Türkiye'nin saklı coğrafyasında, araçların dahi ulaşamadığı bir noktada keşfedilen gizemli bitki türü bilim dünyasını ayağa kaldırdı. Sadece 300 metrekarelik küçücük bir alanda hayata tutunabilen ve nesli kritik derecede tehlike altında olan bu çiçeği koparmanın bedeli ise dudak uçuklatıyor.
Siirt Üniversitesi (SİÜ) Fen Edebiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mehmet Fidan ile Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Süleyman Mesut Pınar ve Doç. Dr. Hüseyin Eroğlu'nun "Siirt İlinin Karasal ve İç Su Ekosistemleri Biyolojik Çeşitlilik Envanter ve İzlemesi Projesi" kapsamında Herekol Dağı eteklerindeki Kovanağzı köyü kırsalında keşfettiği "gladiolus siirtensis" endemik özellikleriyle dikkati çekiyor.
Akademisyenlerin 3 yıllık çalışması sonucu 2023 yılında Latince kurallarına uygun şekilde "gladiolus siirtensis" adı verilen ve Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN) kriterlerine göre tek yaşama alanına sahip olması nedeniyle nesli kritik tehlike "CR" altında bulunan bitki türünün koparılması halinde 699 bin 245 lira para cezası uygulanıyor.
"BİRÇOK YENİ BİTKİ TÜRÜ BU ALANDAN BİLİM DÜNYASINA TANITILACAK"
Prof. Dr. Mehmet Fidan, 3 yıl önce bilim dünyasına kazandırılan bitkiyi çiçeklenme döneminde incelemek üzere Kovanağzı bölgesinde çalışma yürüttüklerini söyledi.
Bitkinin lokal bir alanda bulunduğunu ifade eden Fidan, şunları kaydetti:
"Dünyada yaklaşık 300 metrekarelik bir alan dışında yayılış alanı henüz tespit edilemedi. O yüzden de çok önemli bir bitki. Bu alanın lokal ve izole bir alan olması nedeniyle biyolojik ve bitki çeşitliliği açısından son derece zengin bir yer olduğunu gösteriyor. Buradaki çalışmalarımız devam ediyor. İnanıyoruz ki ileriki süreçlerde birçok yeni bitki türü bu alandan bilim dünyasına tanıtılacak."
Bilimsel çalışmalarda tespit edilen yeni bitki türlerine, karakteristik özelliğine göre, bulunduğu bölgenin ya da ilin ismini vermeye gayret ettiklerini vurgulayan Fidan, bu bitkinin de Siirt'te keşfedilmesinden dolayı "Siirt" adıyla bilim dünyasına tanıttıklarını belirtti.
Fidan, "Bitkinin kültürü alınarak park ve bahçelerde süs bitkisi olarak kullanılabilme ihtimali yüksektir. Ziraat Fakültesi'ndeki hocalarımızla ileriki süreçlerde bunu ekonomiye kazandırmayla ilgili çalışmalarımız başlayacak. Bitkiyi böylece inşallah ekonomiye kazandırabileceğiz." ifadelerini kullandı.
ARAÇLA ULAŞMANIN MÜMKÜN OLMADIĞI ALANDA KEŞFEDİLDİ
Bitkinin şu an tehlike kategorisi açısından "kritik seviyede tehlike altında olan bir bitki" olduğuna işaret eden Fidan, şöyle konuştu:
"Hem otlanma baskısı altında hem de çok dar bir alanda yayılış gösterdiği için kritik seviyede tehlike altında olan bir bitki. Soğanlı olmasının yanında narin bir bitki. Bitki, yaz aylarında yaklaşık 20 gün çiçek açıyor. Görenler, bu bitkiye zarar vermemeli, bu konuda dikkatli olmalı. Bitkiye zarar verilmesi halinde idari para cezası uygulanıyor."
Araçların ulaşamadığı noktaların bilim insanları için çalışmanın başladığı yerler olduğunu anlatan Fidan, bu bitkiyi de araçla ulaşımın mümkün olmadığı bir bölgede keşfettiklerini sözlerine ekledi.
