ABD'nin Kaliforniya eyaletindeki Fresno şehrinde, dışarıdan bakıldığında sıradan bir arazi gibi görünen toprağın hemen altında akıllara durgunluk veren bir sabır ve mühendislik harikası yatıyor. Sicilyalı bir göçmen yaz sıcaklarından kaçmak için 1906 yılında yalnızca el aletleri ve bir çift katırla başlattığı kazı, tam 40 yıl sonunda yerin 7 metre altında 65 odalı devasa bir yeraltı dünyasına dönüştü. Üstelik bu gizli bahçeye diktiği asırlık ağaçlar aradan geçen bir asra rağmen hala meyve veriyor.
ABD'nin Kaliforniya eyaletine bağlı Fresno şehrinde, Highway 99 yakınlarındaki Shaw Caddesi üzerinde yer alan Forestiere Yeraltı Bahçeleri (Forestiere Underground Gardens), ziyaretçilerini adeta başka bir dünyaya götürüyor.
ABD Ulusal Tarihi Yerler Kaydı listesinde bulunan ve Kaliforniya Tarihi Dönüm Noktası olarak tescillenen bu benzersiz yapı, Sicilyalı göçmen Baldassare Forestiere'nin 40 yıla yayılan insanüstü emeğinin eseri olarak tarihe geçti.
DAYANILMAZ SICAKTAN KAÇMAK İÇİN BAŞLADI
1879 yılında İtalya'nın Sicilya adasında dünyaya gelen Baldassare Forestiere, 20. yüzyılın başlarında narenciye bahçesi kurma hayaliyle ABD'ye göç etti. Ancak Fresno'da satın aldığı arazinin beton gibi sert toprağı tarıma hiç uygun değildi ve bölgenin kavurucu yaz sıcakları dayanılmaz boyuttaydı.
40 YIL KAZDI!
İtalya'da gördüğü antik Roma yeraltı mezarlarından ve şarap mahzenlerinden ilham alan Forestiere, önce sıcaktan korunmak için küçük bir kiler kazdı. Yeraltının yazın serin, kışın ise ılık kaldığını görünce yaşamını tamamen toprağın altına taşımaya karar verdi. 1906 yılında başlayan kazı çalışmaları, Forestiere'nin 1946 yılındaki ölümüne kadar tam 40 yıl boyunca aralıksız devam etti.
YERİN 7 METRE ALTINDA 65 ODALI LABİRENT
Resmi bilgilere göre bu devasa kompleksin inşasında hiçbir modern iş makinesi veya önceden çizilmiş mimari plan kullanılmadı. Tüm kazı işlemi yalnızca el aletleri ve bir çift katırın yardımıyla yapıldı. Kazıdan çıkarılan sert toprak ise atılmadı; kemerlerde ve duvarlarda tuğla olarak yeniden kullanıldı.
Bölüm bölüm ilerleyerek üç katta yaklaşık 4 hektarlık bir alana yayılan bu labirentin katları yerin 3, 6 ve 7 metre altında bulunuyor. Günümüzde tam 65 odadan oluşan yeraltı kompleksinin içinde yazlık ve kışlık yatak odaları, mutfak ve banyo, şömineli geniş bir oturma salonu ve içinde balıkların yüzdüğü özel bir havuz bulunuyor.
TAVANDAKİ KONİK BACALAR
Forestiere'nin kurduğu doğal havalandırma ve iklimlendirme sistemi ise bugün bile mimarları hayrete düşürüyor. Tavana açılan konik ışık bacaları, sıcak havanın hızla dışarı çıkmasını sağlarken serin havanın aşağıda hapsolmasına olanak tanıyor. Bu doğal kalkan sayesinde yeraltındaki ağaçlar kış donlarından hiç etkilenmiyor.
HALA MEYVE VEREN 100 YAŞINDAKİ AĞAÇLAR
Her katı farklı zamanlarda eken Forestiere, ağaçların peş peşe çiçek açmasını sağlayarak hasat mevsimini uzatmayı başardı.
Yerin metrelerce altındaki bu gizli cennette portakal ve limonun yanı sıra kamkat, malta eriği ve hünnap gibi ağaçlar aradan geçen bir asra rağmen hala meyve vermeye devam ediyor.
Özel aşılama teknikleriyle tek dalda birden fazla meyve türü verebilen bu ağaçların bir kısmı ise 100 yaşını aşmış durumda.
1977 yılında ABD Ulusal Tarihi Yerler Kaydı'na giren bu eşsiz miras, günümüzde Forestiere ailesi tarafından düzenlenen rehberli turlarla dünyanın dört bir yanından gelen ziyaretçileri ağırlamayı sürdürüyor.
