ABD'nin New Mexico eyaletindeki ünlü Carlsbad Caverns Milli Parkı'nda yaşanan sıra dışı bir olay, insan kaynaklı küçük bir dikkatsizliğin doğada nasıl devasa bir yıkım yaratabileceğini gözler önüne serdi. Yerin metrelerce altında, dış dünyadan tamamen izole edilmiş devasa bir mağara odasına düşürülen bir paket mısır cipsi, eşsiz ekosistemde zincirleme bir reaksiyonu tetikledi.
Dünyanın en büyüleyici yeraltı oluşumlarından biri olan ve sarkıt ile dikitleriyle bilinen Carlsbad Caverns'in "Büyük Salon" adlı odasına gelen bir ziyaretçi, elindeki cips paketini düşürdü.
Normal şartlarda dış dünyayla bağı tamamen kesik olan bu hassas ortama yabancı ve işlenmiş bir gıda maddesinin girmesi, mikrobiyal dengenin aniden bozulmasına neden oldu.
Mağaranın içindeki aşırı yüksek nem oranı, mısır bazlı atıştırmalığın kısa sürede yumuşamasını sağladı. Bu durum, yeraltı koşullarında normalde besin bulamayan mikroorganizmalar için adeta bir yaşam alanı oluşturdu.
KÜF, MANTAR VE ÖRÜMCEKLER BÖLGEYİ İSTİLA ETTİ
Ulusal Park Servisi (NPS) yetkililerinin paylaştığı detaylara göre, nemle birlikte yayılan küf ve mantarlar çevredeki yüzeyleri kısa sürede sararken, durum anında canlı zincirini de etkiledi.
Mağara kriketleri, akarlar, örümcekler ve sinekler yiyeceğin kokusunu alarak bölgeye akın etti.
Geçici bir besin ağı oluşturan bu canlılar, dışarıdan gelen besini mağaranın derinliklerine taşıdı.
Ekosisteme ani bir besin girdisi olması, bölgede yaşayan diğer canlı türlerinin avlanma dengesini bozdu ve yabancı türlerin oradaki popülasyonu tehdit etmesine yol açtı.
GÖREVLİLER PAKETİ DİŞ FIRÇASIYLA TEMİZLEDİ
Durumu fark eden park görevlileri, hızlı bir operasyonla cips paketini ve etrafa yayılan kalıntıları ortadan kaldırmak için harekete geçti.
Paketin tamamına yakın bir kısmı özenle toplandıktan sonra, bir görevli yüzeylerde oluşan küf ve mantar halkalarını temizlemek için diş fırçası kullandı.
Yaşanan olayı kamuoyuyla paylaşan yetkililer, doğada atılan her adımın ve bırakılan en ufak bir çöpün bile onarılmaz etkiler bırakabileceğini vurguladı.
İnsan ölçeğinde önemsiz görünen küçük bir paketin, yeraltı dünyasının canlı yaşamı için ne denli büyük bir tehdit oluşturabileceği bir kez daha kanıtlanmış oldu.
Avustralya'nın Queensland eyaletinde süs bitkisi olarak dikilen turuncu çiçekli bir ağaç, doğal alanlara hızlı şekilde yayıldı.
Tropikal Afrika kökenli ağaç, Queensland'de süs bitkisi olarak yetiştirildikten sonra doğal alanlara yayıldı.
Bilimsel adı 'Spathodea campanulata' olan Afrika lale ağacı, tropikal Afrika'ya özgü, çok hızlı büyüyen bir tür. Boyunun uzunluğu 24 metreyi bulabiliyor.
Queensland'de sahip olduğu turuncu çiçekleri sebebiyle süs bitkisi olarak yaygın biçimde dikilen ağaç zamanla dere kenarlarına, su kıyısındaki bitki örtüsüne ve bozulmuş yağmur ormanlarına yayıldı.
Tohumları rüzgar ve su ile taşınan ağaç, aynı zamanda kök sürgünleriyle de çoğalıyor. Bahçe atıklarının doğaya bırakılması da yayılımı hızlandıran etkenlerden biri oluyor.
Ancak, süs olarak dikilen bu ağaçların çiçeklerindeki toksik bileşikler yerli iğnesiz arıların ölümüne yol açtığından tek bir ağaç bile istilanın başlangıcı olabiliyor.
Queenslan yönetimi, ağacın çiçeklerinin yerli iğnesiz arılar için zehirli olduğunu dile getiriyor. Arılar yerli bitkileri tozlaştırdığı için bu durum doğal yenilenmeyi de olumsuz yönde etkiliyor.
Brezilya'da yapılan bir çalışmada Federal Bahia Üniversitesi'ndeki araştırmacılar, üç ağaçtan topladıkları 86 çiçekte toplam 104 ölü böcek buldu. Ziyaretçilerin yaklaşık yüzde 98'i arılar ve yakın akrabalarının bulunduğu Hymenoptera takımındandı.
Yazarlar, çiçeklerin böceklere öldürücü etkisi olabilecek olan toksik bileşikler içerdiğini öne sürerek ağacın bahçelere, kamusal alanlara ve arı kovanlarının yakınına dikilmemesi konusunda öneride bulundu.
Queensland Biyogüvenlik Yasası kapsamında Afrika lale ağacı 'kategori 3 kısıtlı istilacı bitki' olarak sınıflandırılıyor. Sahip olduğu bu statü nedeniyle bitkinin verilmesi, satılması veya çevreye bırakılması kesinlikle yasak kabul ediliyor. Kurallara uymayan kişilere ceza uygulanabiliyor.
Yetkililer, özellikle doğal alanlara yakın bölgelerdeki ağaçların sökülmesini altını çizerek vurguluyor. Fiziksel olarak kazıp çıkarmanın yanı sıra etkili yöntemin herbisit uygulaması olduğu belirtiliyor.
Afrika kıtasındaki Victoria Gölü, 1950'li yıllarda insan eliyle gerçekleştirilen radikal bir ekolojik müdahaleye sahne oldu. Bölgedeki ticari balıkçılığı hareketlendirmek amacıyla göl sularına yerli olmayan yırtıcı bir tür, yani Nil levreği bırakıldı.
Kısa vadede ticari ve ekonomik bir başarı gibi görünen bu hamle, gölün milyonlarca yıllık hassas ekosistemini çökerterek yerli balık popülasyonu için geri dönülmez bir felakete dönüştü.
DOĞAL DÜŞMANI OLMAYAN YIRTICI GÖLDE HIZLA ÇOĞALDI
Dünyanın en büyük tatlı su balıklarından biri kabul edilen Nil levreği, esasen Afrika'daki Albert ve Turkana göllerinde doğal olarak yaşam sürdürüyor.
Yetişkin dönemlerinde ağırlıklı olarak diğer balık türleriyle beslenen bu yırtıcı, İrlanda büyüklüğündeki devasa Victoria Gölü'ne bırakıldığında hiçbir doğal düşmanla karşılaşmadı. Besin zincirinin en üstüne yerleşen levrekler kısa süre içinde kontrolsüz şekilde çoğaldı.
