Diyarbakır'ın Ergani ilçesindeki Çayönü Tepesi'nde sürdürülen 2026 yılı kazılarında, M.Ö. 6900-6800 yıllarına tarihlenen yaklaşık 5 metrekarelik bir madencilik işliği keşfedildi.
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Savaş Sarıaltun başkanlığındaki kazılarda ortaya çıkarılan alanda ham ve yarı işlenmiş malakitler, işlenmiş malakit parçaları, bakır boncuklar ve farklı bakır nesneler bulundu.
9 BİN YILLIK ATÖLYENİN İÇİNDEN NELER ÇIKTI?
Yerleşimin batı bölümünde keşfedilen atölyenin merkezinde taş döşemeli bir çalışma alanı bulunuyor. Yaklaşık 5 metrekarelik işliğin çevresinde ise en az altı dikme deliği tespit edildi. Araştırmacılar bu deliklerin çalışma alanını örten hafif bir yapı ya da gölgelikle bağlantılı olabileceğini değerlendiriyor.
Atölyenin merkezinde 18 malakit parçası bulundu. İşlik ve yakın çevresindeki buluntuların sayısı 24-25'e ulaşırken, daha geniş kazı alanında tespit edilen malakit ve bakır nesnelerin toplam sayısı yaklaşık 42 olarak açıklandı.
Ham maddeden yarı işlenmiş örneklere ve tamamlanmış nesnelere kadar üretimin farklı aşamalarının aynı yerde bulunması keşfin önemini artırıyor.
ÇAYÖNÜ'NDE MADENCİLİK 2 BİN YIL BOYUNCA DEVAM ETMİŞ OLABİLİR
Çayönü Tepesi'ndeki bakır ve malakit kullanımının geçmişi yeni bulunan atölyeden çok daha eskiye uzanıyor.
Bölgedeki önceki bulgular, bu maddelerin yaklaşık M.Ö. 9100 yıllarından itibaren kullanıldığını gösteriyor.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy da yeni keşfin, Çayönü'ndeki madencilik geleneğinin yaklaşık 2 bin yıl boyunca devam ettiğine ilişkin önemli kanıtlar sunduğunu belirtti.
İNSANLIK TARİHİNİN İLK ÜRETİM MERKEZLERİNDEN BİRİ
Çayönü Tepesi, yalnızca madencilik açısından değil, insanlığın göçebe yaşamdan yerleşik hayata ve avcı-toplayıcılıktan üretici topluluklara geçişini anlamak açısından da dünyanın en önemli Neolitik yerleşimlerinden biri olarak kabul ediliyor.
Bölgede yerleşim izleri M.Ö. 12 binlere kadar uzanıyor.
Yeni keşfedilen atölye ise binlerce yıl önce yaşayan insanların yalnızca bakırı kullandığını değil, üretimi belirli alanlarda ve belirli aşamalar halinde organize ettiğini ortaya koyması bakımından dikkat çekiyor.
Yapılacak radyokarbon ve arkeometrik analizlerin, 9 bin yıllık madencilik atölyesinin sırlarını daha ayrıntılı biçimde ortaya çıkarması bekleniyor.
