Sabahın köründe ya da gecenin bir yarısı evde yankılanan o şiddetli kedi sesleriyle hiç irkildiniz mi? Çoğu kedi sahibi bu sesi duyduğunda onların sadece dikkat çekmeye çalıştığını ya da "dramatiklik" yaptığını düşünür. Ancak kedi davranış uzmanları bu durumun sıradan bir sohbetten çok uzakta olduğunu belirtiyor.
Veteriner medikal dilinde genellikle saldırganlık dönemiyle ilişkilendirilen bu yüksek sesli haykırışlar, aslında kedinin yaşadığı yoğun ve olumsuz bir duygusal durumun dışavurumudur. Peki, sevimli dostlarımızın çıkardığı bu sesler tam olarak ne anlama geliyor?
Paris Nanterre Üniversitesi'nden kedi davranış araştırmacısı Charlotte de Mouzon, gerçek anlamda bir "uluma" veya sert miyavlamanın şiddetli bir duygusal alarm zili temsil ettiğini söylüyor.
Üstelik bu alarm sistemi evcil kedilerden çok daha eskiye dayanıyor:
Afrika Yaban Kedisi Mirası: Evcil kedinin en yakın akrabası olan Afrika yaban kedisi (Felis lybica) de benzer sesler çıkarır. Yani kediler, insan koltuğuna kıvrılmadan çok önce doğada rakiplerine karşı bu sesleri kullanıyordu.
Bölge Savunması: Hayvanlar aleminde bu tür territorial (bölgesel) sesler; gıda, güvenlik ve çiftleşme alanlarını korumak için evrimleşmiştir. Fiziksel kavgaya tutuşmak yerine yüksek sesle uyarmak, doğanın en eski kurallarından biridir.
Kediler yalnızca bölge savunması için ulumaz. Köşeye sıkıştıklarında, korktuklarında, veteriner ziyaretlerinde ya da kızgınlık dönemlerinde bu sesleri yoğun olarak çıkarırlar. Ancak evdeki kedilerin çıkardığı her yüksek ses klasik bir myavlama olmayabilir:
Yetişkin Kediler Normalde Miyavlamaz: Doğada yetişkin kediler birbirlerine nadiren miyavlar. Miyavlama sesi aslında yavruların anneleriyle iletişim kurmak için kullandığı bir yöntemdir. Evcil kediler bu çocuksu davranışı insanlara karşı sürdürmeyi öğrenmiştir.
Bizleri Eğitiyorlar: Uzmanlar kedilerin insan davranışlarını bizim onları eğittiğimizden çok daha hızlı kavradığını belirtiyor. Eğer kediniz gece yarısı veya sabah 5'te bağırdığında hemen mama kabını doldurursanız, kedi bu stratejinin işe yaradığını anlar ve davranışı tekrarlar. Bu bir gıcıklık değil, öğrenilmiş bir iletişim taktiğidir.
Sesli iletişim kediler için normal olsa da, özellikle yaşlı kedilerde ani ve aşırı artan yüksek sesli miyavlamalar/ulumalar altta yatan bir sağlık sorununa işaret edebilir. Veterinere başvurulması gereken en yaygın iki durum şunlardır:
Hipertiroidizm: Tiroid bezlerinin aşırı hormon üretmesi kedilerde huzursuzluğa ve gece vokalizasyonlarına yol açabilir.
Bilişsel İşlev Bozukluğu: İnsanlardaki demansa (bunama) benzeyen bu yaşa bağlı durum, kedilerin yönlerini şaşırmasına ve geceleri sesli olarak kaygı yaşamasına neden olur.
"Kedilerin sahiplerini cezalandırmak veya onlara gıcıklık olsun diye bu davranışları sergilediği inanışı tamamen yanlıştır."
Kediler sizinle insan diliyle konuşamaz; ancak çıkardıkları her sesle size korkularını, isteklerini ya da sağlık durumlarını anlatmaya çalışırlar. Onları susturmak yerine ne söylemek istediklerini dinlemek, aranızdaki bağı güçlendiren en adil yoldur.
