Sosyal medyada çocukların korunması maksadıyla başlatılan tarihi dönüşümde 330 milyon sosyal medya hesabı için 31 Mart 2027 tarihine kadar yaş doğrulaması yapılması gerekecek.
HERKES 15 YAŞINDAN BÜYÜK OLDUĞUNU KANITLAYACAK
Sistem, "sosyal medya kullanmak isteyen kişinin 15 yaşını doldurduğunu kanıtlaması" ilkesine dayanıyor. Yani ancak 15 yaşını doldurmuş kullanıcılar, e-Devlet üzerinden dijital yaş doğrulaması yapabilecek.
15 yaşından küçük çocuklar ise kendi adlarına e-Devlet şifresi alamadıkları için gerekli doğrulamayı tamamlayamayacak ve mevcut hesapları otomatik olarak kapatılacak. Yaş şartını doğrulayamayan kişilerin yeni hesap açmasına da izin verilmeyecek.
15-18 YAŞ KRİTERLERİ
15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşına ulaşmamış çocukların sosyal medya kullanabilmesi için ise e-Devlet üzerinden yaş doğrulaması yapması gerekecek. Doğrulaması tamamlanan 15-18 yaş grubundaki çocuklar, sosyal medya hesaplarını çocuklara özel güvenlik, gizlilik ve içerik kısıtlamaları kapsamında kullanabilecek.
15-18 yaş arası çocukların sosyal medya hesapları "gizli hesap" şeklinde oluşturulacak. Hesaplarda herkese açık profil seçeneği bulunmayacak. 15 yaşını doldurmuşların hesaplarına yalnızca çocuğun takip ettiği hesaplar mesaj gönderebilecek. Çocuk kullanıcıların profil fotoğrafları, hesapları, paylaşımları ve görsellerinin başkaları tarafından ekran görüntüsünün alınmasını önlemeye yönelik teknik tedbirlerin alınması zorunlu olacak. Çocuk hesaplarında canlı yayın başlatma özelliği bulunmayacak.
BOT HESAPLARA NEŞTER VURULACAK
Düzenleme, kullanıcının gerçek adının sosyal medya profilinde görünmesini zorunlu kılmıyor. Aksine, yaş doğrulamasında kimliğin tespiti yerine yaş eşiğinin kontrol edilmesini esas alıyor. Böylece bir kişinin takma isim kullanması yasaklanmıyor. Ancak bot hesaplar açısından durum farklı olacak.
Milli güvenliği ilgilendiren bir çok olayda aktif rol alan ve hesap sahibinin belirlenmesinde çeşitli zorluklarla karşılaşılan hesaplara artık E-devlet'ten alınacak kodla girişebileceği için sosyal medya hesabının kime ait olduğu bilinecek. Böylece sosyal medyada itibar suikasti yapan, hakaret eden hesapların sahiplerine erişim kolaylaşacak.
EBEVEYNLERE YENİ HAKLAR
Düzenlemeyle sosyal medya şirketleri, anne, baba ve yasal vasilerin kullanabileceği ebeveyn kontrol araçları sunmak zorunda olacak. Bu araçlarla ebeveynler çocuklarının sosyal medya kullanım süresini görebilecek ve günlük süre sınırı belirleyebilecek. Hesap ayarlarını ve belirli özellikleri kontrol edebilecek. Ücretli üyelik, satın alma ve kiralama gibi işlemleri onaya bağlayabilecek ve harcama limiti koyabilecek.
Konum paylaşımına ilişkin kontrollerden yararlanabilecek. Kontrol ayarlarının çocuğun tek başına devre dışı bırakmasını önleyen güvenlik mekanizmalarını kullanabilecek. Ebeveynler bu işlemleri e-Devlet üzerinden yapmayacak; ebeveyn denetim araçları sosyal medya şirketleri tarafından sunulacak. Ancak ebeveyn ile çocuk hesabının nasıl eşleştirileceği, velayet ilişkisinin hangi yöntemle doğrulanacağı ve ayarların Instagram, TikTok veya diğer platformlarda hangi ekranlardan yönetileceği henüz ayrıntılı olarak açıklanmadı.
VPN SORUNUNA MAKUL ŞÜPHE AYARI
Kullanıcının internet bağlantısını farklı bir ülke üzerinden yönlendirebildiği için coğrafi kısıtlamaların aşılmasında kullanılabilen VPN'lere makul şüphe yöntemi ile engel olunacak. Yönetmeliğin 6. maddesine göre platformlar, ilk e-Devlet doğrulamasından sonra da kendi yaş kontrol yöntemlerini kullanacak. Hesabın beyan edilen yaş grubundan farklı biri tarafından kullanıldığına dair makul şüphe oluşursa hesap askıya alınacak ve yeniden doğrulama istenecek.
15 YAŞI DOLDURANLAR İÇİN GEÇİŞ SÜRECİ NASIL OLACAK
Örneğin 14 yaşındaki bir çocuğun mevcut hesabı 15 Ocak 2027 tarihinde yaş doğrulamasına tabi tutulursa, o gün henüz 15 yaşını doldurmamışsa hesabı kapatılacak. Çocuk 15 Şubat'ta 15 yaşına girse bile hesabının otomatik olarak yeniden açılacağına dair bir hüküm yönetmelikte bulunmuyor. Ancak yaşını doldurduktan sonra yeni hesap açması mümkün olacak. Bu nedenle "yaş doğrulaması"nda 31 Mart 2027'ye kadar süre tanındığı için bir çocuğun geçiş döneminde ne zaman doğrulama yapacağı, sonucu etkileyebilecek.
AİLE BAKANI GÖKTAŞ: DİJİTAL DÜNYA İÇİN KRİTİK BİR EŞİK
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Göktaş, NSosyal hesabından, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik'e dair paylaşımda bulundu.
Paylaşımında, çocuğun üstün yararını gözeten yeni sosyal medya düzenlemesi ile çocuk dostu dijital ekosistem hedeflerinde önemli bir adım attıklarına dikkati çeken Göktaş, "Yürürlüğe giren yeni yönetmelik doğrultusunda, 15 yaşını doldurmamış çocuklara sosyal medya hizmeti sunulamayacak. Yalnızca 15-18 yaş arasındaki çocuklar hesap açabilecek. 15-18 yaş aralığında çocuklara ayrıştırılmış hizmet verilecek. Platformlar, kullanışlı ebeveyn kontrol araçları sunacak" ifadelerini kullandı.
Göktaş, bu kapsamda yeni açılacak hesaplar için yaş doğrulamasının zorunlu olacağını belirterek, şunları kaydetti:
"Mevcut hesaplar, 31 Mart 2027'ye kadar zorunlu yaş doğrulaması işlemini tamamlayacak. Yaş doğrulama için yalnızca turkiye.gov.tr adresi ve resmi e-Devlet uygulaması kullanılacak. Bunun dışında hiçbir adres ve uygulamadan yaş doğrulaması yapılamayacak. Çocukların güvenle var olabildiği bir dijital dünya için kritik bir eşik olan yeni dönemin çocuklarımız, ailelerimiz ve milletimiz için hayırlara vesile olmasını diliyorum."
Göktaş paylaşımında ayrıca, Bakanlık tarafından yönetmeliğin getirdiği düzenlemeleri anlatan görsellere de yer verdi.
Görsellerde, mesajlaşmanın sınırlandırılacağı, çocuğa yalnızca takip ettiği hesapların mesaj gönderebileceği, mesajlarda "görüldü" bilgisinin gösterilmeyeceği, canlı yayın açılamayacağı, ekran görüntüsü alınamayacağı, hesap önerisi yapılamayacağı, kişiselleştirme ile kişiye özel reklam olmayacağı ve rehber eşleştirmesi yapılamayacağı aktarıldı.
Ayrıca, ebeveynlerin çocuklarının sosyal medya kullanımını güvenle takip edebileceği vurgulanan görsellerde, ebeveynlerin, hesap ve özellik ayarlarını, uygulama içi satın alma, kiralama ve ücretli üyelik gibi işlemlerini, harcama limitini, kullanım süresini izleme, belirleme ve sınırlandırmayı ve konum paylaşımı mekanizmalarını kontrol etme imkanına sahip olacağı bilgisi verildi.
