Evcil kedilerin turuncu tüylerinin genetik sırrı, 60 yıl süren araştırmaların ardından nihayet çözüldü. İşte sarmanların bilinmeyen sırrının ardındaki o gizemli keşif!
Stanford Üniversitesi ve Kyushu Üniversitesi'nden iki bağımsız araştırma ekibi, turuncu rengin kedilerin genomunda protein kodlamayan bir DNA segmentindeki eksiklikten kaynaklandığını belirledi.
Stanford Üniversitesi'nden genetikçi Greg Barsh, "Bu, genetik bir bilmeceydi," diyerek keşfin önemini vurguladı. Araştırma, turuncu tüylere sahip kedilerin derisindeki Arhgap36 geninin RNA üretiminin, turuncu olmayan kedilere göre 13 kat daha fazla olduğunu ortaya koydu.
Ancak bu genin protein kodlayan kısmında bir mutasyon beklenirken, aslında genin öncesindeki DNA diziliminde 5 kilobazlık (kb) bir eksiklik olduğu tespit edildi. Bu eksiklik, genin işleyişini etkiliyor ve turuncu rengi oluşturuyor.
Araştırmacılar, 188 kediden oluşan bir veri tabanında tüm turuncu kedilerde bu eksikliği buldu. Çalışmaya katılan 145 turuncu, 6 tekir (calico/tortoishell) ve 37 turuncu olmayan kedinin tamamı analiz edildi.
Bu genin kedilerin X kromozomunda yer alması, turuncu rengin cinsiyete göre farklılık göstermesini açıklıyor. Erkek kedilerde tek bir X kromozomu bulunduğundan, turuncu genin eksikliği varsa kediler tamamen turuncu oluyor.
Ancak dişi kedilerde iki X kromozomu olduğu için, rastgele bir X kromozomunun devre dışı bırakılması sonucu, turuncu ve siyah bölgelerin bir arada bulunduğu benekli (calico) ya da karışık desenli (tortoishell) tüyler ortaya çıkıyor.
Çok nadir durumlarda, dişi kediler iki X kromozomunda da bu mutasyonu taşıyabiliyor ve bu durumda tamamen turuncu dişi kediler görülebiliyor.
Turuncu kediler, zaman zaman düşük zekâ seviyesiyle esprili bir şekilde anılsa da, bu mutasyonun sağlık ya da zihinsel işlevler üzerinde herhangi bir olumsuz etkisi bulunmuyor.
Araştırmalara göre, Arhgap36 geninin aşırı ya da yetersiz çalışması diğer hayvanlarda gelişimsel sorunlara yol açabiliyor. Ancak turuncu kedilerde bu gen, yalnızca pigment hücreleri olan melanositlerde fazla çalışıyor.
Kyushu Üniversitesi'nden Hidehiro Toh'un liderlik ettiği ikinci araştırma da Arhgap36 genini turuncu tüylerin nedeni olarak doğruladı.
Araştırma, bu genin aşırı ifade edilmesinin koyu kahverengi ve siyah pigmentleri (eumelanin) sarı ve kırmızı pigmentlere (feomelanin) çevirdiğini ortaya koydu.
Her iki araştırmanın sonuçları şu anda bioRxiv platformunda hakem değerlendirmesi bekliyor. Bu keşif, kedilerin tüy renkleriyle ilgili uzun süredir devam eden genetik gizemi aydınlatıyor.
