ABD'li bir lise öğretmeni, Hell Creek Formasyonu'nda tesadüfen bulduğu iki dev ayak izinden yola çıkarak, o türe ait bilinen ilk yürüme izini ortaya çıkardı. Keşif, ilk doğrudan kanıt olarak tarihe geçmiş durumda.
Colorado'nın Northglenn kentinde lise fen bilgisi öğretmenliği yapan Kent Hups, geçen yaz bir araştırma gezisi için ABD'nin batısındaki ünlü Hell Creek Formasyonu'na gitti. Montana, Wyoming, Kuzey Dakota ve Güney Dakota'ya yayılan bu devasa fosil yatağı, Geç Kretase dönemine ait dinozor kemikleri açısından son derece zengin. Ancak ayak izi bulmak çok daha nadir bir şey.
Denver Doğa ve Bilim Müzesi'nde gönüllü araştırma görevlisi olarak da çalışan Hups, Temmuz 2025'te tam da bu nadir bulguyla karşılaştı: T. rex'e ait bilinen ilk yürüme izi. Hups, ilk tepkisinin tam bir inançsızlık olduğunu, izin gerçekten bir dinozor izi olduğuna ikna olana kadar uzun süre oturup baktığını belirtiyor.
Hups'un Temmuz 2025'te ilk gördüğü iki dev ayak izinde, diğer fosilleşmiş izlere benzeyen belirgin üç parmaklı baskılar vardı. Hangi türe ait olabileceğini anlamak için izi uçtan uca ölçtü. Ayak izinin uzunluğunun genişliğinden fazla olması, izi bırakanın muhtemelen etçil bir dinozor olduğuna işaret ediyordu.
Her bir iz yaklaşık 0,9 metre uzunluğunda ve 0,6-0,8 metre genişliğindeydi — bu ölçüler, bölgede yaşamış en büyük ve en ikonik etçil dinozora, yani T. rex'e işaret ediyordu.
Ancak çalışmanın ortak yazarı ve Denver Doğa ve Bilim Müzesi'nde omurgalı paleontolojisi kıdemli küratörü Tyler Lyson, bunun gerçek bir dinozor izi olduğuna ikna olmak için daha güçlü bir örüntü kanıtı arıyordu. Lyson, kayaların rüzgar ve suyla aşınarak Florida'ya, Teksas'a, hatta bazen T. rex ayak izine benzeyen çok farklı şekiller alabildiğini belirtiyor.
Lyson, diğer izlerin olması gereken yerleri toprağa işaretledi. Araştırmacılar kazmaya başladığında sadece üçüncü değil, dördüncü bir iz de bulundu. İzlerin her birinde ince üç parmak ve diğerlerinden daha uzun bir orta parmak vardı — bu, T. rex ayaklarının anatomisiyle örtüşüyordu.
Lyson'a göre boyut da kilit bir gösterge oldu. Hell Creek Formasyonu dünyanın en iyi incelenmiş kaya birimlerinden biri olduğu için, bölgede yaşamış dinozorlar hakkında oldukça net bir bilgiye sahip olunduğunu belirtiyor. Bu boyutta bir iz bırakabilecek sadece iki dinozor var: T. rex ve ördek gagalı Edmontosaurus — ama bu iki türün ayakları birbirinden oldukça farklı.
Çalışmada dört iz kayda geçti. Ancak bu yaz araştırma ekibi beşinci bir iz daha buldu. Lyson, artık bunun bir T. rex'e ait yürüme izi olduğundan hiç şüphesi olmadığını belirtiyor.
Lyson, bu keşfin dinozorun "doğru zamanda doğru yerde" olmasının bir sonucu olduğunu ekliyor. Günümüzde Kuzey Dakota olan bölge, 66,5 milyon yıl önce dinozorların gelişebileceği bitki bakımından zengin bir ortamdı. Yumuşak, çamurlu toprak, izlerin gömülüp korunması, sonrasında yeniden yüzeye çıkıp aşınmayla açığa çıkması için gereken koşulları sağlamış.
Hell Creek Formasyonu'nda onlarca T. rex iskeleti bulunmuş olsa da, izler bilim insanlarına kemiklerin veremeyeceği ipuçları sunuyor: Dinozorun ne hızla hareket ettiği ve ayaklarının nasıl göründüğü gibi. Birden fazla iz, izole tek bir ayak izinden çok daha fazla bilgi sağlıyor ve bilim insanlarının izlerin oluştuğu andaki hızı tahmin etmesine imkân tanıyor.
Lyson'a göre bu yeni yürüme izi keşfi, bir T. rex'in adım uzunluğuna dair ilk doğrudan kanıtı sundu: Dört ayak izi için toplamda yaklaşık 4 metre. Bu da dinozorun saatte yaklaşık 5,6-7 kilometre hızla yürüdüğüne işaret ediyor.
