan gelişmeler de enerji piyasalarını yakından etkiliyor. İran'ın boğaza mayın döşediğine yönelik haberler ve tanker saldırıları arz endişelerini artırırken, çatışmaların devam edebileceği yönündeki açıklamalar petrol fiyatlarında dalgalanmaya neden oluyor.
DOĞAL GAZ VE TARIM EMTİALARI DA ETKİLENDİ
Orta Doğu'daki gerilim yalnızca petrol piyasasını değil, doğal gaz ve tarım emtia piyasalarını da etkiledi. Avrupa'da doğal gaz fiyatları jeopolitik riskler nedeniyle yükselirken, ABD'de yüksek üretim ve zayıf talep nedeniyle fiyatlar düşüş eğiliminde kaldı.
Enerji fiyatlarındaki artış gübre ve navlun maliyetlerini yükselttiği için tarım ürünlerinde de arz endişelerini artırdı. Bu durum özellikle mısır ve soya fasulyesi gibi biyoyakıt bağlantılı ürünlerde talep görünümünü destekledi.
