Gökyüzü tutkunları için yılın en heyecan verici, en gizemli ve görsel anlamda en doyurucu doğa olaylarından biri nihayet kapıya dayandı! Eğer bu Cuma gecesi gökyüzünde yaşanacak olan eşsiz kızıl şöleni kaçırırsanız, bir benzerini tekrar görebilmek için tam 2028 yılının sonuna kadar beklemeniz gerekecek. Peki, Dünya'nın devasa gölgesinin Ay'ı neredeyse tamamen yutacağı bu muazzam kısmi Ay tutulması ne zaman başlıyor ve neden bu kadar önemli?
Yakın zamanda yaşadığımız ve milyonları ekran başına kilitleyen muhteşem tam Güneş tutulmasının ardından, gök mekaniğinin yazılı olmayan bir kuralı gereği şimdi de büyüleyici bir Ay tutulması bizleri bekliyor. Astrofizik uzmanlarına göre bu Cuma günü gerçekleşecek olan doğa olayı, her ne kadar teknik olarak kusursuz bir "Tam Ay Tutulması" sınıfına girmese de, gezegenimiz Dünya'nın gölgesi uydumuzun yüzeyinin tam yüzde 93'ünü kaplayacak.
Ay bütünüyle dünyanın o koyu gölgesinde kalmayacağı için gökyüzünde kıpkırmızı, tam bir "Kanlı Ay" (Blood Moon) silüeti göremeyeceğiz. Ancak bu eşine az rastlanır derin tutulma sayesinde, Güneş ışığının atmosferimizde kırılmasıyla Ay'ın yüzeyine yansıyacak o meşhur, gizemli kızıl tonları yakalamak kesinlikle mümkün olacak.
GÖRKEMLİ AY TUTULMASI HANGİ BÖLGELERDEN, SAAT KAÇTA İZLENEBİLECEK?
Bu büyüleyici astronomi olayında en şanslı olan izleyiciler, Kuzey ve Güney Amerika kıtalarında yaşayanlar olacak; zira onlar bu görsel şölene tam anlamıyla en ön sıradan, en net açıyla tanıklık edecekler. Fakat dünyanın geri kalanı da tamamen şanssız değil. Avrupa'nın büyük bir bölümü, Afrika, Yeni Zelanda ve Okyanusya'nın doğu kesimlerindeki gökyüzü gözlemcileri de doğru saatlerde bu harika doğa olayının tadını çıkarabilecekler.
Zaman dilimi olarak ABD Doğu Yakası (EDT) saatine göre tutulma, akşam 21:23'te sönük bir yarı gölge (penumbra) evresiyle başlayacak. Sadece on dakika sonra asıl heyecan verici kısmi evreye geçilecek ve gece yarısını 12 geçe (00:12) tutulma zirve noktasına, en görkemli görünümüne ulaşacak. Ardından Ay yavaş yavaş gölgeden çıkarak gece 01:51'de kısmi evreyi tamamen sonlandıracak.
NEDEN TAM BİR KANLI AY GÖREMİYORUZ VE BİR SONRAKİ TUTULMA NE ZAMAN?
Muazzam bir Güneş tutulmasının hemen ardından neden tam bir Ay tutulması göremediğimizi ve Kanlı Ay'ı kaçırdığımızı merak edebilirsiniz. Bu durumun ardındaki temel bilimsel neden, Ay'ın Dünya etrafındaki yörüngesinin Güneş'e kıyasla ufak bir eğime sahip olmasından kaynaklanıyor.
Eğer her üç gök cismi de uzay boşluğunda tam olarak aynı düzlem üzerinde hareket etseydi, her ay düzenli olarak bu tutulmaları yaşardık. Ancak Güneş, Dünya ve Ay'ın kusursuz bir düz bir çizgide hizalanması anlamına gelen "siziji" durumu oldukça nadir gerçekleşiyor ve bu Cuma da o kusursuz hizalamayı kıl payı kaçırıyoruz.
Yörünge mekaniğinin bize sunduğu bu devasa görsel şovun kıymetini bilmekte büyük fayda var. Astrofizikçi Dr. Alfredo Carpineti'nin de altını çizdiği üzere, önümüzdeki birkaç yılın gökyüzü takvimi bu kadar cömert değil. 2027 yılında gerçekleşecek iki Ay tutulması yalnızca yarı gölge evresinde kalacak ve Ay'ı sadece biraz daha sönük gösterecek.
2028 yılındaki kısmi tutulmalar ise bu haftaki kadar derin, karanlık ve etkileyici olmayacak. Uzun lafın kısası, 31 Aralık 2028 tarihindeki tam Ay tutulmasına kadar görebileceğiniz en iyi, en büyük ve en heyecan verici gökyüzü şovu için bu Cuma akşamı gözünü gökyüzünden ayırmayacak milyonlarca insan olacak!
