Herkes yıllar geçse de özünde aynı insan kaldığına, sadece çevresinin değiştiğine inanır, değil mi? Bilim insanlarının yüz binlerce kişiyle yaptığı yeni ve devasa bir araştırma, yıllardır sarıldığımız bu inancı tamamen yerle bir ediyor! Yaşlandıkça kim olduğunuzun, karakterinizin ve alışkanlıklarınızın nasıl dramatik bir şekilde değiştiğini öğrenince aynadaki yansımanıza bile farklı bakacaksınız.
Antik Yunan'ın ünlü filozofu Herakleitos'un o efsanevi "Aynı nehirde iki kez yıkanılmaz, çünkü nehir de adam da artık aynı değildir" sözünü birçoğumuz duymuşuzdur. 2500 yıl sonra günümüz modern bilimi, bu sözün tam on ikiden vurduğunu kanıtlıyor.
Çoğumuz hayatın amansız inişleri ve çıkışları karşısında kişiliğimizin sabit, sarsılmaz bir çapa gibi yerinde kaldığını hissederiz. Ancak ortaya çıkan son bulgular, sandığımızın aksine kişiliğimizin çekirdeğinin yaşlandıkça ciddi şekilde başkalaştığını, deyim yerindeyse baştan aşağı yenilendiğini net bir şekilde ortaya koyuyor.
Zürih Üniversitesi'nden psikologlar, bu büyük sırrı çözmek için psikolojinin altın standartlarından olan "Beş Büyük" (Big Five) kişilik özelliği üzerine odaklandı: Dışa dönüklük, uyumluluk, sorumluluk bilinci, nevrotiklik ve yeniliklere açıklık. Araştırma ekibi, ilk etapta 887 kişiye hayatlarındaki değişimleri sordu.
Katılımcıların tamamına yakını hayatlarında gelir, sağlık ve sosyal yaşam gibi durumların değiştiğini ancak karakterlerinin hep aynı kaldığını savundu. İnsanların kendi iç dünyalarındaki bu sarsılmaz inanç, bilimsel gerçeklerle yüzleştiğinde büyük bir yanılgıya dönüştü.
GERÇEK VERİLER ORTAYA ÇIKARDI: HAYAT STANDARTLARINIZDAN DAHA HIZLI DEĞİŞİYORSUNUZ
Uzmanlar, insanların bu yanılsamalı algılarını ABD, Almanya, Avustralya ve Hollanda'dan tam 166.971 kişiyi kapsayan büyük ölçekli ve uzun vadeli veri setleriyle karşılaştırdığında devasa bir farkla karşılaştı.
Ortaya çıkan tabloya göre, insanların kişilik özellikleri; yaşam doyumu, gelir seviyesi veya sağlık durumu gibi tipik olarak esnek olduğunu bildiğimiz konulardan çok daha fazla ve daha hızlı değişiyordu. Yani paranız ve sağlığınız sabit kalsa bile, kişiliğiniz yıllar içinde akıp gitmeye devam ediyor.
YILLAR GEÇTİKÇE HANGİ ÖZELLİKLERİMİZİ KAYBEDİYORUZ?
Veriler yakından incelendiğinde, kişilik özelliklerinin yaşam boyunca belli başlı trendler izlediği görülüyor. Araştırmaya göre, 15 ile 90 yaşları arasındaki dönemde dışa dönüklük, nevrotiklik (duygusal dengesizlik) ve yeniliklere açıklık seviyelerinde ciddi bir düşüş yaşanıyor. Bu süreçte en sert düşüşü ise nevrotiklik gösteriyor.
Bir başka deyişle, gençliğinizdeki o ani duygu patlamaları ve kaygı krizleri yaşınız ilerledikçe yavaş yavaş ortadan kayboluyor ve yerini kalıcı bir iç huzura bırakıyor.
DAHA SAKİN, DAHA ORGANİZE AMA YENİ DENEYİMLERE KAPALI
Yaşlandıkça kaybettiğimiz heyecanlı özelliklerin yerini daha oturaklı yetenekler alıyor. İnsanların yaşları ilerledikçe uyumluluk ve sorumluluk bilinci çok daha güçlü hale geliyor. İnsanlar zamanla çok daha şefkatli, organize, iş bitirici ve sakin bireylere dönüşüyor.
Ancak madalyonun diğer yüzünde, daha az sosyalleşen, dışa dönüklüğünü kaybeden ve yeni şeyler denemekten uzaklaşan bir yapıya bürünüyoruz. Communications Psychology dergisinde yayımlanan bu çarpıcı araştırma, "Ben asla değişmem" diyenlerin bile zamanın dönüştürücü gücüne karşı koyamayacağını bir kez daha ispatlıyor.
