KKTC Girne açıklarında 550 metre derinliğe batan feribotun kara kutusuna ulaşıldı. Faciaya ışık tutacak hayati veriler hakkında SABAH'a değerlendirmelerde bulunan Uzakyol Gemi Kaptanları Derneği Başkanı Zafer Akbulut; cihazdaki köprüüstü ses kayıtlarının, VHF telsiz görüşmelerinin ve elektronik arıza kodlarının ihmaller zincirini tek tek gün yüzüne çıkaracağını belirtti. Akbulut, kara kutu sayesinde kaptanın son anda bir kaçınma manevrası yapıp yapmadığının, yetkili makamlara arıza bildirimi ile batıyoruz çağrısı gönderip göndermediği, son anlarda kiminle ne konuştuğu gibi daha birçok karanlık noktanın aydınlanacağını vurguladı.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Girne açıklarında 30 Ağustos günü gerçekleşen feribot faciasının ardından günler geçti. Kazanın ilk gününde 554 metre derinliğe batan enkazı aramak için Milli Savunma Bakanlığına ait 2 kurtarma gemisi yola çıkarak çalışma başlattı.
15 KİŞİNİN CANSIZ BEDENİNE ULAŞILDI
Feribottaki 267 kişiden 239'u kurtarılırken, yürütülen arama çalışmalarında 15 kişinin cansız bedenine ulaşılabildi. Geriye kalan 13 kişiyi ise arama çalışmaları aralıksız devam ederken geminin tüm alanlarına ulaşıldığı öğrenildi.
9 ŞÜPHELİ GÖZALTINA ALINDI
Kazanın kendisi kadar soruşturma boyutu da kamuoyunda çokça tartışıldı. Soruşturma kapsamında 9 şüpheli yakalanarak gözaltına alındı. Kurtarılan yolculardan bazıları kaptan ve mürettebatı sorumsuzlukla suçlarken, geminin daha önce kötü hava şartlarından dolayı hasar aldığı ve yeterli kontrolün yapılmadığı iddia edildi. İlerleyen süreçte vahim iddialar sürmeye devam etti; geminin kaza ve arızalarla dolu sabıkası ortaya çıktı.
KARA KUTUYA ULAŞILDI
KKTC makamları, yetkililer dahil tüm sorumluların hukuk önünde hesap vereceğini bildirdi. Ancak sorumluların netleşmesi için feribotun kara kutusunun 550 metreden çıkarılması gerekiyordu.TCG IŞIN, TCG ALEMDAR ve araştırma ve inceleme gemisi Optimus Prime gemilerinin yürüttüğü çalışmayla 25 Eylül günü kara kutuya ulaşıldı ve kutu KKTC yetkililerine teslim edildi. Peki kurtarılan kara kutu bize neler söyleyecek, hangi ihmallere ışık tutacak? SABAH, bu soruları Uzakyol Gemi Kaptanları Derneği Başkanı Zafer Akbulut'a sordu.
KARA KUTU NELERİ KAYDETTİ
Seyir Veri Kaydedicisi (Voyage Data Recorder - VDR), o gün meydana gelen hava durumu, vardiya değişimi ve kaptanın verdiği tüm emirleri kaydeder. Köprüüstündeki manevralar, konuşmalar, makineye verilen ileri ve tornistan (geri) komutları, diğer gemilerle yapılan VHF görüşmeleri, VTS (Deniz Trafik Operatörleri) ile yürütülen iletişim veya 2 geminin birbiriyle olan telsiz konuşmaları VDR'ye aktarılır. Ayrıca radar görüntüleri ve gemideki elektronik aksama ait arıza kodları da anlık olarak sisteme kaydedilir. Tüm bu verilerin toplandığı kayıt kutusu, uçaklarda "kara kutu" olarak bilinse de gemilerde genellikle turuncu renktedir.
YOĞUN BASINÇ KARA KUTUNUN FIRLATMA MEKANİZMASINI ÇALIŞTIRIR
Belli bir tonajın üzerindeki yük gemilerinde bulundurulması zorunlu olan bu sistem, yolcu gemilerinde ise istisnasız bir zorunluluktur. Normal şartlarda köprüüstünün dış alanında konumlandırılan kara kutu, gemi battığında su altındaki basınca bağlı olarak otomatik şekilde serbest kalacak ve yüzeye çıkacak bir mekanizmaya sahiptir. Ancak bu kazada gemi ters devrildiği için cihaz enkazın altında kalmış olabilir.
Kaptan Mustaf Öz
KUTUDAKİ VERİLER KAPTANIN SON HAREKETLERİNİ BİLDİRECEK
Geminin dışındaki personelin yürüttüğü müdahaleler bilinemeyebilir ancak gemi içindeki köprüüstü konuşmaları ve telsiz kayıtları kara kutu sayesinde tamamen ortaya çıkacak. Ayrıca bazı gemilerde köprüüstü kamera kayıtları da sistem hafızasına kaydediliyor; böylece görüntülerin de ortaya çıkma ihtimali var. İddialar üzerine feribotun son anda dönmeye çalışıp çalışmadığını, bir çabaya girip girmediğini net bir şekilde göreceğiz. Kaptanın "Dönelim" talimatı verip vermediği, buna uyulup uyulmadığı kara kutu incelemesiyle netleşecek. Ayrıca gemi kaptanının yaşanan arızaları yetkili makamlara zamanında bildirip bildirmediğini ya da o tehlike anında batıyoruz çağrısı yaparak çevre gemilerden yardım isteyip istemediğini de bu kayıtlar sayesinde öğrenmiş olacağız.
KUTU... ARIZA VEYA TAMİRAT ANINDA YETKİLİLERE BİLDİRİM ZORUNLU
Feribotta bir sorun olduğu ve mürettebatın bunu kendisini tamir ettiği iddiası var. Gemilerde herhangi bir arıza meydana geldiğinde gemi kaptanları, armatör şirketler veya kılavuz kaptanlar durumu 24 saat içinde Liman Başkanlığına hem sözlü hem de yazılı olarak bildirmek zorundadır.
Olayla ilgili, arızanın sadece gemi personeli tarafından tamir edildiği yönünde bir bilgi bulunmakta; ancak bu prosedüre aykırı ve yanlış bir uygulama. Yapılan tamiratın klas kuruluşundan yetkili bir sörveyör tarafından kontrol edilerek onaylanması gerekir. Hazırlanan onaylı rapor Liman Başkanlığına sunulduktan sonra, gemi için ancak o zaman "Denize Elverişlilik Belgesi" ile "Yola Elverişlilik Belgesi" düzenlenebilir.
