Konya'nın eşsiz doğası, bir kez daha bilim dünyasını şaşırtmayı başardı. Selçuk Üniversitesi Fen Fakültesi'nden emekli öğretim üyesi Prof. Dr. Ahmet Duran, bir doğaseverin sanal medyada paylaştığı manzara fotoğrafında daha önce hiç görmediği bir bitki detayı fark etti. Fotoğrafın çekildiği Meram ilçesindeki Dere Mahallesi'ne giderek incelemelerde bulunan Prof. Dr. Duran, yaklaşık 2 yıl süren titiz araştırmaların ardından maydanozgiller familyasından yepyeni bir tür tanımladı. Bilimsel adı Bilacunaria konyaensis, Türkçe adı ise "Konya sarunotu" olarak tescillenen bitki, dünyada sadece Konya'da bulunması ve sıradışı yaşam döngüsüyle dikkat çekiyor.
Bir vatandaşın Konya'nın Meram ilçesine bağlı Dere Mahallesi'nden paylaştığı doğa fotoğrafı, emekli Prof. Dr. Ahmet Duran'ın dikkatli gözlerinden kaçmadı. Fotoğrafın çekildiği lokasyona vakit kaybetmeden giden Prof. Dr. Ahmet Duran, sahada canlı incelemeler yaptı, bitkiyi fotoğrafladı ve laboratuvar analizleri için detaylı numuneler topladı.
Maydanozgiller (Apiaceae) familyasına ait sarunotu grubunun farklı bir üyesi olduğu kesinleşen bitki üzerinde yaklaşık 2 yıl süren kapsamlı bir araştırma yürütüldü. Gerekli morpholojik ve genetik değerlendirmelerin tamamlanmasının ardından hazırlanan makale, dünyanın en saygın botanik yayınlarından biri olan uluslararası bilim dergisi Phytotaxa'da yayımlandı.
Tamamen Konya ekosistemine has olan bu özel bitki, uluslararası literatüre kent adını taşıyarak kazandırıldı. Bitkinin bilimsel adı Bilacunaria konyaensis, Türkçe ismi ise "Konya sarunotu" olarak tescillendi. Sadece Meram Dere Mahallesi çevresindeki çok kısıtlı bir alanda yetiştiği belirlenen türün dünya üzerindeki tek yaşam alanı Konya. Prof. Dr. Duran, bitkinin yayılış alanının ne kadar hassas olduğuna dikkat çekerek şunları söyledi:
"Dünyada sadece Konya'da yetişen bir bitkidir. Aynı zamanda çok nadir bir bitkidir. Çok az bireyle temsil edilir. Nesli tehdit altında olan bir bitki, öncelikle korunması gereken bitkiler arasında yer almaktadır."
Konya sarunotunun botanik dünyasında bu kadar heyecan yaratmasının en büyük nedenlerinden biri de benzersiz yaşam döngüsü. Bilimsel tabirle "Monokarpik" grupta yer alan bu bitki, tüm ömrü boyunca yalnızca bir defa çiçek açıp tohum verdikten sonra kuruyup ölüyor.
Kısıtlı bir popülasyona sahip olan ve monokarpik yapısı nedeniyle tohum evresi büyük önem taşıyan Konya sarunotunun yaşam alanının korunması, türün devamlılığı açısından kritik önem taşıyor. Doğa uzmanları ve akademisyenler, bölgedeki otlatma veya yapılaşma gibi tehditlere karşı bu bölgenin koruma statüsüne alınması gerektiğinin altını çiziyor.
