Kiraz fidanı dikmek için toprağı yalnızca 50 santimetre kazan çiftçi, karşısında 1700 yıllık dev bir tarih hazinesi buldu. Elazığ'da ortaya çıkarılan 84 metrekarelik eşsiz Roma mozaiğinin üzerindeki figürler, arkeoloji dünyasını hayran bıraktı.
Elazığ'ın Salkaya köyünde yaşayan Mehmet Emin Sualp, satın aldığı arazide kiraz fidanları yetiştirmek için hazırlıklara başlamıştı. 2024 yılının bu sıradan gününde rutin bir şekilde toprağı kazarken, yüzeyin hemen altında renkli ve belirli bir desen oluşturan taşlara rastladı.
Bunun sıradan bir kaya parçası olmadığını hemen anlayan duyarlı çiftçi, kazıyı durdurarak durumu derhal jandarma ekiplerine ve Elazığ Müze Müdürlüğü'ne bildirdi.
Çiftçinin bu örnek davranışı ve yetkililere haber vermesi, paha biçilemez bir tarihi eserin zarar görmeden kurtarılmasını sağladı.
Kültür ve Turizm Bakanlığı koordinasyonunda başlatılan uzman kazıları sonucunda, toprağın altında yüzyıllardır gizlenen hazinenin tüm ihtişamı ve büyüklüğü ortaya çıkarıldı.
84 METREKARELİK EŞSİZ ROMA MOZAİĞİNİN ÖZELLİKLERİ
Uzmanların titiz çalışmalarıyla gün yüzüne çıkarılan mozaik, sadece boyutuyla değil, barındırdığı akıl almaz detaylarla da şaşırtıyor. Tek parça halinde yaklaşık 84 metrekarelik geniş bir alanı kaplayan eser, Roma İmparatorluğu'nun son dönemleri ile erken Bizans dönemine tarihleniyor.
Bu tarihi mozaiği eşsiz kılan başlıca detaylar şunlar:
YÜZYILLAR BOYUNCA TOPRAK ALTINDA NASIL KORUNDU?
Antik dünyada bu denli büyük ve işçilikli mozaikler, genellikle zengin villalarının, önemli kırsal mülklerin veya gösterişli kamu binalarının zeminlerini süslemek için kullanılırdı. Binlerce küçük renkli taşın (tessera) sağlam bir harç üzerine ustalıkla yerleştirilmesiyle oluşturulan bu yapılar, zamana karşı oldukça dirençlidir.
Orijinal yapının yıkılması veya terk edilmesinin ardından üzerinin toprakla kapanması, mozaiği güneşten, yağmurdan ve insan tahribatından izole eden koruyucu bir örtü görevi gördü. Yalnızca yarım metre derinlikte yüzlerce yıl boyunca tarım arazisinin altında bozulmadan kalabilmesi, arkeologlar tarafından büyük bir mucize olarak değerlendiriliyor.
TARİHİ KORUYAN BİR VATANDAŞLIK ÖRNEĞİ
Türkiye toprakları, her köşesinde farklı bir medeniyetin izlerini barındıran devasa bir açık hava müzesidir. Tarımsal faaliyetlerde veya inşaat çalışmalarında tarihi eserlerle karşılaşmak olasıdır.
Ancak Salkaya köyündeki bu olayda asıl fark yaratan unsur, Mehmet Emin Sualp'in gösterdiği yüksek bilinçtir.
Bulduğu eseri tahrip etmek veya şahsi kazanç sağlamaya çalışmak yerine devlete bildiren Sualp, dünya kültürel mirasına eşsiz bir katkıda bulundu. 2024 yılında Elazığ'da gün yüzüne çıkarılan bu muazzam Roma mozaiği, Anadolu'nun yeraltı zenginliklerinin ne denli büyüleyici olduğunu kanıtlarken; doğru atılan tek bir adımın tarihin sayfalarını nasıl koruyabileceğini de hepimize gösteriyor.
