Geleneksel medya ve sanatçılar ağır mevzuat yükümlülükleriyle mücadele ederken, yapımcıların dijital platformlarda denetimsiz ve kuralsız hareket etmesine mahkemeden tarihi yanıt geldi. Devlet Sanatçısı unvanına sahip olan Türk pop müziğinin Süperstar'ı Ajda Pekkan, müzik yapım şirketlerine karşı açtığı dijital telif davasında tarihi bir zafer kazandı.
İstanbul 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi, Ajda Pekkan'ın ilk olarak 1965 yılında kaydettiği 'Her Yerde Kar Var' ile başlayan 61 yıllık müzik kariyerindeki 35'i aşkın albüm, 45'lik, single ve özel koleksiyon kutu setinde yer alan yüzlerce şarkının Süperstar'dan izin almaksızın dijital platformlarda izinsiz yayımlanmasını hukuka aykırı buldu.
Mahkeme aralarında 'Her Yerde Kar Var', 'Bambaşka Biri', 'Kimler Geldi Kimler Geçti' ve 'Petrol'ün de bulunduğu albümler ve single'larda yer alan toplam 373 şarkı kaydının dijital mecralarda kullanım hakkının Süperstar'a ait olduğuna karar verdi.
İZİNSİZ YAYINLADILAR
Türkiye'de geleneksel medya kuruluşları sıkı denetimlerle karşı karşıya kalırken YouTube, Spotify ve Apple Music gibi küresel dijital platformların içerik ve telif denetimindeki boşluklardan faydalanarak kuralsız bir alan oluşturması kamuoyunda uzun süredir tepki çekiyordu.
Ajda Pekkan, icracı sanatçı sıfatıyla hak sahibi olduğu albüm ve şarkı icralarının, müzik yapım şirketleri tarafından kendisinden usulüne uygun yazılı izin alınmaksızın ve herhangi bir telif hakkı sahipliği bulunmaksızın YouTube, Spotify, Apple Music gibi dijital yayın platformlarında yayımlanması üzerine hukuk mücadelesi başlattı.
Yapım şirketleri Elenor Plak, Akbaş Müzik, Avrupa Müzik ve Odeon Müzik, fiziksel satış plak, kaset, CD döneminden kalan eski muvafakatnamelere dayanarak Süperstar'ın dev külliyatını dijital mecralarda ticari kullanıma sunamayacağı, icracı sanatçı sıfatıyla dijital iletim haklarının icracı sanatçıdan yazılı izin alınmaksızın haksız şekilde kullanıldığını, bu durumun mali ve manevi haklarına tecavüz teşkil ettiği iddiasıyla Ajda Pekkan vekili Avukat Ergin Akçay izinsiz dijital kullanımların tespiti, durdurulması, önlenmesi ve platformlardan kaldırılması talebiyle mahkemeye başvurdu.
İstanbul 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi, davalı yapım şirketleri ile feri müdahil MÜ-YAP'ın tüm savunmalarını reddederek davanın kabulüne hükmetti. Sanatçının henüz kariyerinin başında, 1965 yılında yayımlayarak Türk pop müziği tarihine kazandırdığı 'Her Yerde Kar Var' şarkısı ile 'The Best of Ajda' albümünde yer alan 'Bambaşka Biri', 'Haykıracak Nefesim Kalmasa Bile', 'Boş Sokak', 'Uykusuz Her Gece', 'Ya Sonra', 'Dile Kolay', 'Yeniden Başlasın' gibi 16 unutulmaz eserin dijital hakkının izinsiz şekilde yayınlandığı tespit edildi.
BİNLERCE ALBÜM YÜZLERCE ŞARKI
'Süper Star 1', 'Süper Star 2', 'Ajda Pekkan 1972', 'Pour Lui', 'Pet'r Oil (1980 Eurovision)', 'Fecri Ebcioğlu Sunar: Ajda Pekkan' albümleri; 'Dünya Dönüyor', 'Bang Bang', 'Dönmem Sana', 'Kimdir Bu Sevgili', 'Yağmur' gibi onlarca 45'lik/single ve 9 CD'lik 'Ajda Pekkan Box Set' ile 3 CD'lik 'Ajda Pekkan Koleksiyon' serisindeki 373 şarkının dijital müzik platformlarında yayımlanması yasaklandı.
MAHKEMENİN 4 TEMEL HUKUKİ TESPİTİ
Gerekçeli kararda, müzik sektöründeki dijital hak devirlerine ilişkin emsal teşkil eden hukuki ilkelere dikkat çekildi. İnternet üzerinden umuma iletim hakkının 2001 yılında FSEK m. 25 ile düzenlendiği, Kanun'un 51. maddesindeki emredici hüküm uyarınca doğmamış hakların önceden devredilemeyeceği ve 2001 öncesi belgelerin dijital kullanım hakkı vermeyeceği vurgulandı. 2001 sonrası düzenlenen muvafakatnamelerde kullanımın "plak, kaset, CD, LP" formatlarıyla sınırlandırıldığı, sözleşmedeki genel kanun başlıklarının dijital mecralara izin verildiği anlamına gelmeyeceği kaydedildi. Müzik yapımcılarının ses tespiti sebebiyle hak sahibi olmalarının, icracı sanatçıdan ayrıca izin almadan dijital iletim hakkını kullanmalarına imkan tanımayacağı ifade edildi.
DEVLET SANATÇISINA HAKLARI TESLİM EDİLDİ
Verilen kararla müzik dünyasındaki dönüşüme ve sanatçıların yaşadığı hak ihlallerine vurgu yaparak kaset, plak ve CD'nin müzik hayatından silindiğini, müzik paylaşımlarının tamamen dijitalleşmesine rağmen yapımcıların izinsiz ve haksız bir şekilde icracı sanatçıların haklarını ihlal ettiği Bölge Adliye Mahkemeleri'nin ve Yargıtay'ın da kararlarında bu durumun hukuka aykırılık olarak kabul ettiği vurgulandı.