Vatikan Kütüphanesi'nde 400 yılı aşkın süredir saklanan, 34 gizemli sembolle yazılmış 408 sayfalık bir el yazması, araştırmacıların aylar süren emeğiyle çözülmüştü. Şimdi yeni bir yapay zeka aracı, aynı metnin bir bölümünü sadece 29 dakikada çözerek şaşırttı.
Vatikan Apostolik Kütüphanesi'nin arşivlerinde, 400 yılı aşkın süredir kimsenin okuyamadığı, 408 sayfalık el yazması bir kitap saklanıyordu. "Borg Şifresi" (Borg Cipher) olarak bilinen bu 17. yüzyıl eseri, 34 farklı gizemli sembol, bazı Latin harfleri ve aksan işaretleriyle yazılmıştı.
İlk sayfası Arapça, son iki sayfası ise İtalyanca olan kitabın geri kalan neredeyse tamamı şifreliydi ve çözmek için elde hiçbir "anahtar" bulunmuyordu.
Bu gizemli metin ilk kez 2016 yılında, Stockholm Üniversitesi'nden hesaplamalı dilbilim uzmanları Nada Aldarrab, Kevin Knight ve Beáta Megyesi'nin liderliğindeki bir ekip tarafından çözüldü. Ortaya çıkan metin, dönemin "insan bedeninin çeşitli rahatsızlıklarına" yönelik tıbbi tarifler ve reçetelerden oluşan bir derlemeydi.
Bu tür bir şifreyi elle çözmek tarihte aylar, hatta yıllar sürebiliyordu.
2026'da bilim insanları, geliştirdikleri yeni bir yapay zeka aracını test etmek için tam olarak bu zaten çözülmüş Borg Şifresi'ni bir kıyaslama noktası olarak kullandı. Sonuç şaşırtıcıydı:
Yapay zeka aracı, şifrenin 500 sembollük bir bölümünü analiz edip çevirerek yalnızca yaklaşık 29-30 dakika içinde anlamlandırdı.
Deşifre edilen metinde, dönemin tuhaf ama gerçek tıbbi uygulamalarına dair pek çok reçete yer alıyordu:
Dizanteriye karşı öneriler
Dizanteri tedavisi için hamur içinde mayalanmış muskat kullanımı
Fermente edilmiş fındık ezmesi tarifleri (bazı yorumculara göre modern probiyotiklerin bir öncüsü olarak değerlendiriliyor)
Bu tür şifalı bilgiler döneminde bilerek gizleniyordu, çünkü bu tür pratikler şüphe uyandırabiliyor, hatta cadılıkla suçlanmaya yol açabiliyordu.
Stockholm Üniversitesi'nden Beáta Megyesi, bu tür şifreli metinlerle çalışmayı bir dedektiflik işine benzetiyor: Her sembol, her örüntü ve her kısmi çözüm, araştırmacıları birinin sakladığı bir sırra ve kayıp bir tarihsel dünyaya biraz daha yaklaştırıyor.
