Osmanlı İmparatorluğu, yüzyıllar boyunca kazandığı savaşlarla sadece kendi sınırlarını değil, dünya tarihinin yönünü de değiştirdi. Kimi zaferler bir çağ kapatıp yeni bir çağ açtı, kimileri ise Avrupa dengelerini altüst etti. İşte tarihin akışını değiştiren 12 büyük Osmanlı zaferi…
Osmanlı tarihinde kazanılan bu zaferler tarihin akışını değiştirdi! İşte 12 büyük zafer…
12. PREVEZE DENİZ ZAFERİ (1538)
Barbaros Hayreddin Paşa komutasındaki Osmanlı donanması Haçlıları mağlup etti. Akdeniz'de Osmanlı üstünlüğü başladı.
11. MOHAÇ MEYDAN MUHAREBESİ (1526)
Sadece iki saat süren savaşta Macar Krallığı dağıldı. Avrupa dengeleri değişti.
10. RİDANİYE SAVAŞI (1517)
Mısır fethedildi. Halifelik Osmanlı'ya geçti ve imparatorluk İslam dünyasının lideri konumuna yükseldi.
9. MERCİDABIK SAVAŞI (1516)
Memlük ordusu mağlup edildi. Suriye ve Filistin Osmanlı topraklarına katıldı.
8. OTLUKBELİ SAVAŞI (1473)
Akkoyunlu Devleti yenildi. Osmanlı'nın Anadolu'daki hakimiyeti güçlendi.
7. İSTANBUL'UN FETHİ (1453)
Fatih Sultan Mehmet'in zaferiyle Bizans sona erdi. Orta Çağ kapanıp Yeni Çağ başladı.
6. II. KOSOVA SAVAŞI (1448)
Avrupa'nın son büyük Haçlı girişimlerinden biri başarısız oldu. İstanbul'un fethine giden yol açıldı.
5. VARNA SAVAŞI (1444)
Haçlılar bir kez daha yenildi. Bu zafer sonrası Osmanlı'nın Balkanlar'daki üstünlüğü kalıcı hale geldi.
4. NİĞBOLU SAVAŞI (1396)
Dönemin en büyük Haçlı ordularından biri mağlup edildi. Osmanlı'nın Avrupa'daki gücü resmen kabul edildi.
3. I. KOSOVA SAVAŞI (1389)
Balkan hakimiyetini pekiştiren savaşlardan biri oldu. Osmanlı'nın Avrupa içlerine ilerlemesinin önü açıldı.
2. SIRPSINDIĞI SAVAŞI (1364)
Osmanlı'nın Balkanlar'daki ilerleyişini durdurmak isteyen Haçlı ordusu ağır yenilgiye uğratıldı. Avrupa'da büyük yankı uyandırdı.
1. Bursa'nın Fethi (1326)
Osmanlı Beyliği'nin ilk büyük şehir zaferi oldu. Bursa'nın alınmasıyla devletleşme süreci hızlandı ve şehir ilk başkent ilan edildi.
Altı asrı aşan bir imparatorluğun başında bulunan Osmanlı padişahları, çok yönlü kişilikleriyle öne çıktı. Şiirle ilgilenenler, sanatla uğraşanlar, bilimsel çalışmalara destek verenler... Bu galeride, Osmanlı hükümdarlarının resmi tarihin ötesinde kalan yönlerine yakından bakıyoruz.
1 - OSMAN GAZİ
Osmanlı Devleti'nin kurucusu olan Osman Gazi, 1258'de, Söğüt'te doğdu. Kayı Boyu'nun yönetimine geçtiğinde henüz 23 yaşındaydı. Bu dönemde ilk Osmanlı parasını bastırdı. Oldukça uzun boylu, yuvarlak yüzlü, esmer tenli, ela gözlü ve kalın kaşlı olan Osman Gazi'nin ayakta durduğunda ellerinin dizlerini geçtiği rivayet edilir. Yemek sırasında değil ama yemekten önce müzik dinlerdi. Başına kırmızı çuhadan yapılmış Çağatay tarzında Horasan tacı giyerdi. İç ve dış elbiseleri geniş yenliydi. Bir giydiğini bir daha giymezdi. Bunun sebebi ise garibanları sevindirmek amacıyla elbiselerini bağışlıyor olmasıydı. Her ikindi vakti, evinde kim varsa onlara ziyafet verirdi.
2 - ORHAN GAZİ
Osmanlı Devleti'nin ikinci padişahı olan Orhan Gazi, 1281 yılında doğdu. 36 yıl boyunca hükümdarlık yaptı. Sarı sakallı, uzunca boylu, mavi gözlüydü. Yumuşak huylu, merhametli, fakir halkı seven, ulemaya hürmetli, dindar, adalet sahibi, hesabını bilen ve hiçbir zaman telaşa kapılmayan, halka kendisini sevdirmiş bir beydi. Salı ve Perşembe günleri oruç tuttuğu bilinirdi. Mevlana hazretlerine hürmeten başına sikke giyer ve üstüne de bir beyaz sarık sarardı. Zamanının çoğunu üzerinde hâkimiyet kurduğu yüz kadar kaleyi dolaşarak geçirirdi. Seyyahların belirttiği şekilde hiçbir şehirde bir aydan fazla durmadığı söylenirdi. Sık sık halkın arasına karışır, onları ziyaret etmekten çok hoşlanırdı. En uzun süre hayatta kalan Osmanlı padişahı olan Orhan gazi, 78 yaşında vefat etti.
3 - SULTAN I. MURAD
Usta bir avcı ve doğruluğun simgesi olarak bilinen Sultan I. Murad, 1326'da, Bursa'da doğdu. Özel bir kütüphanesi olduğunu bildiğimiz ilk Osmanlı padişahıydı. Osmanlı Devleti'nin üçüncü padişahıdır. "Hüdavendigar" olarak da bilinen I. Murad, uzun boylu, değirmi yüzlü ve iri burunluydu. Kalın ve adaleli bir vücuda sahipti. Hz. Mevlana'ya karşı büyük bir sevgisi olduğu bilinirdi. Bir görüşe göre 'Hünkâr' ve 'Hüdavendigar' unvanlarını almasında bu derin sevginin etkisi vardır. Başına mevlevî sikkesi üzerine destar sarılı bir başlık giyerdi. Çok sade giyinir ve kırmızı zeminli beyaz elbiseden hoşlanırdı.
Âlim ve sanatkârlara hürmet gösterir, fakirlere ve kimsesizlere şefkatli davranırdı. Dahî bir asker ve devlet adamıydı. "Derviş Gazilerin, Şeyhlerinin, Kralı Murad Gazi" diye anılan Sultan Birinci Murad, bütün hayatı boyunca plânlı ve programlı hareket etti. Birinci Kosova Savaşı'ndan sonra savaş alanını gezerken, Sırp Asilzâdesi Milos Obraviç (Sırp Kralı Lazar'ın damadı) tarafından hançerlenerek şehit oldu (1389). Bizzat savaş meydanında, uğradığı bir suikastla şehit edilen tek Osmanlı padişahıdır.
4 - YILDIRIM BAYEZİD
Osmanlı Devleti'nin dördüncü hükümdarı olan Yıldırım Bayezid, 1360 yılında Edirne'de doğdu. Yuvarlak yüzlü, beyaz tenli, koç burunlu, elâ gözlü, kumral saçlı, sık sakallı ve geniş omuzluydu. 1389 yılında padişahlığa getirildi. Tahta çıktığında 29 yaşındaydı. Girdiği savaşlarda gösterdiği cesaretten ve hızlı hareket etmesinden dolayı ona 'Yıldırım' lakabı takılmıştı.
İyi bir pehlivan olduğu bilinen Yıldırım Bayezid avlanmaya da oldukça meraklıydı. Avcılığa olan merakının yanı sıra silah kullanmakta ve at sürmedeki ustalığı tarihçilerin değindiği özelliklerindendi. Bir diğer özelliği de İstanbul'u ilk kuşatan Osmanlı padişahı olmasıydı. Hatta bir değil birkaç defa kuşatmıştır. Yıldırım Bayezid, Timur'la yaptığı Ankara Savaşı'nda yenildi ve esir düştü. 13 yıl süren saltanatı sonunda esaretinin başlamasından 7 ay 12 gün sonra vefat etti.
Kaynaklarda şiir yazdığı söylenen ilk padişah olarak geçer; şiirlerinde "Yıldırım" mahlasını kullanır:
"Ehl-i hicran fitne-i ağyar
Ortada bir bahanedir sandım."
5 - SULTAN I. MEHMED
"Çelebi Mehmet" olarak da bilinen Sultan I. Mehmed, 1389 yılında Edirne'de doğdu. Osmanlı Devleti'nin beşinci padişahıdır. Orta boylu, yuvarlak yüzlü, beyaz tenli, kırmızı yanaklı ve geniş göğüslüydü. Avcılığa büyük ilgi duyduğu bilinen Sultan I. Mehmed, gençliğinde bir kirişçinin yanında çıraklık yaparak yay ve kiriş yapımını ustalık derecesinde öğrendi. Kuvvetli bir vücuda sahipti. Gayet hareketli ve cesurdu. Güreş yapar ve çok kuvvetli yay kirişlerini bile çekebilirdi. Padişahlığı süresince bizzat yirmi dört savaşa katılan Çelebi Mehmed, bu savaşlarda kırka yakın yara aldı. Başında kullanmış olduğu sarık, altın işlemeli kavuğu ile gayet güzel görünürdü. İçi kürklü ve yakası dik olan bir kaftan giyinirdi.
İyi bir idareci ve politikacıydı. Tahsilini Bursa Sarayı'nda tamamladı. Daha sonra babası tarafından Amasya sancak beyliğine tayin edildi ve bu sırada devlet işlerini öğrendi. 26 Mayıs 1421 de Edirne'de vefat etti. Ölüm haberi gizlendi. Osmanlı padişahları arasında ölümü gizlenen ilk padişah o oldu. Cenazesi Bursa'ya getirilerek Yeşil Türbe'ye defnedildi.
6 - SULTAN II. MURAD
Altıncı Osmanlı hükümdarı olarak devletin başına geçen Sultan II. Murad 1402 yılında doğdu. Sanata ve sanatçılara büyük önem veren bir padişahtı. Uzun boylu, beyaz tenli, doğan burunlu ve güzel yüzlüydü. Çocukluğu Amasya'da geçen Sultan İkinci Murad, tahta çıktığında on dokuz yaşındaydı. Çok güzel konuşurdu. Musiki ve şiirden keyif alırdı. Sanatçılara ayrı bir önem verirdi. Osman Gazi'nin dışında tahtı kendi rızasıyla oğluna devreden yegâne hükümdardı. Olgunluğu ve bilgeliğiyle öne çıkan Sultan II. Murad için bazı kaynaklarda "Padişah-ı hâkim (bilge padişah)" olarak bahsedilir.
7 - SULTAN II. MEHMED
Yedinci Osmanlı padişahı olan Sultan II. Mehmed dünyaca "Fatih Sultan Mehmed" olarak tanınır. 29 Mart 1432'de, Edirne'de doğdu. Fatih Sultan Mehmed, uzun boylu, dolgun yanaklı, kıvrık burunlu, adaleli ve kuvvetli bir yapıya sahipti. İlginç ve bilinmedik konular hakkında makaleler yazdırır ve bunları incelerdi. Fatih Sultan Mehmed, okumayı çok severdi. Arapça, Farsça, İbranice, Slavca, Keldanice, Latince, Yunanca ve İtalyanca olmak üzere 8 farklı dil bilen Fatih Sultan Mehmed, İstanbul'un fethinde kullanılan şahi toplarının çizimlerini kendisi yaptı. Bilime büyük önem veren Fatih Sultan Mehmed, yabancı ülkelerdeki büyük bilginleri İstanbul'a getirtti. Nitekim astronomi bilgini Ali Kuşçu, kendi döneminde İstanbul'a geldi. Ünlü ressam Bellini'yi de İstanbul'a davet ederek kendi resmini yaptırdı.
Hz. Muhammed'in Hadis-i Şerifinde müjdelediği İstanbul'un fethini gerçekleştiren büyük komutan olmayı da başaran Fatih Sultan Mehmed, yüksek yeteneği ve dehasıyla dost ve düşmanlarına gücünü kabul ettirmiş bir Türk hükümdarıydı. Devlet yönetiminde oldukça sertti. Savaşlarda çok cesur olur, bozgunu önlemek için ileri atılarak askerleri savaşa teşvik ederdi. Ortaçağ'ı kapatıp, Yeniçağ'ı açan cihan hükümdarı Fatih Sultan Mehmed, nikris hastalığından dolayı 3 Mayıs 1481 günü, Maltepe'de vefat etti ve Fatih Camii'nin yanındaki Fatih Türbesi'ne defnedildi.
Çok iyi bir bahçıvan olan II. Mehmed haritacılığa büyük önem verdi. Fatih Sultan Mehmed aynı zamanda şairliğiyle tanınan ilk Osmanlı padişahıdır. "Avni" mahlasını kullanarak birçok şiir yazdı. Yemeklerini yalnız yiyen padişah bu âdeti saraya getiren ilk kişidir.
8 - SULTAN II. BAYEZİD
1447-1512 yılları arasında yaşayan Bayezid-i Veli olarak da bilinen Sultan II. Bayezid Osmanlı Devleti'nin sekizinci padişahıdır. 3 Aralık 1448'de, Dimetoka'da doğdu. Uzun boylu, geniş göğüslü ve kuvvetli bir vücuda sahipti. Yüzü yuvarlak ve gözleri elâydı. Cesur ve atılgandı. Aynı zamanda çok hâlim-selim, dindar, hoşgörülü bir padişahtı. Arapça ve Farsça'yı gayet iyi biliyordu. Çağatay lehçesi ve Uygur alfabesini de öğrendi. İslâm ilimlerinin yanı sıra, matematik ve felsefe tahsili de yaptı. 24 Nisan 1512'de padişahlıktan ayrılmak zorunda kalan Sultan İkinci Bayezid, bir ay kadar daha yaşadı ve 26 Mayıs 1512'de vefat etti.
Dine bağlılığıyla bilinen padişah aynı zamanda iyi bir şair, bilgin, hattat ve musikişinastı. "Adli" mahlasıyla şiirler kaleme aldı. Şiirlerden 124 adedini kapsayan basılı bir divanı bulunuyor. Beste yaptığı bilinen ilk padişah olan II. Bayezid aynı zamanda başarılı bir okçu ve yay imalatçısıydı. Dokuz adet peşrevi ve saz semaisi olduğu bilinir. Öyle ki akıl hastalıklarının musiki ile tedavisi de, onun zamanında başlatılmıştı.
9 - SULTAN I. SELİM
"Yavuz Sultan Selim" olarak da bilinen dokuzuncu Osmanlı padişahı I. Selim, 10 Ekim 1470'de doğdu. Uzun boylu, geniş omuzlu, kalın kemikli, omuzlarının arası geniş, yuvarlak başlı, kırmızı yüzlü, uzun bıyıklı ve yiğit bir padişahtı. Sert tabiatlı ve cesurdu. Avcılığa ve silahlara olan merakıyla bilinirdi. Güreşmekte, ok atmada ve yay çekmede oldukça usta olan I. Selim, kitaplara ve okumaya da bir hayli düşkündü. Çok okumaktan dolayı gözlerinin bozulduğu bilinmektedir. Geceleri 3-4 saat uykuyla yetinir, diğer zamanlarını okuyup yazmakla geçirirdi. Kuyumculuğa da büyük önem vermekteydi. Kitap okurken satır takibinde kullandığı altın hilaller yapmakta ve bu hilalleri değerli taşlarla süslemekteydi. Çok güzel ata biner, devrin en meşhur silahşorlarını alt edecek kadar iyi kılıç kullanırdı. Savaştan hoşlanmakla beraber çok ince bir ruha da sahipti. Mütevazı bir kişiliği olan Yavuz Sultan Selim, her öğün yemekte tek çeşit yemek yerdi ve ağaçtan tabaklar kullanırdı.
Yavuz Sultan Selim, ataları hep sakal uzattıkları halde sakalını keserdi. Bunun sebebini soranlara "Sakalımı ele vermemek için kesiyorum" dediği rivayet edilir. 22 Eylül 1520'de, "Aslan Pençesi" denilen bir çıban yüzünden henüz elli yaşında iken vefat etti. Hayatının son dakikalarında Yasin-i Şerif okuyordu. Kanuni Sultan Süleyman, Fatih Camii'nde babasının cenaze namazını kıldıktan sonra, onu Sultan Selim Camii avlusundaki türbeye defnettirdi. Tarihçiler, Yavuz Sultan Selim'i, sekiz yıla seksen yıllık iş sığdırmış büyük bir padişah olarak değerlendirdiler.
10- SULTAN I. SÜLEYMAN
46 yıl tahtta kalan Sultan I. Süleyman, 27 Nisan 1495 Pazartesi günü, Trabzon'da doğdu. "Kanunî Sultan Süleyman" ve "Muhteşem Süleyman" olarak da bilinir. Yuvarlak yüzlü, elâ gözlü, geniş alınlı, uzun boylu ve seyrek sakallıydı. Divan edebiyatının "Muhibbi" mahlasıyla en fazla gazel yazan şairidir. Arapça, Farsça, Sırpça ve Tatarca bilen I. Süleyman, Babası Yavuz Sultan Selim gibi kuyumculuğa ve mücevherlere büyük ilgi duymuştur. Kendisine "Kanunî" denilmesinin sebebi mevcut kanunları oldukça sıkı bir şekilde uyguluyor olmasından kaynaklanır. Tüm dünyaca bilinen Osmanlı padişahlarından olan Kanunî Sultan Süleyman iyi bir müzik kulağına sahip hat ustasıdır; bir seramik meraklısı ve kavaf (haffaf) yani kundura imalatçısıdır. Sigetvar kuşatmasını idare ederken, 7 Eylül 1566 yılında yetmiş bir yaşında vefat etti.
Meşhur şiirlerinden birisi şudur:
"Halk içinde muteber bir nesne yok devlet gibi,
Olmaya devlet cihanda, bir nefes sıhhat gibi.
Saltanat dedikleri bir cihan kavgasıdır,
Olmaya baht ü saadet dünyada vahdet gibi".
11 - SULTAN II. SELİM
Osmanlı'nın on birinci padişahı olan Sultan II. Selim, 28 Mayıs 1524'de, İstanbul'da doğdu. Orta boylu, açık alınlı, mavi gözlü, ince kaslı ve sarışındı. Devletin tarihinde ordunun başında sefere gitmeyen ilk padişah olarak kayıtlara geçmiştir. Sekiz sene boyunca tahtta kalan padişah "Sarı Selim" olarak da bilinir. Divan edebiyatına birçok eseriyle katkıda bulunmuş olan Sultan II. Selim, hilal şeklinde asalar yaparak hacıların hac yolunda bu asaları kullanabilmeleri için onlara dağıttığı bilinir.
İkinci Selim de şair hükümdarlardandı. Şaheser beyitlerinden biri şudur:
"Biz bülbül-i muhrik-i dem-i sekvayi fira Kız
Ateş kesilir geçse saba gülşenimizden"
