Çocukları sosyal medyanın risklerinden korumaya yönelik hazırlanan tarihi düzenleme bugün itibarıyla yürürlüğe girdi. Çalışma kapsamında yaş doğrulaması yapamayan 15 yaş altındaki çocukların hesapları 31 Mart 2027 tarihinde kapatılacak. Yaş doğrulamasını tüm hesap sahipleri yapacak. Yani Türkiye'de aktif 67 milyon sosyal medya kullanıcısı, 330 milyon hesabı için sistem devreye alındığında ilk girişte yaş doğrulaması yapacak.
Yaş doğrulaması e-Devlet üzerinden her vatandaşa özel oluşturulacak ID'ler ile yapılacak. Sosyal medyada yaş sınırlamasını içeren "Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik" bugün itibariyle yürürlüğe girdi. Yönetmeliğin merak edilen 10 sorusunun cevapları ise şu şekilde:
1-SOSYAL MEDYA DÜZENLEMESİ KİMLERİ KAPSIYOR?
Yaş doğrulama düzenlemesi Türkiye'de sosyal medya hesabı bulunan 67 milyon aktif kullanıcı ve 330 milyon hesabın tümünü ilgilendiriyor. Daha önce sosyal medya uygulamaları yaş gibi bilgileri beyana dayalı olarak kabul ediyordu. Yani şu anda hangi sosyal medya hesabını kaç yaşında bir kişinin kullandığı bilgisi şirketlerde doğru olarak bulunmuyor.
2-YAŞ DOĞRULAMASI NASIL YAPILACAK?
Yaş doğrulama işlemleri için turkiye.gov. tr adresi veya resmi E-Devlet mobil uygulamasında yer alan "yaş doğrulaması belirteci" kısmında her vatandaşa özgü ID (benzersiz bir kod) oluşturulacak. Vatandaşlar bu kodları sosyal medya uygulamalarının hesaba giriş öncesi açacağı alanlara girecek. Kod girildikten sonra uygulamalar, E-devlet'e "kod doğru mu" diye soracak ve iki taraflı doğrulama yapıldıktan sonra hesaba giriş sağlanacak. Bu doğrulama bir defaya mahsus yapılacak.
3-15 YAŞ ALTINDAYIM VE E-DEVLET ŞİFREM YOK, KODU NASIL ALACAĞIM?
Türkiye Cumhuriyeti yasalarına göre E-devlet şifresini 15 yaşını doldurmuş kişiler alabiliyor. Bu sebeple sosyal medya yasağı kapsamındaki 15 yaş altı çocuklar e-devlet'e giremedikleri için herhangi bir ID numarası alamayacaklar. Haliyle doğrulama için sosyal medya uygulamasına da kod giremeyecekleri için otomatik olarak hesapları kapatılacak.
4-50 YAŞINDAYIM, BENİM DE YAŞ DOĞRULAMASI YAPMAM GEREKECEK Mİ?
Sosyal medya uygulamaları bugüne kadar üyelik için ilk girişte vatandaşlar tarafından beyan edilen doğum tarihlerini doğru kabul ederek üyelik oluşturdu. Yani Facebook, Instagram ya da X vatandaş kaç yaşında olduğunu beyan ettiyse, hesap sahibi o yaşta kabul ederek hesap açtı. Bu sebeple herkesin 15 yaşın üzerinde olduğunu kendileri adına oluşturulacak kodla doğrulaması gerekecek.
5-E-DEVLET'TE KODU NE ZAMAN ALABİLİRİM?
Uygulamada Mart 2027'ye kadar bir geçiş süreci olduğu için bu süre içerisinde E-Devlet'te ilgili sekme hizmete açılacak. Yine aynı şekilde bu zamana kadar sosyal medya uygulamaları da ilgili çalışmalarını tamamlayacak. E-Devlet'te kodun alınabileceği dönem Siber Güvenlik Başkanlığı'nca duyurulacak.
6-KİŞİSEL VERİLERİM YABANCI PLATFORMLARIN ELİNE GEÇER Mİ?
Hayır. E-Devlet'te oluşturulacak ID çeşitli numaralardan oluşacak ve kodun içeriğini sosyal ağ sağlayıcıları bilemeyecek. Yurtdışında örneğin Facebook yaş doğrulamasını bazı ülkelerde biyometrik verileri kaydederek yaparken, Türkiye bu süreçte kişisel veri hassasiyetini had safhada tuttu. Kişilerin TC numaraları, doğum tarihi gibi hiçbir bilgi platformlarla paylaşılmayacak.
7-YENİ HESAP AÇANLARIN YAŞ DOĞRULAMASI YAPMASI GEREKECEK Mİ?
Yeni hesap açılışlarında sosyal ağ sağlayıcıları 15 yaş altına hesap açmayacak. Sistem kurulum sürecinde eğer kişi yine 15 yaş üzerinde olduğunu beyan ederek hesap açarsa, ilk doğrulamada ID numarası giremeyeceği için bu hesaplar da kapatılacak.
8-TAHMİNEN NE KADAR HESAP KAPANACAK?
Türkiye'de 6-15 yaş grubu, ilkokul ve ortaokul çağındaki yaklaşık 12 milyon çocuğun yüzde 66,1'lik yani 7 milyon 932 bininin aktif sosyal medya hesabı bulunuyor. Çocuklarda yüzde 41,5 oranında (4 milyon 980 bin) Instagram, yüzde 26,2 oranında (3 milyon 144 bin) TikTok, yüzde 9,5 oranında (1 milyon 140 bin) Facebook ve yüzde 4,9 oranında (588 bin) X yani Twitter hesabı bulunuyor. 6-15 yaş grubunun bu 4 platformda 9 milyon 852 bin aktif hesabı bulunuyor. Yani ilk etapta yaklaşık 10 milyon hesap kapanacak.
9-SAHTE HESAP SORUNU ÇÖZÜLECEK Mİ?
Yaş doğrulama süreci bir yandan sosyal medyadaki sahte hesap sorununa da neşter vuracak. Hesapların E-Devlet'ten alınacak ID numaraları ile doğrulanması süreci platformlardaki milyonlarca sahte hesabında sonunu getirecek.
10-EBEVEYNLERİN SORUMLULUKLARI NELER?
Düzenleme kapsamında ebeveynlere çocuklarının hesap ayarlarını, kullanım sürelerini ve ücretli işlemlerini yönetebilecekleri kontrol araçları da sunulacak. 15-18 yaş grubundaki gençler için sıkı ebeveyn denetimi ve gizlilik araçları zorunlu hale getiriliyor.
