Süresi dolan banka kartını makasla kesip çöpe atmak yıllardır herkesin uyguladığı bir alışkanlık. Ancak yeni nesil kartların bir kısmında bu basit hareket, beklenmedik bir riske yol açabiliyor.
Süresi dolan ya da iptal edilen bir banka kartını makasla kesip çöpe atmak, güvenlik amacıyla yıllardır herkesin uyguladığı bir alışkanlık. Ancak bu alışkanlık, kart teknolojisindeki bir gelişmeyle birlikte artık her kart için güvenli olmayabilir.
Burada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor: Bu risk tüm banka kartları için değil, özellikle dinamik güvenlik kodlu (CVV) adı verilen, üzerinde küçük bir e-kağıt ekran bulunan yeni nesil kartlar için geçerli. Bu kartlarda, standart kartlardan farklı olarak güvenlik kodunu belirli aralıklarla otomatik değiştiren bir elektronik sistem bulunuyor.
Fransız mühendis Claire Deilhes'in 2020 yılında hazırladığı bir doktora tezinde bu kartların iç yapısı ayrıntılı şekilde incelendi. Araştırmaya göre bu kartların içinde, e-kağıt ekranı çalıştıran 0,5 milimetreden daha ince lityum mikro piller ve aktif elektrokimyasal hücreler bulunuyor.
Bu tür bir kartın makas ya da benzeri kesici bir aletle kesilmesi, içindeki lityum-iyon hücrenin fiziksel olarak hasar görmesine neden olabiliyor. Bu da ani bir kimyasal kısa devreye ve "termal kaçak" adı verilen aşırı ısınma reaksiyonuna yol açabiliyor.
Bu sürecin en ciddi sonucu, kesim sırasında hidrojen florür gazının açığa çıkma ihtimali. Bu gaz, göz, cilt ya da solunum yollarındaki nemle temas ettiğinde son derece toksik ve yüksek derecede aşındırıcı bir maddeye — florhidrik aside — dönüşebiliyor. Bu durum ciddi tahriş ve yanık gibi sağlık sorunlarına yol açabiliyor.
Yine de bu riskin ne sıklıkta gerçekleştiği önemli bir soru: Konuyla ilgili aktarılan bilgilere göre bu tür bir olay nadir görülüyor, ancak imkansız da değil — bu yüzden özellikle bu tip kartlarda ihtiyatlı davranılması öneriliyor.
Sorun sadece sağlıkla sınırlı değil. Bu kartların içindeki değerli metaller ve elektronik bileşenler (bazı kartlarda NFC anteni de bulunabiliyor), kart kesilip çöpe atıldığında geri kazanılamıyor. Bu malzemeler ya yakılıyor ya da toprağa gömülüyor — bu da hem önlenebilir bir ekonomik kayba hem de gereksiz bir çevre kirliliğine yol açıyor.
Güvenlik uzmanları, süresi dolan ya da banka sistemi üzerinden zaten kapatılmış bir kartın teknik olarak tamamen işlevsiz hale geldiğini belirtiyor — yani kesilmeden çöpe atılsa bile başkası tarafından kullanılması mümkün değil. Bu nedenle önerilen yöntem, kartı makasla parçalamak yerine:
Kartı doğrudan bankaya iade etmek, ya da
Elektronik atık geri dönüşüm noktalarına bütün hâlde teslim etmek.
Bu sayede hem olası kimyasal risk ortadan kalkıyor hem de kart içindeki değerli malzemelerin geri kazanım sürecine katılması sağlanıyor.
