Trafikte hemen her gün tartışma ve kavga görüntüleriyle karşılaşıyoruz. Kimi zaman bir yol verme meselesi, kimi zaman da tek bir korna sürücülerin dakikalarca tartışmasına neden olabiliyor. Peki, direksiyon başında insanları bu kadar öfkelendiren ve normalde vermeyecekleri tepkileri vermelerine yol açan şey ne?
Uygulanan ağır cezalara rağmen trafikte kavga videoları haber bültenlerinden ve sosyal medyadan eksik olmuyor.
Uzun süredir bunun sosyolojik ve psikolojik sebeplerini merak ediyordum. Sonunda ilgili bir uzman çıkıp, merakımı giderdi.
Meğer trafikte karşı karşıya geçenlerden biri çocuk ruhlu, diğeri de ebeveyn karakterli olunca kıyamet kopuyormuş.
Trafikteki kavganın aslında basit bir "yol verme" ya da "korna çalma" meselesi olmadığını ifade eden Davranış Bilimleri Uzmanı Sinem Genez Turan, az bilinen ebeveyn benlik-çocuk benlik çatışmasına değindi:
"Yetişkin gibi görünsek de stres ve tehdit algısı yükseldiğinde her zaman yetişkin benliğimizle tepki vermeyebiliriz.
Bazen 'Sen kim oluyorsun da önüme geçiyorsun?' diyen öfkeli bir çocuk benlik, bazen de 'Sana haddini bildirmeliyim' diyen yargılayıcı ve cezalandırıcı bir ebeveyn benlik, kontrolü ele alıyor. İşte o zaman kavga başlıyor.
Yetişkin benlik, yaşanan olayı kişisel bir saldırı gibi görmeden değerlendirebilen tarafımızdır. Fakat karşımızda bize trafik kurallarını ezberletmeye çalışan bir 'ebeveyn benlik' veya başka bir şeye sinirlenen ama hırsını bizden çıkarmaya çalışan 'çocuk benlik' olabilir.
Burada kendimize sorabileceğimiz en önemli soru, 'Şu anda gerçekten yaşanan olaya mı tepki veriyorum, yoksa kendimi değersizleştirilmiş, engellenmiş ya da aşağılanmış hissettiğim için mi bu kadar öfkeliyim?' olabilir.
Karşımızdaki sürücünün davranışını onaylamak zorunda değiliz; ancak onu sınırlarına geri koymak bizim görevimiz değil.
Trafikte yetişkin benlikte kalabilmek, haklı çıkmaya çalışmak yerine güvenliği korumayı, mesafe koymayı ve çatışmayı büyütmemeyi seçebilmektir.
Bunu başarmak sadece bizim değil sevdiklerimizin de güvenliği için şarttır. Bir ömür boyunca travmasını yaşamak, özgürlüğümüzden veya canımızdan olmak, hiçbir trafik eğitiminin bedeli olamaz."
