Colorado'da gün yüzüne çıkarılan 12.000 yıllık Kızılderili zarları, insanlığın kumar ve olasılık kavramıyla tanışma tarihini tam 6.000 yıl erkene çekerek arkeoloji dünyasını sarsarken ilk olduğu düşünülen zarların şekilleri görenleri hayrete düşürdü...
BUZ ÇAĞI'NIN GİZLİ OYUNCULARI
Arkeoloji dünyasında taşlar yerinden oynuyor. American Antiquity dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, insanların kumar oynadığına dair şimdiye kadarki en eski kanıtları sundu. Kuzey Amerika yerlilerinin son Buz Çağı kadar erken bir dönemde "şans oyunları" kurguladığını kanıtladı.
ZAR MI, MADENİ PARA MI?
Bulunan nesneler, bugün bildiğimiz altı yüzlü küp zarlara benzemiyor. Madden, bu nesnelerin "zar" olarak kabul edilmesi için dört kritik kriter belirledi: En az iki yüzlü olmaları. Ahşap veya kemikten yapılmış olmaları. Yüzlerin boya veya çentiklerle birbirinden ayrılması. Elde kolayca tutulup düz bir yüzeye atılabilmeleri. İncelenen 600'den fazla örnek, bu "ikili zarların" tıpkı bir madeni para atışı gibi 50/50 olasılık yaratmak için kullanıldığını gösteriyor.
MEZOPOTAMYA'DAN 6.000 YIL DAHA ESKİ!
Bu keşfin en çarpıcı yanı ise tarihlendirmesi. Daha önce dünyanın en eski zarlarının Asya ve Orta Doğu'da bulunan 5.500 yıllık örnekler olduğu sanılıyordu. Ancak Folsom kültürüne ait bu yeni buluntular, şans oyunlarının kökenini 12.000 yıl öncesine taşıyor.
Bu durum, antik insanların sadece hayatta kalma mücadelesi vermediğini, aynı zamanda karmaşık aritmetiksel düşünme ve olasılık hesaplama yeteneğine sahip olduğunu kanıtlıyor.
KUMAR MI, SOSYAL BİR BAĞ MI?
Modern dünyada kumar genellikle bireysel bir kazanç hırsı olarak görülse de, araştırmacılar 12.000 yıl önce durumun farklı olduğunu düşünüyor. Madden'a göre bu oyunlar, yabancı kabileler arasında mal ve bilgi ticareti yaparken güven inşa etmek, sosyal bütünleşmeyi sağlamak ve bir nevi "buzları eritmek" için kullanılan stratejik bir araçtı.
