Kademeli emeklilik çıkacak mı sorusu, EYT düzenlemesini kaçıran milyonlarca vatandaşın gündemindeki yerini koruyor. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) mevzuatına göre 1999 öncesi, 2000-2008 arası ve 2008 sonrası sigorta girişi olanlar için prim ve yaş şartları sorgulanıyor. Konuyla ilgili Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan'ın açıklamaları takip ediliyor.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının emeklilik sistemine dair açıklamaları, sigorta başlangıç tarihi 8 Eylül 1999 ve sonrasına denk gelen çalışanlar tarafından yakından takip ediliyor. Kadın ve erkeklerde değişkenlik gösteren 3600 prim günü, kısmi emeklilik ve aktüeryal denge süreçlerinde son durum kamuoyunun gündeminde.
EYT düzenlemesinden kapsama girmeyerek yararlanamayan 2000 ve 2008 arası sigortalılarda kademeli emeklilik beklentisi oluşurken Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Prof. Dr. Vedat Işıkhan, konuya dair ocak ayında yaptığı son değerlendirmelerde mevcut aktüeryal dengenin korunmasının ve sağlık hizmetlerinin sürdürülebilirliğinin önceliklendirildiğini vurguladı.
Emeklilik sisteminde şu an için yeni bir yasal değişiklik planlanmadığını belirten Bakanlık, çalışanların mevcut prim ve yaş şartlarına tabi kalacağını bildirdi.
1999 öncesi, 2000 sonrası ve 2008 için güncel prim ve yaş değerlendirmesi şöyle:
8 Eylül 1999 tarihinden önce sigorta girişi yapılan çalışanlar, EYT yasası kapsamında yaş şartından muaf tutularak emekli olma hakkına erişti. Bu gruptaki sigortalılar için ana kriterler şu şekildedir:
Sigortalılık Süresi: Kadınlarda 20 yıl, erkeklerde 25 yıl.
Prim Gün Sayısı: 5000 ile 5975 gün arasında değişkenlik gösterir.
3600 Günle Kısmi Emeklilik: 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 prim gününü tamamlayan kadınlar 50, erkekler 55 yaşında kademeli hak kazanır.
9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında ilk kez tescil edilen çalışanlar 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na tabidir. Bu aralıkta yer alan kişilerin emeklilik şartları şu standartlara bağlanmıştır:
Normal Emeklilik: 7000 prim günü ile kadınlarda 58 yaş, erkeklerde 60 yaş.
Kısmi Emeklilik: 4500 prim günü ve 25 yıllık sigortalılık süresiyle tamamlanır.
1 Mayıs 2008 tarihinden itibaren sigorta başlangıcı olanlar için kısmi veya normal emeklilikte aranan prim gün sayısı yıla göre kademeli biçimde artmaktadır. Sigorta başlangıç yılına göre aranan prim gün şartı aşağıda sıralanmıştır:
1 Mayıs 2008 – 31 Aralık 2008: 4600 gün
2009 Yılı Girişliler: 4700 gün
2010 Yılı Girişliler: 4800 gün
2011 Yılı Girişliler: 4900 gün
2012 Yılı Girişliler: 5000 gün
2013 Yılı Girişliler: 5100 gün
2014 Yılı Girişliler: 5200 gün
2015 Yılı Girişliler: 5300 gün
2016 Yılı ve Sonrası: 5400 gün
3600 gün üzerinden kısmi emekli olabilmek için ilk sigortalılık tarihinin 8 Eylül 1999 öncesinde bulunması şarttır. 15 yıl, 3600 gün ve yaş kriterinin tamamlandığı tarih, emeklilik yaşını doğrudan belirler:
Kadınlarda Yaş Sınırı: 23 Mayıs 2002'den önce şartları karşılayanlar 50 yaşında emekli olurken; bu tarih 24 Mayıs 2005 – 23 Mayıs 2008 arasına kaydığında yaş sınırı 54'e, 24 Mayıs 2011 sonrasında ise 58'e yükselmektedir.
Erkeklerde Yaş Sınırı: 23 Mayıs 2002 öncesinde koşulları sağlayan erkekler 55 yaşında emekliliğe hak kazanır. Şartların tamamlanma tarihi 24 Mayıs 2008 – 23 Mayıs 2011 arasına denk gelirse yaş sınırı 58, 24 Mayıs 2014 sonrasına kaldığında ise 60 olarak uygulanır.
