Akdeniz'in sığ sularında tam 2 bin 600 yıldır el değmeden bekleyen 150 kilogramlık devasa çapa, antik denizcilik tarihinin en büyük gizemlerinden birini gün yüzüne çıkardı. İşte Akdeniz'in dibindeki 150 kiloluk sırrın ve Türkiye bağlantısının tüm detayları...
Akdeniz'in kadim sularında yürütülen su altı araştırmaları, antik dünyada ticaretin ve denizcilik teknolojisinin bilinenden çok daha ileri düzeyde olduğunu tescilledi. İsrail'in Hayfa kentinin güneyinde yer alan Dor Lagünü'nde keşfedilen ve ilk başlarda Pers dönemine ait olduğu düşünülen dev ahşap çapa, yeni bilimsel analizlerle tarihin akışını değiştirdi.
Journal of Maritime Archaeology dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, yaklaşık 2,2 metre uzunluğunda ve 150 kilogram ağırlığındaki bu meşe-kurşun bileşimi çapa stoğu, M.Ö. 7. yüzyılın sonları veya 6. yüzyılın başlarına (yaklaşık 2 bin 600 yıl öncesine) tarihlendi.
113 KİLO KURŞUNLU MÜKEMMEL MÜHENDİSLİK
Antik marangozların sergilediği işçilik bilim insanlarını adeta hayrete düşürdü. Meşe ağacından oyulan çapa stoğunun içine 113 kilogram eritilmiş kurşun dökülerek 4 ana ağırlık çekirdeği oluşturulmuştu.
Kurşunun ahşabın içinden kayıp düşmesini engellemek için ise döküm sırasında ahşabın yanlarına açılan 8 küçük kare delikten yararlanılmıştı. Bu deliklerden taşan kurşun, günümüz mühendisliğinde kullanılan "kilit pimi" görevi görerek metali ahşaba kenetlemişti.
AKDENİZ'İN SIRRINI TÜRKİYE KIYILARI AYDINLATTI
Dor Lagünü'ndeki bu devasa buluşun tek başına bir tesadüf mü yoksa dönemin yaygın bir teknolojisi mi olduğu sorusunu Türkiye'nin Ege kıyılarındaki eşsiz arkeolojik keşifler yanıtladı.
Anadolu'nun batı kıyılarında yürütülen su altı kazıları, taş ağırlıklı çapadan kurşun dolu ahşap çapaya geçişin kademeli tarihini ortaya koydu:
AMFORALAR VE DEMİR KÜLÇELERLE GELEN TARİHLENDİRME
Su altı arkeologlarının dipte tespit ettiği kargo, tarihleme için ek ipuçları sundu. Çapanın hemen yanında en az 15 adet sepet tutamaklı amfora, Fenike tipi kaplar ve 70 kilo ağırlığında 9 parça işlenmemiş demir bulundu.
Demir külçelerinin arasına sıkışmış bir meşe dalı ve üzüm çekirdekleri üzerinde yapılan Karbon-14 testleri, bu tarihi teknolojinin M.Ö. 600 civarında Akdeniz'i fethettiğini doğrulamış oldu.
Ağır taş çapaları çekmekte zorlanan antik denizciler, dipleri daha iyi kavrayan ve ağırlığı kurşunla merkezileştirilen bu ahşap çapalar sayesinde deniz ticaretini çok daha uzak mesafelere ve güvenli limanlara taşımayı başardı.
