Yüzeyi cayır cayır yanan, her yeri erimiş kayalarla kaplı bu gezegende bilim insanlarını şaşkına çeviren bir sır ortaya çıktı! Normal şartlarda atmosferini çoktan kaybetmesi gereken TOI-561 b, adeta kendi güneş kremini üretip milyarlarca yıldır kendini koruyor. James Webb Uzay Teleskobu'nun keşfettiği bu doğal kalkanın sırrı ise duyanları hayrete düşürüyor!
Yüzeyi tamamen erimiş kayalarla kaplı ve normal şartlarda aşırı sıcaklıklar nedeniyle atmosfer barındırması imkansız olduğu düşünülen TOI-561 b, astronomların tüm beklentilerini altüst etti.
James Webb Uzay Teleskobu (JWST) ile gerçekleştirilen yeni ve kapsamlı gözlemler, bu kavurucu lav gezegeninin kuvars ve kum yapısıyla aynı olan buharlaşmış silikat mineral bulutlarından oluşan yansıtıcı bir katmanla sarılı olduğunu ortaya koydu.
Yıldızından gelen ışığın yaklaşık yüzde 75'ini uzaya geri yansıtan bu doğal "güneş kremi" tabakası, gezegenin milyarlarca yıldır atmosferini korumasını sağlıyor.
YILDIZININ KAVURUCU IŞINLARINA MEYDAN OKUYOR
Waterloo Üniversitesi'nden Fizik ve Astronomi Profesörü Lisa Dang liderliğindeki uluslararası bir araştırma ekibi, TOI-561 b adlı ötegezegeni James Webb Uzay Teleskobu kullanarak 37 saat boyunca izledi.
Gezegenin yıldızı etrafındaki dört tam turuna yakın bir süreci kapsayan bu gözlemler, parlaklık ve ısı değişimlerinin haritalandırılmasına olanak tanıdı.
Daha önceki araştırmalar, gezegenin aydınlık yüzünün bu kadar yakın bir yıldıza sahip çıplak bir kayalık gök cisminden çok daha serin olduğunu göstermişti.
Tam tur boyunca yapılan yeni gözlemler, doğrudan yıldız görmeyen karanlık tarafın da bu ısı farkını tek başına açıklayamayacak kadar serin olduğunu kanıtladı.
Sonuçlar, TOI-561 b'nin üzerine gelen starlight ışığının yaklaşık dörtte üçünü Venüs'e benzer şekilde yansıttığını ve ısının sadece aydınlık tarafta kalmayıp gezegen genelinde yeniden dağıtıldığını gösterdi.
DOĞAL GÜNEŞ KREMİ GÖREVİ GÖREN SİLİKAT BULUTLARI
Gözlem verilerini bilgisayar iklim simülasyonlarıyla karşılaştıran ekip, gezegenin gündüz tarafında silisyum dioksit ve magnezyum silikat gibi silikat minerallerinden oluşan bulutların oluşabileceğini belirledi.
Bu bulutlar, yıldızdan gelen radyasyonu yüzeye ulaşmadan önce yansıtarak adeta dev bir güneş kremi görevi görüyor. Gezegeni serin tutan bu koruyucu mekanizma, aksi takdirde çoktan soyulup gidecek olan atmosferin milyarlarca yıldır yerinde kalmasını mümkün kılıyor.
Projede baş araştırmacı olarak yer alan Samuel Boucher ve Profesör Lisa Dang, bu kalın atmosferin erimiş iç kısımdan yayılan gazlar tarafından sürekli olarak tazelendiğini vurguluyor.
Atmosferin tam olarak hangi gazlardan oluştuğu gizemini korumaya devam ediyor. Bilim insanları bu yapının çok daha sıcak bir Venüs gibi yoğun bir karbondioksit battaniyesine mi yoksa Jüpiter'in volkanik uydusu Io'dan yayılan kükürt dioksit açısından zengin bir içeriğe mi sahip olduğunu çözmeye çalışıyor.
Yüzeyini kaplayan devasa lav okyanusunun gezegen çapında dev bir volkan gibi hareket ederek atmosferi sürekli beslediğini belirten araştırmacılar, JWST ile daha uzun dalga boylarında yapılacak yeni gözlemlerin bu aşırı sıcak dünyanın milyarlarca yıldır atmosferini nasıl koruduğuna dair nihai yanıtı vereceğini ifade ediyor.
