Sanatın sahnesi ışık ister, emek ister, disiplin ister. Ama galiba bazı sahnelerde en çok eksik olan şey vicdan. Müjdat Gezen'in yıllardır adını taşıyan, bir dönem sanatın okulu diye anılan kurumundaki 50 kişinin yer aldığı 'Gırgıriye' müzikalinde olaylar bitmiyor. Yok mekan, yok koltuk, yok bilet, yok performans üzerine günlerdir eleştiriler devam ederken bu sefer büyük bir skandal patlak verdi. Çarşamba akşamı sahnelenen oyunda bir metin yok. Doğaçlama değil, trajik bir gerçek var: Dekor çöktü, bir oyuncu yaralandı. Normal bir ülkede bu cümleden sonrası prosedürdür. Ambulans çağrılır, hastaneye gidilir, kayıt tutulur, sorumluluklar incelenir.
UCUZ EMEK DÜZENİ
Burada ne oluyor? Yaralı oyuncu hastaneye bile götürülmüyor. 'Oradaki imkanlarla' müdahale ediliyor. Sanki tiyatro değil de mahalle arası halı saha. Müjdat Gezen gibi bir ismin gölgesinde yürüyen bir kurumda, yaralanan bir oyuncunun hastaneye götürülmemesi başlı başına bir utançtır. Ama asıl mesele dekorun düşmesi değil. Asıl mesele, o dekorun altında kalan insanın sistemde hiç var olmaması.
İddia şu; Gırgıriye Müzikali'nde hem sahnede hem de teknikte yer alan Müjdat Gezen Sanat Merkezi'ne (MSM) bağlı olan 50 kişi sigortasız... Evet, yanlış okumadınız. Türkiye'de tiyatro dediğimiz yapı, hâlâ gönüllülükle profesyonellik arasında sıkışmış ucuz emek düzeninden beslenmeye devam ediyor.
DÜPEDÜZ SORUMSUZLUK
Perde açılıyor, alkış geliyor, sosyal medyada "ne güzel oyun" diye story atılıyor... Ama o sahnenin arkasında çalışan insanların yasal olarak hiçbir güvencesi yok. Bu artık romantik bir sanat fedakârlığı hikâyesi değil. Bu, düpedüz sorumsuzluk. Sanat kurumları yıllardır kendilerini kutsal bir alan gibi sunmayı seviyor. "Biz sanat yapıyoruz" cümlesi, nedense iş hukuku söz konusu olunca sihirli bir bahaneye dönüşüyor.
Oysa sanat, insanı yüceltmekle övünürken, insanın en temel hakkını yok sayamaz. Sigortasız çalıştırılan bir oyuncu ne demek biliyor musunuz? Yaralandığında geçmiş olsundan fazlasını alamayan insan demek. Sahneye çıktığında alkışlanan, ama düştüğünde sistemden silinen insan demek. Şimdi o ekip kazan kaldırmış. Çok geç bile kalmışlar. Çünkü mesele sadece bir müzikal değil.
Mesele, Türkiye'de sanat üretiminin hâlâ yarı kayıt dışı bir düzen içinde dönmesi. Türkiye'de sanat dünyasının en rahatsız edici tarafı şu: Herkes kendini çok "duyarlı" sanıyor. Toplumsal meselelere laf var, politikaya yorum var, insan haklarına hassasiyet var...
Ama kendi sahnesinde çalışan insanın en temel hakkına gelince derin bir sessizlik.
Sanatın arkasına saklanarak hak hukuk eşitlik demokrasi sloganları atan hocaları Müjdat Gezen tarafından bunu yaşamaları ise paha biçilemez.
