Çöplüğe gitmesi beklenen binlerce ton atık, bu kez bambaşka bir işlemden geçiriliyor. Avustralya'daki tesiste fırına giren atıkların içinden elde edilen ürünler, ilk bakışta ne işe yaradığı anlaşılmayan sıra dışı bir dönüşümün kapısını aralıyor. Üstelik ortaya çıkan ürünlerden biri doğrudan tarlalarda kullanılmaya başlandı.
Bilim insanları bu yöntemle, zorlu koşullara dayanıklı sanayi malzemelerinin ömrünü tamamladıktan sonra gıda sınıfı ürünlere kadar dönüştürülebileceğini kanıtladı.
REÇİNEDEN YENİLEBİLİR MADDEYİ NASIL ELDE ETTİLER?
Geliştirilen yeni sistemde, doğrudan kullanım ömrünü tamamlamış eski türbinler değil; gelecekte türbin kanatlarında kullanılabilecek yeni bir kompozit reçine esas alındı.
Bu malzemede bitki kökenli polilaktik asit (PLA) ile sentetik bir bileşen bir araya getiriliyor ve cam elyafla güçlendirilerek yüksek dayanıklılığa ulaştırılıyor.
Kullanım ömrü dolan reçine kimyasal işlemlerle parçalandığında, içerisindeki bileşenler yeniden kazanılabiliyor.
Elde edilen maddelerden biri olan ve gıda sektöründe de sıkça yararlanılan potasyum laktat, saflaştırma işlemlerinin ardından araştırmacılar tarafından jelibon yapımında kullanıldı.
ÜRETİM SADECE ŞEKERLEME İLE SINIRLI KALMAYACAK
Geliştirilen bu yenilikçi dönüştürme sisteminin temel amacı elbette yalnızca türbin kanatlarından tatlı üretmek değil.
Geri kazanılan değerli hammaddelerin otomobil parçalarında, pencerelerde tercih edilen akrilik malzemelerde ve yüksek emiciliğe sahip hijyen ürünlerinde değerlendirilmesi hedefleniyor.
Aynı reçinenin işlenerek yeniden türbin kanadı yapımında kullanılması da planlar arasında yer alıyor.
Devasa boyutlardaki rüzgar türbini kanatları, yıllarca zorlu doğa koşullarına dayanacak şekilde üretildiği için doğada çözünmesi ve geri dönüştürülmesi en zor sanayi atıkları arasında gösteriliyordu.
Araştırmacıların bir sonraki hedefi, bu yeni malzemeyle orta büyüklükte türbin kanatları üreterek gerçek saha koşullarında testler gerçekleştirmek olacak.
Batı Avusturalya'nın Collie bölgesinde faaliyet gösteren bir tesiste, çöplerin büyük bölümü depolama alanlarına gönderilmek yerine yeniden hammadde olarak kullanılması planlanıyor.
Sistemde işlenen malzemenin yüzde 70'inden fazlasının geri kazanılarak farklı ürünlere çevrilebildiği belirtiliyor. Böylece normalde çöplüğe gönderilecek olan atıklar yeniden kullanılabilecek ham maddelere dönüşüyor.
YILDA 34 BİN TON ATIĞI İŞLEYEBİLİYOR
Sistemin temelinde termal dönüşüm teknolojisi bulunuyor. Atıklar kontrollü şekilde yüksek sıcaklığa maruz bırakılarak parçalanan malzemeler katı, sıvı ve gaz bileşenlerine ayrılıyor.
Tesis yılda yaklaşık 30 bin ton biyokütle atığını ve 4 bin ton belediye atığını işleyebilecek kapasiteye sahip şekilde yürütülüyor. Sisteme tarım ve ormancılık faaliyetlerinden kalan organik atıkların yanı sıra farklı atık türleri de alınabiliyor. İşlemin sonunda biyo-yağ, odun sirkesi ve biyokömür ortaya çıkarılıyor.
Burada elde edilen yağ, yemeklerde kullanılmıyor. Biyo-yağ olarak adlandırılan bu sıvı, atıkların yüksek sıcaklıkta parçalanması sırasında oluşan buharların yoğunlaştırılması ile elde ediliyor ve enerji ile çeşitli endüstriyel uygulamalarda değerlendiriliyor.
Aynı şekilde ortaya çıkan "sirke" de sofralık sirke değil. Odun sirkesi olarak bilinen ve asetik asit başta olmak üzere çeşitli organik bileşikler içeren sıvı, özellikle tarımsal uygulamalarda kullanılabilecek bir ürün olarak değerlendiriliyor.
DÖNÜŞTÜRÜLEN ÜRÜN TARLALARDA KULLANILIYOR
Sistemin dikkat çeken bir diğer ürünü ise biyokömür oluyor. Karbon açısından zengin olan bu malzeme şimdiden meyve yetiştirilen çiftliklerde toprak düzenleyicisi olarak kullanılmaya başlandı.
Biyokömür, toprağın su ve besin maddelerini tutmasına yardımcı olabilen yapısıyla tarımsal üretimde değerlendiriliyor. Tek bir atıktan birden fazla ürün elde edilebilmesi de sistemin önemli taraflarından biri olarak öne çıkıyor.
Atığın katı kısmı biyokömüre dönüştürülürken, işlem sırasında açığa çıkan sıvılar biyo-yağ ve odun sirkesi olarak ayrıştırılıyor. Böylece atığın mümkün olduğunca büyük bölümünün yeniden değerlendirilmesi amaçlanıyor.
Tesis tam kapasiteye ulaştığında ülkedeki en büyük atık dönüşüm sistemlerinden biri haline gelmesi ve her yıl binlerce ton atığın depolama alanlarına gönderilmesinin önüne geçmesi hedefleniyor.
