Keşif, Orta Moravya'daki Kokory ile Přerov arasından geçmesi planlanan D55 otoyolunun güzergâhında yapıldı. Yaklaşık 7 bin yıllık evlerin, Orta Avrupa'nın ilk tarım topluluklarından biri kabul edilen Çizgisel Çömlekçilik kültürüne ait olduğu bildirildi. Eylül 2025'te başlayan ve Temmuz 2026'da tamamlanan çalışmalar, yaklaşık yedi kilometrelik bir alanı kapsadı.
TEK EV SANILDI, 16 YAPILIK YERLEŞİM ÇIKTI
Araştırmacılar Kasım 2025'te Rokytnice yakınlarında Neolitik bir yapının eksiksiz taban planını belirlemişti. Kazı alanı genişletildiğinde Kokory ve Rokytnice çevresinde yaklaşık 16 uzun evin izi bulundu. Ahşap yapılar günümüze ulaşmadı ancak toprağa çakılan direklerin bıraktığı izler sayesinde evlerin boyutları ve planları yeniden oluşturulabildi.
Bazı evlerin 36 metreye kadar uzanması, ilk çiftçi topluluklarının kalıcı yerleşimler kurmak için ciddi emek ve malzeme harcadığını gösteriyor.
Bununla birlikte uzmanlar, 16 evin tamamının aynı dönemde kullanılıp kullanılmadığının henüz bilinmediğinin altını çiziyor.
İLK ÇİFTÇİLERİN GÜNLÜK YAŞAMINA AİT İZLER BULUNDU
Evlerin çevresinde tahıl ve farklı ürünlerin saklandığı düşünülen depolama çukurları, fırınlar ve günlük faaliyetlere ait kalıntılar tespit edildi. Bulgular, avcı-toplayıcı yaşamdan tarım ve hayvancılığa dayalı yerleşik düzene geçişin Orta Moravya'daki izlerini ortaya koyuyor.
Kazının en yoğun bölümlerinden Kokory-Podsedky'de 974 arkeolojik unsur kayda geçirildi. Otoyol güzergâhının tamamında ise toplam 1.879 yerleşim unsuru, 65 gömü ve yakma mezarı ile bir yerleşim çukurunun dolgusuna bırakılmış insan kalıntısı bulundu. Araştırma, önceden tahmin edilen 12 arkeolojik alanı doğrularken Dluhonice'de daha önce bilinmeyen yeni bir alanı da ortaya çıkardı.
BULGULAR TUNÇ ÇAĞINA VE SONRAKİ DÖNEMLERE UZANIYOR
Alanda yalnızca Neolitik dönemden kalan yapılar bulunmadı. Erken Tunç Çağı mezarlarında bakır süs eşyaları, kemik boncuklar, çömlekler, bronz iğneler ve bilezikler ele geçirildi. Ayrıca Geç Tunç Çağı'na tarihlenen 18 yakma mezarı belirlendi.
Kazıdan çıkarılan eserler şimdi temizleme, koruma ve uzman incelemesi aşamasında. Bulguların daha sonra Olomouc Bölge Müzesi'ne devredilmesi planlanıyor.
Kazı başkanı Marek Kalábek'in sonuçları 17 Ekim 2026'daki Arkeoloji Günü'nde kamuoyuyla paylaşacağı belirtiliyor.
Yeni analizler, 7 bin yıl önce yaşayan ilk çiftçilerin ev düzeni, üretim biçimi ve toplumsal yaşamı hakkında daha ayrıntılı bilgiler sağlayabilir.
