Gökdelenlerden akıllı telefon ekranlarına kadar modern hayatın her köşesinde var, ancak hızla tükeniyor! BM'nin son raporu, doğanın yenileyemediği ve sessizce büyüyen küresel felaketi gözler önüne serdi. İşte 10 yıl içinde dünyayı sarsacak o kriz...
Her gün üzerinde yürüdüğümüz, evlerimizi inşa ettiğimiz ve sonsuz olduğunu sandığımız o görünmez güç alarm veriyor. Birleşmiş Milletler'in (BM) yayımladığı son çevre raporu, insanlığın gözünden kaçan şoke edici bir gerçeği kanıtladı.
Birleşmiş Milletler'in (BM) yayımladığı son çevre raporu, insanlığın gözünden kaçan şoke edici bir gerçeği ortaya çıkardı: Küresel sanayi ve şehirleşme, yılda tam 50 milyar ton kum tüketiyor.
50 milyar tonluk bu devasa miktar, kumu yeryüzünde en çok çıkarılan ve tüketilen katı malzeme haline getirdi. Üstelik uzmanlar bu tüketim miktarının gelecekte daha da artacağını tahmin ediyor.
BM raporunun kanıtladığı en korkutucu gerçek şu: Kum, doğanın onu yenileyebilmesinden çok daha hızlı bir şekilde tüketiliyor. Bu durum ekosistemleri ve insan yaşamını doğrudan tehdit ediyor.
UNEP (BM Çevre Programı) Cenevre Küresel Kaynak Bilgi Veritabanı Direktörü Pascal Peduzzi, kumu "kalkınmanın tanınmayan kahramanı" olarak tanımlıyor ancak çok kritik bir uyarıda bulunuyor.
Peduzzi'ye göre kum, sadece bir inşaat malzemesi değil. Deniz seviyesinin yükselmesine, fırtınaya ve kıyı sularının tuzlanmasına karşı doğanın ilk ve en güçlü savunma hattı.
Kum sadece beton üretiminde, evlerde, yollarda ve deniz duvarlarında kullanılmıyor; pencerelerimiz, akıllı telefonlarımızdaki silikon çipler ve güneş panelleri de tamamen kuma muhtaç.
Raporda yer alan analizlere göre, şu an dünyada kumun doğada bırakılması gereken "canlı" hali ile inşaat sektörü için çıkarılan "ölü" hali arasında amansız bir rekabet yaşanıyor.
Bu gizli krizin en acı verici ve somut örneklerinden biri, dünyanın en kalabalık yerlerinden biri olan Maldivler'in başkenti Malé'de yaşanıyor.
İklim krizi ve yükselen deniz seviyeleri nedeniyle yaşam alanı hızla küçülen Maldivler, hayatta kalabilmek için ironik bir şekilde kendi doğasını yok eden bir projeye girişti.
2019 yılında Maldivler hükümeti, Malé yakınlarındaki Gulhifalhu adasında bulunan lagünü doldurmak için dev bir operasyon başlattı.
Bu kara kazanma projesi için tam 192 hektarlık bir lagün alanının doldurulması hedeflendi. Ancak bu devasa alanı dolduracak kumun faturası doğaya çok ağır oldu.
Kuzey Malé Atolü'nün 13.75 kilometrekarelik deniz tabanından, tam 24.5 milyon metreküp kum kazınarak yerinden söküldü ve lagüne taşındı.
Çalışmalar başladıktan sadece 6 ay sonra hazırlanan resmi çevre değerlendirmesi acı gerçeği kanıtladı: Doğaya verilen zarar "geri döndürülemez" boyuttaydı.
Proje, tam 200 hektarlık mercan resifini ve lagün habitatını haritadan sildi. En vahşi durum ise bu alanların "Deniz Koruma Alanı" olmasıydı.
Deniz tabanının kazınması; balıklar, deniz kaplumbağaları, kuşlar ve yengeçler gibi hayati türlerin yuvalarını kalıcı olarak yok ederek bölgedeki balıkçılığı ve turizmi baltalıyor.
Felaket sadece Maldivler ile sınırlı değil. Filipinler'de 1.700 hektarlık bir havalimanı projesi için tam 155 milyon metreküp kum denizin dibinden çekildi.
Maldivler'in topraklarının yüzde 80'inden fazlası deniz seviyesinden sadece 1 metre yüksekte bulunuyor. Ülke, dünyada iklim krizine karşı en savunmasız coğrafyalardan biri.
Geleceğe yönelik teknik analizler ise durumun tam bir tezatlık içerdiğini gösteriyor: Altyapı ve nüfus yoğunluğu hesaplandığında, inşa edilen bu yeni yapay karanın ileride bir "kentsel felakete" dönüşeceği tahmin ediliyor.
BM Çevre Programı (UNEP), bu küresel görünmez krizden çıkış için dünya hükümetlerine daha sıkı çevre denetimleri ve yeni bir yönetim süreci çağrısında bulunuyor.
Çöldeki kum taneleri, binlerce yıl boyunca rüzgarın etkisiyle sürekli birbirine sürrtünür ve aşınır. Bu yüzden çöl kumu taneleri tamamen yuvarlak, pürüzsüz ve çok incedir.
İnşaatta betonu oluştururken kumun çimento ve suyla güçlü bir şekilde birbirine tutunması gerekir. Pürüzsüz ve yuvarlak çöl kumu binalarda mukavemet (dayanıklılık) sağlayamaz, betonun birbirine yapışmasını engeller.
İnşaat için nehir yataklarından veya taş ocaklarından elde edilen, rüzgarla aşınmamış, köşeli, sert ve pürüzlü kum taneleri gerekir. Dubai'de bu tür nehir yatakları olmadığı için kumu dışarıdan almak zorundadırlar.
Dünyanın en yüksek binası olan Dubai'deki Burj Khalifa inşa edilirken, binanın devasa yüksekliğe ve basınca dayanabilmesi için ihtiyaç duyulan yüksek mukavemetli betonun içindeki kum, çöl kumuyla yapılamadı.
Bu projenin beton bileşenleri için Avustralya'dan on binlerce ton özel inşaat sınıfı kum gemilerle Dubai'ye taşındı.
