Sifona basıldığında litrelerce suyun boşa gitmesine neden olan geleneksel tuvaletler tarihe mi karışıyor? NASA'daki çalışmalarından ilham alan bilim insanı Diana Yousef'in geliştirdiği susuz tuvalet, kanalizasyon bağlantısı olmadan çalışıyor ve insan atığının hacmini yüzde 95'e varan oranda azaltabiliyor.
change:WATER Labs ekibi tarafından geliştirilen "iThrone" adlı teknoloji; Uganda, Panama ve ABD'de 20 binden fazla insanın güvenli sanitasyon hizmetlerine ulaşmasına katkı sağladı. Yenilikçi sistemin özellikle suya ve kanalizasyon altyapısına erişimin sınırlı olduğu bölgelerde yeni bir çözüm sunabileceği belirtiliyor.
NASA'DAKİ SORUN DÜNYA İÇİN ÇÖZÜME DÖNÜŞTÜ
Diana Yousef'in susuz tuvalet fikrinin temelleri, NASA ile bağlantılı çalışmaları sırasında atıldı. Yousef, uzaydaki astronotlarla temel altyapıdan yoksun toplulukların benzer bir sorun yaşadığını fark etti: Her iki ortamda da atıkları sifonla kanalizasyon sistemine göndermek mümkün değildi.
Bu gözlemden yola çıkan ekip, suya ve uzun boru hatlarına ihtiyaç duymadan kullanılabilecek bağımsız bir tuvalet geliştirdi. iThrone, atıkları suyla taşımak yerine sıvı içeriğini doğrudan kullanım noktasında buharlaştırıyor.
İNSAN ATIĞININ YÜZDE 95'İ SUDAN OLUŞUYOR
MIT Solve'da paylaşılan proje bilgilerine göre insan atığının yaklaşık yüzde 95'ini su oluşturuyor. iThrone, nefes alabilen ve kompostlanabilen özel bir membran kullanarak bu nemi dışarı çıkarıyor.
Sistem, ünitede biriken günlük atık hacminin yüzde 90 ila 95'ini buharlaştırabiliyor. Geriye çok daha az miktarda katı madde kaldığı için atıkların toplanması, taşınması ve işlenmesi kolaylaşıyor. Böylece merkezi kanalizasyon altyapısı bulunmayan bölgelerde işletme maliyetlerinin azaltılması hedefleniyor.
ÜÇ ÜLKEDE 20 BİNDEN FAZLA KİŞİYE ULAŞTI
Global Citizen tarafından aktarılan bilgilere göre iThrone sistemleri şimdiye kadar Uganda, Panama ve ABD'de kullanıldı. Projenin, üç ülkede 20 binden fazla kişinin daha güvenli tuvaletlere erişmesini sağladığı ifade edildi.
Teknoloji; uzak yerleşimlerde, geçici barınma alanlarında ve su kaynaklarının sınırlı olduğu bölgelerde geleneksel sistemlere alternatif olabilir. Ayrıca kilometrelerce boru döşenmesinin teknik ya da ekonomik açıdan mümkün olmadığı topluluklarda hızlı kurulabilen bir çözüm sunuyor.
PROJEYE 100 BİN DOLARLIK DESTEK
Diana Yousef, Ağustos 2026'da sosyal etki potansiyeli taşıyan girişimlere verilen Global Citizen Waislitz Disruptor Award'a layık görüldü.
Ödül kapsamında sağlanan 100 bin doların iThrone'un üretim ve dağıtım kapasitesini artırmak için kullanılması planlanıyor.
Ekibin yeni hedefi ise teknolojiyi milyonlarca insana ulaştırmak. Susuz ve kanalizasyonsuz çalışan iThrone, geleceğin sanitasyon sistemlerinin dev altyapı yatırımları yerine yenilikçi malzemeler ve merkezi olmayan çözümler üzerine kurulabileceğini gösteriyor.
