Ayrıldın. Belki sen bitirdin, belki o bitirdi. Belki aylarca konuştunuz, belki her şey birdenbire sona erdi. Ama şu anda gece yatağa yattığında, sabah kalktığında, işe giderken, yemek yerken, hatta gülmeye çalışırken bile bir yerlerde o kişi duruyor. Aklından çıkmıyor. "Neden hâlâ düşünüyorum? Neden hâlâ bu kadar acıyor? Ne zaman geçecek bu?" diye kendi kendine soruyorsun.
İnsan beyni, bağ kurduğu birini bir anda silmek üzere tasarlanmamıştır. Özellikle duygusal olarak bağlandığın, belki de "bu benim insanım" dediğin biri söz konusu olduğunda durum daha da karmaşıklaşır. Beyin o kişiyi bir nevi güvenli liman olarak kodlar.
Ayrılık olduğunda o liman birden ortadan kalkar ve beyin panik yaşar. "Bu kişi yoksa ben nasıl güvende olurum?" diye alarm verir. O yüzden sürekli hatırlatır. "Bak, şurada yemek yemiştik. Bak, bu şarkıyı dinlemiştik. Bak, onun gülüşü böyleydi" der durur. Bu bir zayıflık değildir. Bu, beyninin seni korumaya çalışmasıdır. Ama koruma yöntemi şu an işine yaramamakta, tam tersine acıyı uzatmaktadır.
BEYİN ÇÖZMEYE ÇALIŞIR
Bir de kimyasal tarafı vardır. Sevgi ve bağlanma sırasında beyninde dopamin, oksitosin ve serotonin gibi maddeler bolca salgılanır. Ayrılık olunca bu maddelerin seviyesi birden düşer. Tıpkı bir bağımlının maddeyi bıraktığında yaşadığı yoksunluk gibi bir durum ortaya çıkar. O yüzden "aklımdan çıkmıyor" hissi bazen gerçekten fiziksel bir yoksunluk gibi hissedilir. Ellerin boş kalır, göğsün daralır, karnın ekşir. Bu normaldir. Üstelik zihin bitmemiş işleri sevmez. Konuşulmamış şeyler, yarım kalan cümleler, "keşke şöyle demeseydim"ler... Beyin bunları çözmeye çalışır durur. O yüzden gece yarıları "neden böyle oldu?" diye düşünüp durursun. Herkesin süresi farklıdır. Bazı insanlar birkaç haftada toparlanırken bazıları aylarca hatta yıllarca taşır. Bu senin zayıf olduğun anlamına gelmez. Bağlanma tarzın, ilişkinin ne kadar yoğun olduğu, senin kişilik yapın ve o dönemde hayatında başka neler olduğu gibi pek çok etken bu süreci etkiler.
Genelde şöyle ilerler: İlk günler ve haftalarda şok ve inkâr vardır. "Bu gerçek olamaz" dersin. Telefonunu kontrol edip durursun. "Belki döner" diye düşünürsün. Her bildirim sesi seni zıplatır. Sonra öfke gelir. "Nasıl yapar bunu bana?" ve "Ben mi yetersizdim?" diye sorarsın. Hem kendine hem de ona öfkelenirsin. Ardından pazarlık dönemi başlar.
"Keşke şöyle yapsaydım, belki bitmezdi" veya "Bir daha konuşsak belki..." diye aklından geçirirsin. Sonra derin bir üzüntü gelir. Ağlarsın, içine kapanırsın ve "bir daha kimseyi sevemem" dersin. En sonunda kabul gelir. Ama kabul, unutmak demek değildir. "Oldu, bitti, acıdı ama ben hâlâ buradayım" diyebilmektir. Şu anda hangi aşamadaysan oradasın. Acele etme ama takılıp kalma da.
ZİHİN YASAKLANAN ŞEYİ DAHA ÇOK DÜŞÜNÜR
"Ne yapmalıyım?" sorusunun cevabı "unutmaya çalış" değildir. Unutmaya çalışmak genelde ters teper. Zihin yasaklanan şeyi daha çok düşünür. "Pembe fil düşünme" dediğinde aklına hemen pembe fil gelir ya, aynı mantık burada da geçerlidir. Bunun yerine şunları deneyebilirsin: Acıyı hissetmeye izin ver ama içinde boğulma. Ağlaman gerekiyorsa ağla. Günlüğüne yaz. Sesli düşün. Ama bunu belirli bir süreyle sınırla. Mesela "bugün yirmi dakika bu konuya izin vereceğim, sonra başka bir şeyle meşgul olacağım" de.
Sınırsız düşünmek beyni yorar ve seni daha da batırır. Mümkünse teması kes. Bu en zorlarından biridir. Sosyal medyadan çık, engelle, aramayı bırak. "Son bir kez bakayım" dediğin her bakış yaranın üzerine tuz serper. Beyin her gördüğünde "hâlâ var, belki döner" sinyalini alır. Kes. Zor gelecek ama kes. Birkaç hafta sonra nefes almaya başladığını fark edeceksin.
- Anıları yeniden yaz: Anılar seni ele geçirdiğinde sadece acı veren kısmı değil, bütün resmi görmeye çalış. O ilişki gerçekten o kadar mükemmel miydi? Neler eksikti? Neler seni incitiyordu? Gerçekçi bir muhasebe yap. "O kadar güzeldi ki" diye romantize etmek acıyı uzatır. Hem güzellikleri hem de zorlukları bir arada tut.
- Yeni rutinler kur: Eski hayatınızın ortak noktaları seni tetikler. Aynı kafeye gitme, aynı yoldan yürüme, aynı saatte aynı şeyi yapma. Küçük değişiklikler bile beynine "hayat devam ediyor" mesajı verir.
- Destek al ama doğru yerden: Arkadaşlarına anlat. Ama sürekli aynı hikâyeyi aynı insanlara anlatıp durma. Bir süre sonra hem onlar yorulur hem sen. Eğer çok ağır geliyorsa bir psikoloğa gitmekten çekinme. Bu bir zayıflık değil, akıllıca bir tercihtir. Özellikle "artık dayanamıyorum", "uyuyamıyorum" veya "işime odaklanamıyorum" diyorsan profesyonel destek almak çok yerinde olur.
- Kendine sor: Bu acı bana ne öğretiyor? Bu soru zordur ama önemlidir. Her ayrılık bir ayna tutar. Bazen kendi sınırlarımızı, bazen neye ihtiyaç duyduğumuzu, bazen de neyi kabul etmememiz gerektiğini gösterir. Acıdan bir anlam çıkarmaya çalışmak onu biraz daha taşınabilir hâle getirir.
BİR GÜN GELECEK, İSMİ ANILINCA İÇİN SIZLAMAYACAK
"Hemen biriyle çıkayım, unuturum" deme. Yeni bir ilişki eski yarayı iyileştirmez. Çoğu zaman sadece örter. Sonra o yara daha derinden açılır. İçki, madde, aşırı yemek veya aşırı alışverişle uyuşturma. Bu durumlar sana geçici rahatlama verir, sonra iki katı döner. Kendini suçlama. "Ben yeterince iyi değildim" veya "keşke şöyle yapsaydım" gibi düşünceler seni aşağı çeker. İlişkiler iki kişinin ortak ürünüdür. Tek taraflı suçluluk gerçeği yansıtmaz. "Bir daha asla sevemem" diye yemin etme. Şu an öyle hissediyorsun ve bu normaldir.
Ama geleceği bugünkü acıyla mühürleme. Aklından çıkmayan biri senin kalbinin ne kadar derinden bağlanabildiğini gösterir. Bu kötü bir şey değildir. Sadece şu an o bağ seni yaralamaktadır. Unutmak zorunda değilsin. Bazı insanlar hiç unutulmaz. Ama o kişinin senin bugünkü hayatını yönetmesine izin vermek zorunda da değilsin. Acı bir süre misafir olabilir. Ama ev sahibi sen olmalısın. Zaman her şeyi çözmez.
Ama sen zamanın içinde kendine yer açarsan yavaş yavaş nefes almaya başlarsın. Bir gün bakarsın, o isim aklına geldiğinde göğsün eskisi kadar daralmıyor. Bir gülümseme belki hâlâ geliyor ama ardından "iyi ki yaşadım, iyi ki bitti" diyebiliyorsun. O güne kadar kendine nazik ol. Zor günlerde "ben güçsüzüm" deme. "Ben şu an acı çekiyorum ve yine de ayaktayım" de. Bu bile büyük bir güçtür. "Unutmak zorunda değilsin; ama o acıyı ömür boyu sırtında taşımak zorunda da değilsin. Bir gün bakacaksın, o isim aklına geldiğinde kalbin eskisi gibi sızlamayacak, sadece usulca gülümseyeceksin."