Peru'nun güneyindeki And Dağları'nda, deniz seviyesinden 3 bin 700 metre yükseklikte yer alan ve İnka İmparatorluğu'ndan günümüze kalan köprüsü Q'eswachaka, görenleri şaşkına çeviren mühendisliğiyle dikkat çekiyor. 28 metrelik devasa yapı, her yıl haziran ayında tamamen sökülüp sadece 3 günde sıfırdan yeniden örülüyor. İşte dağ otlarının 70 metrelik dev halatlara dönüştüğü o mucizevi geleneğin detayları!
Modern mimarinin ve inşaat teknolojilerinin henüz var olmadığı çağlarda, İnka İmparatorluğu devasa coğrafyasını otlardan ördüğü asma köprülerle birbirine bağlıyordu. Yüzyıllar içerisinde teknolojiye yenik düşen bu yapılardan günümüze ulaşan son temsilci ise Peru'nun Cusco bölgesindeki Q'eswachaka Köprüsü oldu.
Yaklaşık 500 yıllık bir geçmişe sahip olan bu organik yapı, doğanın zorlu koşullarına karşı direnç gösterebilmek için her yıl haziran ayının ikinci haftasında baştan sona yenileniyor.
DAĞ OTLARI NASIL 70 METRELİK DEV HALATLARA DÖNÜŞÜYOR?
Köprünün yapımı, sadece bir mühendislik harikası değil, aynı zamanda nesilden nesile aktarılan kutsal bir imece yöntemi. Huinchiri, Chaupibanda, Choccayhua ve Ccollana Quehue adındaki 4 Keçua köyünden yaklaşık 1000 köylü bu süreçte bir araya geliyor:
1. KADINLARIN EMEĞİ
Süreç, And Dağları'nın yüksek yamaçlarında yetişen son derece sert ve dayanıklı bir dağ otlarının (ichu) toplanmasıyla başlıyor. Köyün kadınları ve çocukları bu otları kurutup bükerek 70 metre uzunluğunda binlerce ince ip hazırlıyor.
2. BİLEK GÜCÜ
Hazırlanan ince ipler, iki köprü ustasının denetiminde bir araya getirilerek önce orta kalınlıkta halatlara, ardından insan bileği kalınlığında 6 ana taşıyıcı halata dönüştürülüyor.
3. VADİYE GERME VE ÖRME
Köyün erkekleri devasa halatları kanyonun iki yakasında bulunan antik taş ayaklara bağlıyor. İki uçtan karşılıklı olarak ilerleyen ustalar, köprünün tabanını ve korkuluklarını el işçiliğiyle örerek çalışmayı tam 3 günde tamamlıyor.
UNESCO MİRASI
Q'eswachaka'nın yapım geleneği, toplumsal dayanışmayı ve insanların doğayla kurduğu köklü bağı yansıttığı gerekçesiyle 2013 yılında UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi'ne dahil edildi.
BİR ULAŞIM ARACINDAN ÇOK DAHA FAZLASI
Bölge halkı için bu yapı yalnızca nehrin karşı kıyısına geçmeyi sağlayan bir yol değil; aynı zamanda toprağa ve atalarına olan bağlılığın bir simgesi. İnşaat süresince özel ritüeller düzenleyen Keçua köylüleri, köprü tamamlandığında büyük bir şenlik düzenleyerek emeklerini "Pachamama" olarak adlandırdıkları toprak anaya adıyor.
3 GÜNDE YENİDEN DOĞDU!
Organik malzemelerden yapıldığı için sürekli bakım isteyen köprü, pandemi döneminde uygulanan kısıtlamalar yüzünden 2020 yılında yenilenemedi. Bakımsızlığa dayanamayan tarihi yapı, 2021 yılının mart ayında nehir vadisine çöktü.
Ancak asırlık geleneklerinden vazgeçmeyen 4 Keçua topluluğu, kısıtlamaların esnemesiyle hemen bir araya gelerek geleneksel örme teknikleriyle Q'eswachaka'yı sadece 3 gün içinde sıfırdan inşa edip yeniden ayağa kaldırdı.
