Sürekli yeni yerler görme isteği duymak, tatilden döner dönmez yeni planlar yapmak ya da bir yerde uzun süre kalamamak… Uzmanlara göre bu durum "seyahat kaşıntısı" olarak adlandırılıyor.
Geçmişte ticaret, keşif, savaş, din ve merak gibi sebeplerle yolculuk yapan kişiler için şu anda bu durum bir ihtiyaçtan çok keyif ve eğlence aracına dönüştü.
Modern hayatın stresi, rutinleri ve yoğun temposu yenilik ve farklılık arayışına sürüklerken bireyler, yeni yerler görerek, farklı kültürlerle etkileşime geçerek ve bilinmeyeni keşfederek kendilerini özgür hissetmeye çalışıyor.
Araştırmalara göre seyahat etmek stresi azaltıyor, zihin sağlığını iyileştiriyor ve mutluluk seviyesini artırıyor. Seyahatler, bireylerin farklı yerleri keşfetme isteğinin ötesinde içsel keşif yolculuğu da sunuyor.
Sürekli seyahat isteği sonucu belirli davranışlar sergilenmesini tanımlamak amacıyla kullanılan "seyahat kaşıntısı" kavramı, "bireylerin sürekli seyahat, yola çıkma isteği ve bir yerde uzun süre kaldığı zaman yer değiştirme ihtiyacı duyması, görülecek ve yapılacak çok şeyin olduğunu hissetmesi" şeklinde tanımlanıyor.
- SÜREKLİ SONRAKİ SEYAHATİNİ DÜŞÜNEN KİŞİLER
Bu duyguyu yaşayanlar, sürekli uçak biletlerini, indirim kampanyalarını ve otel fırsatlarını araştırıyor, seyahatle ilgili konularda okumalar gerçekleştiriyor ve tatil sırasında bile yeni bir rotanın planını yapıyor.
Bireyler, bir sonraki seyahatin hayalini kurarak, geçmiş seyahatleriyle ilgili fotoğraflara bakıp anılarını hatırlayarak ve bir sonraki seyahati için planlar yaparak bu istekleriyle başa çıkıyor.
Yeni yerler görmekten ve keşfetmekten büyük mutluluk duyan bu kişiler, gidecekleri yer için plan yaparken bile bundan haz duyuyor.
Cornell Üniversitesi Psikoloji Bölümü'nden Profesör Thomas Gilovich, AA muhabirine "seyahat kaşıntısının" arkasında birçok nedenin olabileceğine dikkati çekerek, bireylerin dünya hakkında daha fazla şey öğrenmek ve farklı kişilerle etkileşim kurmak için seyahat ettiklerini dile getirdi.
Gilovich, yurt dışına çıkmanın zihni ve bakış açısını genişletmeyi ve daha önce karşı karşıya kalınmayan durumlara tanık olunmasını sağladığını belirterek, "Bir yer ziyaret ettiğimizde orası bizimle kalıyor, bizi eğitmeye ve zenginleştirmeye devam ediyor." dedi.
Kişilerin ziyaret ettikleri ve yeni insanlar tanıdıkları yerlerle daha fazla bağ kurduklarına dikkati çeken Gilovich, seyahatin yalnızca zihinleri değil benlik algısını da genişlettiğini, bireyleri dönüştürdüğünü ve zenginleştirdiğini anlattı.
- SEYAHATLERİN ARDINDAN OLUMSUZ ANILAR BİLE GÜZEL HATIRLANABİLİR
Gilovich, seyahatin bireylerin kendilerini daha iyi hissedebilecekleri birçok şeyden biri olduğunu, kişilerin yolculuklarıyla ilgili çok az ve küçük pişmanlıklarının bulunduğunu, olumsuz anıların bile sonrasında güzel hatırlandığını ve katkı sağladığını dile getirdi.
Bazı kişilerin aynı yerde uzun süre kalmaktan memnun olmamalarına ilişkin Gilovich, yaşanılan ortam ve insanlarla derin bağlar kurulabileceğini ve bundan mutlu olunabileceğini ancak keşfedilecek ve öğrenilecek daha büyük bir dünyanın da bulunduğunu söyledi.
Gilovich, ülkeler hakkında yeni bilgiler edindikçe bunlara bizzat şahit olma istediğinin ortaya çıktığına işaret ederek, seyahatle öğrenmenin, kitaplardan öğrenilen bilgilerin üzerine inşa edildiğini belirtti.
Seyahat isteği ile sosyal medya arasındaki bağlantıya ilişkin Gilovich, film ya da dizi izlendiğinde bile bazı mekan ve yerlerin ilgi çekici gözüktüğünü ve bireylerin o yerlere gitmek istediklerini söyledi.
Gilovich, sosyal medyada da bireylerin seyahat edenleri gördükçe "Neden ben de bunu yapmıyorum?" diye sorguladıklarına dikkati çekerek, araştırmasına atıfta bulundu ve diğerlerinin kendilerinden daha iyi maddi ürünlere sahip olmalarından rahatsızlık duyabildiklerini ancak seyahat gibi yaşama dair tecrübelerde bunun daha farklı işlediğini söyledi.
- SOSYAL MEDYA TURİSTLERİ "AYNILAŞTIRABİLİR"
Sosyal medyada mekanların paylaşılarak ünlü hale gelmesine dair Gilovich, turistlerin "aynılaşabileceğine" ve eşsiz yönünün kalmayabileceğine dikkati çekti.
Gilovich, bireylerin maddi varlıklardan çok deneyimlerle daha kalıcı mutluluk elde edebileceklerine ilişkin araştırmasına dair, bu çerçevede 3 şeyin önem taşıdığını belirterek, ilk olarak deneyimsel tüketimin kendi şartları ancak maddi tüketimin daha çok kıyasla ilgili olduğunu ifade etti.
- SEYAHAT GİBİ DENEYİMSEL TÜKETİMLER, MADDİ TÜKETİM KADAR KIYASA MARUZ KALMIYOR
Deneyimsel tüketimin maddi tüketimle kıyaslandığında görece daha az karşılaştırmaya maruz kaldığını anlatan Gilovich, seyahat için de karşılaştırmaların bulunduğunu, başka kişilerin gezilerine özenildiğini ancak bunun maddi varlıktaki gibi olmadığını söyledi.
Gilovich, seyahat isteğinin, rutin ve stresten psikolojik kaçış ve aslında motivasyon kaynağı olasılığına ilişkin, seyahat kaşıntısının bileşenlerinden birinin gezi için "sabırsızlanmak ve hayal kurmak" olduğunu belirtti.
Bu şekilde seyahat daha gerçekleşmeden tüketime başlandığına işaret eden Gilovich, sonrasında kişilerin yolculuklarına başladıklarını ve orada tükettiklerini ve en sonunda da anılar biriktirdiklerini belirtti.
Gilovich, bazı kısımlarının "bağımlılık yapıcı" boyutunun olabileceğini dile getirerek, özellikle dağ tırmanışı ya da diğer doğa sporları için yapılan seyahatlerde kişilerin sürekli daha fazlasını isteyebileceklerini söyledi.
- BİREYLERİ HEM İÇ HEM DE DIŞ ETKENLER SEYAHAT İÇİN TETİKLER
Bazı bireylerin dış nedenlerle yolculuk yaptıklarına dikkati çeken Gilovich, insan psikolojisinin hem içsel hem de dışsal sebeplerle karar verip hareket ettiğini belirtti.
Gilovich, seyahat edenlerde de hem iç hem de dış etkenlerin etkili olduğunu, yolculukların "Ben oradaydım" demek için mi yoksa kişisel istek için mi yapıldığının her zaman net olmadığına işaret etti.
- SEYAHATLERDE YERELİ TANIMANIN ÖNEMİ
Yolculuk yapanlara "aceleye getirmemeleri" tavsiyesinde bulunan Gilovich, gezilen şehirlerdeki yerel bir kafede o bölgenin insanlarıyla sohbet etmenin daha zengin deneyim kazandırdığını söyledi.
Gilovich, aceleye getirilen ve sosyal medya paylaşımlarına odaklanan seyahatlerde asıl amacın, farkı yaşamlara tanık olma deneyiminin gözden kaçmasına yol açabileceğini sözlerine ekledi.
