8 saat uyku klişesi çöktü. Columbia Üniversitesi tarafından yapılan araştırmaya göre, günde 6 saatten az ya da 8 saatten fazla uyumak, vücudun neredeyse tüm organlarında olumsuz bir etki yaratıyor. Peki ideal uyku süresi ne kadar olmalı?
"Yeterince uyumuyorum" ya da "çok uyuyorum" cümlelerini kuran çoğu kişi bunu sadece yorgunlukla ilişkilendirir. Ancak Columbia Üniversitesi Vagelos Tıp Fakültesinden araştırmacıların dergide yayımladığı yeni bir çalışma, uyku süresinin biyolojik yaşlanma hızında etkili olduğunu gözler önüne serdi.
Çalışmayı yürüten ekip, İngiltere merkezli UK Biobank veri tabanından yaklaşık yarım milyon katılımcının bilgilerini kullandı. Araştırmacılar önce katılımcıların kendi bildirdikleri uyku sürelerini topladı, ardından bunu 17 farklı organ sistemini kapsayan, toplam 23 ayrı "biyolojik yaşlanma saati" ile karşılaştırdı.
Bu "yaşlanma saatleri" nedir diye sorulacak olursa: Kronolojik yaş, doğduğunuz günden bu yana geçen süreyi ifade ederken, biyolojik yaş, hücrelerinizin ve dokularınızın gerçekte ne kadar hızlı yaşlandığını ölçüyor.
Araştırmanın baş yazarı, Columbia Üniversitesi'nde radyoloji bilimleri alanında yardımcı doçent olan Junhao Wen, bulguyu şöyle özetliyor: Vücudun geneline bakıldığında koordineli bir "U şeklinde" bir örüntü ortaya çıkıyor.
Araştırmaya göre 6 saatten az uyuyanlar ile 8 saatten fazla uyuyanlar, daha hızlı biyolojik yaşlanma belirtileri gösteriyor.
Bu örüntü sadece beyinle sınırlı kalmadı; beyin, akciğer, karaciğer, bağışıklık sistemi ve pankreas dahil pek çok organda benzer şekilde tekrarlandı.
Wen, bulgunun sadece beynin yaşlanmasıyla sınırlı önceki araştırmaların ötesine geçtiğini, hem az hem de çok uykunun neredeyse her organda daha hızlı yaşlanmayla ilişkili olduğunu gösterdiğini vurguluyor.
Peki, ideal uyku süresi ne kadar olmalı?
Araştırmaya göre en düşük yaşlanma yükü, günde 6,4 ile 7,8 saat arasında uyuyan katılımcılarda görüldü — yani araştırmacıların işaret ettiği "tatlı nokta" bu aralıkta.
Hayır — araştırmacılar, az uyku ile çok uykunun vücudu farklı biyolojik yollardan etkilediğini belirtiyor. Kısa süreli uykunun bağışıklık sistemi düzensizliği ve artan sistemik iltihaplanmayla ilişkili olduğu, bunun da doku onarımını ve metabolik dengeyi bozabildiği aktarılıyor. Kısa uykunun ayrıca kan şekeri düzenlemesini de olumsuz etkilediği belirtiliyor.
Uzun süreli uyku ise farklı bir mekanizmaya işaret ediyor: Araştırmacılar bunun özellikle yağ dokusuyla ilişkili "yaşlanma saatiyle" bağlantılı olduğunu, bunun da sistemik iltihaplanmayı ve çeşitli hastalık risklerini etkileyebileceğini belirtiyor.
Araştırmacılar burada kritik bir noktanın altını özellikle çiziyor: Bu bulgu, uyku süresinin tek başına organların daha hızlı ya da daha yavaş yaşlanmasına neden olduğu anlamına gelmiyor.
Bunun yerine, hem çok az hem de çok fazla uykunun, vücut genelinde daha kötü bir sağlık durumunun bir göstergesi olabileceğine işaret ediyor. Başka bir deyişle, uzun süreli uyku bazı durumlarda altta yatan bir sağlık sorununun sonucu olabilir, sebebi değil.
Kısa uyku süresinin ayrıca depresyon ve anksiyete gibi ruh sağlığı sorunlarıyla ve obezite gibi sistemik fiziksel durumlarla da ilişkili olduğu belirtiliyor.
