Narsistleri hepimiz defalarca duyduk, peki ya onların tam zıttı olan "ekoist"leri hiç duydunuz mu? Kendi ihtiyaçlarınızı sürekli yok sayıp başkalarına yaranmaya çalışıyorsanız, farkında bile olmadan bu gizli psikolojik tehlikenin pençesinde olabilirsiniz! İşte hayatınızı içten içe tüketen ekoizm testinin sonuçları ve bu görünmezlik lanetinden kurtulmanın kesin yolları...
Popüler psikolojide yıllardır yeri olan narsisizm, adını kendi yansımasına aşık olan Yunan mitolojisi kahramanı Narkissos'tan alır. Ancak bu efsanede sıkça unutulan bir diğer karakter daha vardır: Narkissos'a aşık olup kendi sesini kaybeden ve sadece onun sözlerini yankılamaya mahkum edilen peri kızı Eko.
Psikologlar, narsisizmin daha az bilinen bu karanlık yüzünü açıklamak için bu miti kullanarak "ekoizm" (echoism) kavramını ortaya attılar. Ekoistler, kendi arzularına sahip görünmeyen, sadece etraflarındaki baskın karakterlerin isteklerini yansıtan ve bencil görünmekten ölümüne korkan kişilerdir.
Harvard Tıp Fakültesi'nden Dr. Craig Malkin, narsisizmi 0 ile 10 arasında bir ölçekte değerlendirdiğimizde; 10'un patolojik narsisizm, 5'in sağlıklı narsisizm, 0'ın ise tam olarak ekoizm olduğunu belirtiyor. Yani hepimizin bir miktar sağlıklı narsisizme ihtiyacı varken, ekoistler bundan tamamen yoksundur.
EKOİZM NASIL ORTAYA ÇIKAR VE BELİRTİLERİ NELERDİR?
Ekoizm, genellikle narsist ebeveynler tarafından yetiştirilen veya narsist partnerlerle uzun süreli romantik ilişkiler yaşayan kişilerde görülür. Ekoistlerin hayattaki temel kuralı "ne kadar az yer kaplarsam o kadar iyi" şeklindedir. Kendi ihtiyaçlarından nefret ederler ve başkalarına yük olmaktan inanılmaz derecede korkarlar.
Narsist bir ebeveynin veya partnerin sevgisini kazanmak için kendi sınırlarını ihlal eder, "hayır" demeyi unutur ve sürekli bir onay arayışı içinde yaşarlar. Ancak bu aşırı fedakarlık, zamanla içsel bir öfke, derin bir kırgınlık ve ruhsal bir tükenmişliğe dönüşür.
FARKINDA OLMADAN BİR EKOİST OLABİLİR MİSİNİZ?
Eğer ilgi odağı olmaktan kaçınıyor, çatışmadan nefret ediyor ve kendinizi başkalarının hayatını kolaylaştırmaya adıyorsanız, yüksek ihtimalle bir ekoistsiniz. Araştırmacılar, bu kişilerin doğuştan aşırı duyarlı ve empatik olduğunu belirtiyor. Tıpkı hayatını başkalarını memnun etmeye adayan ve en sonunda ağır bir tükenmişlik sendromu yaşayan 47 yaşındaki yazar Miriam'ın hikayesinde olduğu gibi...
Kendi ihtiyaçlarını yıllarca erteleyen Miriam, başkalarını memnun etme çabasının (people-pleasing) aslında kişinin kendi hayatından çaldığı koca bir zaman kaybı olduğunu acı bir şekilde vurguluyor.
EKOİZMDEN KURTULMAK VE ÖZGÜRLEŞMEK İÇİN NE YAPMALISINIZ?
Uzmanlar, ekoistik eğilimleri tersine çevirmenin ve hayatta yeniden başrol oynamanın mümkün olduğunu belirtiyor. Kendi sesinizi yeniden bulmanız için atmanız gereken başlıca adımlar şunlardır:
