Aynaya baktığınızda gördüğünüz kırışıklıklar yalnızca yaşlanmanın doğal bir sonucu olmayabilir. Çoğu kişinin 'masum' olarak gördüğü çizgiler, yeni bir araştırmaya göre Alzheimer ve demans riskinin erken işaretleri arasında yer alabilir. Uzmanlar, yüzün biyolojik yaşlanmayı yansıtan önemli bir gösterge olduğunu vurguluyor.
Özellikle göz çevresinde oluşan kırışıklıklar, yani halk arasında kaz ayakları olarak bilinen çizgiler, ilerleyen yaşlarda Alzheimer ve demans riskinin erken bir göstergesi olabilir.
Çinli araştırmacıların yaptığı çalışmaya göre, yaşından daha yaşlı görünen kişilerin, 12 yıl içinde demans teşhisi alma riski yüzde 60'tan fazla artıyor. Bu sonuç; sağlık durumu, yaşam tarzı ve diğer risk faktörleri hesaba katıldıktan sonra da geçerliliğini koruyor.
Araştırmacılar, aynı rapor kapsamında yürüttükleri ikinci bir çalışmada ise en belirgin kaz ayaklarına sahip kişilerin, göz çevresinde en az kırışıklığı olanlara kıyasla ölçülebilir bilişsel bozukluk yaşama ihtimalinin iki katından fazla olduğunu ortaya koydu.
YÜZDEKİ YAŞLANMA, BİYOLOJİK YAŞIN AYNASI OLABİLİR
Bilim insanlarına göre kırışıklıklar yalnızca estetik bir sorun değil. "Ortak patojenik mekanizmalar" olarak adlandırılan bu yaklaşıma göre, yüzün yaşlanması vücudun içsel biyolojik yaşının dışa yansıması olarak değerlendiriliyor.
Araştırmacılar, kişinin kronolojik yaşından daha yaşlı görünmesinin; yalnızca kırışıklıklar ya da güneş lekeleriyle sınırlı olmadığını, bunun tüm vücudu etkileyen biyolojik yaşlanmanın görünür bir işareti olduğunu vurguluyor.
Özellikle kaz ayakları, çevresel hasarın birikimini yansıttığı için hassas bir biyobelirteç olarak öne çıkıyor. Yoğun güneş hasarı, vücutta oksidatif stres ve kronik iltihaplanmaya yol açıyor.
Bu süreçlerin, beyin yaşlanması ve Alzheimer gelişimiyle yakından ilişkili olduğu biliniyor.
KAZ AYAKLARI VÜCUDUN ONARIM GÜCÜNÜ DE GÖSTERİYOR
Göz çevresi, cildin en ince ve hassas bölgelerinden biri. Bu bölgede belirgin yaşlanma görülmesi, vücudun kolajen üretimi, antioksidan savunması ve hücresel onarım mekanizmalarının genel olarak zorlandığını gösterebiliyor.
Araştırmacılara göre bu durum yalnızca ciltte değil, beyinde de benzer bir kırılganlığa işaret edebilir.
Çalışmanın sonuç bölümünde şu değerlendirmeye yer verildi:
"Yüz yaşı (algılanan ve ölçülen), bilişsel gerileme veya demans riski taşıyan bireyleri erken dönemde belirlemek ve müdahale etmek için tarama stratejilerinde kullanılabilir."
195 BİN KİŞİ 12 YIL BOYUNCA TAKİP EDİLDİ
Araştırmacılar bulgularını güçlendirmek için iki ayrı çalışma yürüttü. İlk çalışmada, İngiltere'de 60 yaş ve üzeri 195 binden fazla kişinin sağlık verileri ortalama 12 yıl boyunca incelendi.
Katılımcılara şu soru yöneltildi:
"İnsanlar size yaşınızdan daha genç, daha yaşlı ya da yaşınıza uygun göründüğünüzü söyler mi?"
Sonuçlara göre, kendisini yaşıtlarına kıyasla daha yaşlı görünen olarak tanımlayanların, daha genç görünenlere kıyasla demans riskinin yüzde 61 daha yüksek olduğu belirlendi.
Bu risk özellikle üç grupta daha belirgindi:
En yüksek risk artışı damarsal demans ve nedeni belirlenemeyen demans türlerinde görüldü.
DAHA YAŞLI GÖRÜNENLER BİLİŞSEL TESTLERDE DE GERİDE KALDI
Araştırmada, yaşından daha yaşlı algılanan kişilerin bilişsel testlerde de daha düşük performans sergilediği tespit edildi. Bu kişiler:
Ayrıca bu grubun sigara kullanma oranı, fiziksel hareketsizlik, depresif belirtiler ve kronik hastalık görülme sıklığı da daha yüksekti.
ÇİN'DE YAPILAN İKİNCİ ÇALIŞMA BULGULARI DOĞRULADI
İkinci çalışma ise Çin'de yaklaşık 600 yaşlı birey üzerinde yapıldı. Katılımcıların fotoğrafları, yaş tahmini yapmaları istenen 50 bağımsız değerlendiriciye gösterildi.
Sonuçlara göre, bir kişi gerçek yaşından her bir yıl daha yaşlı algılandığında, bilişsel bozukluk riskinin yüzde 10 arttığı belirlendi.
Araştırmacılar ayrıca özel görüntüleme teknikleriyle kırışıklıkları saydı ve derinliklerini ölçtü. Kaz ayaklarının sayısı ve belirginliği, bilişsel bozuklukla en güçlü ilişkiyi gösteren faktör oldu. Yanak bölgesi ya da cilt nemi gibi diğer ölçümler aynı etkiyi göstermedi.
KRONİK İLTİHAPLANMA HEM YÜZDE HEM BEYİNDE İZ BIRAKIYOR
Bilim insanlarına göre yaşlanma yalnızca beyni değil, tüm vücudu etkileyen zincirleme süreçleri tetikliyor. Kalp hastalıkları, diyabet, osteoartrit, KOAH ve bazı kanser türleri; kronik iltihaplanma ve hücresel yaşlanma gibi ortak nedenlere dayanıyor.
Bu süreçlerin yüzde bıraktığı izlerin, beyindeki yaşlanmayla paralel ilerleyebileceği belirtiliyor. Araştırmacılar, yüzdeki yaşlanmanın, demansa yol açan sistemik iltihaplanmanın görünür bir işareti olabileceği sonucuna vardı.
