TÜİK'in 2026 Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması, çocukların dijital alışkanlıklara yönelik endişe verici eğilimini ortaya koydu. Çocukların yüzde 92,7'si internet kullanırken yüzde 69,8'i sosyal medyada yer aldı. Araştırmada siber zorbalık ve ekran süresinin çocukların ders ve kitap okuma alışkanlıklarına yönelik etkileri de dikkat çekti.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2026 yılı Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması sonuçlarını açıkladı.
Çocukların cep telefonu, internet, sosyal medya ve dijital oyun kullanımının yanı sıra üretken yapay zeka alışkanlıkları ve siber zorbalık deneyimlerine yönelik araştırma endişe verici tabloyu ortaya koydu.
ÇOCUKLARIN YÜZDE 80,1'İ CEP TELEFONU KULLANIYOR
Araştırmanın kapsamı önceki yıllardan farklı olarak 6-15 yaş grubundan 6-17 yaş grubuna genişletildi.
Araştırmaya göre 6-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 80,1'i cep telefonu veya akıllı telefon kullandığını belirtti. Bu oran 6-10 yaş grubunda yüzde 66,2, 11-17 yaş grubunda ise yüzde 89,8 oldu.
Cep telefonu kullanan çocukların yüzde 97,4'ü düzenli telefon kullandığını beyan etti. Telefon kullanım amaçlarında 6-10 yaş grubunda yüzde 73,3 ile oyun oynama ilk sırada yer alırken, 11-17 yaş grubunda yüzde 87,8 ile internette gezinme öne çıktı.
Düzenli cep telefonu kullanan çocukların yüzde 37,8'i telefonunu en az 30 dakikada bir kontrol ettiğini söyledi. Bu oran 6-10 yaş grubunda yüzde 17,2, 11-17 yaş grubunda yüzde 48 oldu.
İNTERNET KULLANIM ORANI YÜZDE 92,7'YE ULAŞTI
Çocukların internet kullanım oranı yüzde 92,7 olarak kaydedildi. Yaş gruplarına göre bu oran 6-10 yaş grubunda yüzde 86,6, 11-17 yaş grubunda yüzde 96,9 oldu.
Düzenli internet kullanan çocukların yüzde 53'ü hafta içi, yüzde 63,4'ü ise hafta sonu günde en az iki saatini internette geçirdi.
Çocukların internet kullanım amaçlarında yüzde 86,2 ile video izleme ilk sırada yer aldı. Bunu yüzde 80,3 ile ders çalışma, ödev ve sunum hazırlama, yüzde 75,1 ile sosyal medya kullanımı takip etti. Çevrim içi ders veya kurslara katılma ise yüzde 17,9 ile son sırada yer aldı.
ÇOCUKLARIN YÜZDE 69,8'İ SOSYAL MEDYA KULLANIYOR
TÜİK verilerine göre çocukların yüzde 69,8'i sosyal medya kullandı. Erkek çocuklarda bu oran yüzde 71,4, kız çocuklarında yüzde 68,1 olarak hesaplandı.
Yaş gruplarına göre sosyal medya kullanım oranı 6-10 yaş grubunda yüzde 50,2, 11-17 yaş grubunda ise yüzde 83,4 oldu.
DİJİTAL OYUNLARDA ERKEK ÇOCUKLAR ÖNDE
Dijital oyun oynayan çocukların oranı yüzde 68,1 olarak belirlendi. Erkek çocukların yüzde 77,4'ü, kız çocuklarının ise yüzde 58,2'si dijital oyun oynadığını bildirdi.
Yaş gruplarına göre dijital oyun oynama oranı 6-10 yaş grubunda yüzde 69,1, 11-17 yaş grubunda yüzde 67,3 oldu.
Dijital oyun oynayan çocukların yüzde 92,7'si düzenli olarak oyun oynadığını belirtti. Düzenli oyun oynayan çocukların en fazla tercih ettiği tür yüzde 48,1 ile macera ve aksiyon oyunları oldu. Bunu yüzde 44,5 ile strateji ve taktik oyunları, yüzde 41,6 ile spor oyunları izledi.
Çocukların oyunlara ilişkin değerlendirmelerinde ise yaş grupları arasında farklılık görüldü. 6-10 yaş grubunda yüzde 34,7 ile fazla oyun oynamanın sorumlulukları aksatması öne çıkarken, 11-17 yaş grubunda yüzde 34,5 ile ebeveynlerin çocuklarının çok fazla oyun oynadığını düşünmesi ilk sırada yer aldı.
EKRAN SÜRESİ KİTAP OKUMAYI AZALTIYOR
Araştırmada çocuklara ekran başında geçirdikleri sürenin yaşamlarına etkileri de soruldu. Çocukların yüzde 48,3'ü ekran karşısında geçirdiği süre nedeniyle daha az kitap okuduğunu belirtti. Yüzde 42,2'si daha az ders çalıştığını, yüzde 33'ü ailesiyle daha az vakit geçirdiğini ifade etti.
Çocukların yüzde 26,8'i arkadaşlarıyla yüz yüze daha az görüştüğünü ve daha az oyun oynadığını belirtirken, yüzde 25,4'ü daha az uyuduğunu söyledi.
ÇOCUKLARIN YÜZDE 63'Ü ÜRETKEN YAPAY ZEKA KULLANIYOR
2026 araştırmasında ilk kez üretken yapay zeka kullanımına ilişkin göstergeler de incelendi. Buna göre 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 63'ü üretken yapay zeka kullandığını belirtti.
Üretken yapay zeka kullanım oranı erkek çocuklarda yüzde 60,6, kız çocuklarında ise yüzde 65,5 oldu. Böylece kız çocuklarında yapay zeka kullanım oranının daha yüksek olduğu görüldü.
Yapay zeka kullanım amaçlarında yüzde 88,1 ile örgün eğitim ilk sırada yer aldı. Özel amaçlarla kullanımın oranı ise yüzde 58,6 olarak kaydedildi.
Yapay zeka kullanmayan çocuklara bunun nedenleri sorulduğunda yüzde 68,9'u yapay zekanın varlığından haberdar olmadığını belirtti. Yüzde 21,1'i ihtiyaç duymadığını, yüzde 18,7'si nasıl kullanılacağını bilmediğini, yüzde 16,1'i ise gizlilik, güvenlik veya emniyetle ilgili endişelerini gerekçe gösterdi.
HER 10 ÇOCUKTAN 1'İ SİBER ZORBALIĞA MARUZ KALDI
Araştırmanın dikkat çeken başlıklarından biri de siber zorbalık oldu. Verilere göre çocukların yüzde 10,2'si siber zorbalığa maruz kaldı. Siber zorbalık yaptığını belirten çocukların oranı yüzde 4,6, siber zorbalığa tanıklık edenlerin oranı ise yüzde 23,6 oldu.
Siber zorbalığa maruz kalan 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 73,3'ü, zorbalığı gerçekleştiren kişinin yüz yüze tanıdığı arkadaşı veya akranı olduğunu belirtti.
SİBER ZORBALIKTA İLK SIRADA MESAJLAŞMA UYGULAMALARI VAR
Çocukların siber zorbalığa maruz kaldığı dijital ortamlar incelendiğinde yüzde 56,5 ile anlık mesajlaşma uygulamaları ilk sırada yer aldı.
Bunu yüzde 51,1 ile telefona gönderilen SMS ve benzeri mesajlar, yüzde 40,7 ile sosyal medya platformları, yüzde 24,9 ile internet oyunları, yüzde 20,6 ile cep telefonu aramaları ve yüzde 16,3 ile sohbet odaları takip etti.
Siber zorbalık türlerinde ise yüzde 80,3 ile kırıcı veya incitici mesajlar gönderilmesi ilk sırada yer aldı. Çocuklar hakkında kırıcı veya incitici mesajların başkalarına iletilmesi ya da herkesin görebileceği şekilde paylaşılması yüzde 20,3, asılsız söylenti ve hikayelerin yayılması ise yüzde 15,8 olarak kaydedildi.
Çocukların yüzde 60,4'ü siber zorbalığa davranış biçimleri nedeniyle maruz kaldığını düşündüğünü belirtti. Fiziksel özellikler veya dış görünüş yüzde 33,1, ailelerinin nereli olduğu ya da kökenleri yüzde 4,4, maddi durum yüzde 2,4 ve engeller yüzde 1,7 oranında neden olarak gösterildi.
SİBER ZORBALIK KIZ ÇOCUKLARININ OKULA DEVAMINI DAHA FAZLA ETKİLEDİ
Eğitimine devam eden 11-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 28,1'i siber zorbalığa maruz kalma, siber zorbalık yapma veya siber zorbalığa tanıklık etme durumlarından en az birini yaşadı.
Bu çocuklara yaşadıklarının okula devam durumlarını etkileyip etkilemediği sorulduğunda yüzde 7,8'i etkilediğini belirtti. Bu oran erkek çocuklarda yüzde 5,3, kız çocuklarında ise yüzde 10,5 olarak gerçekleşti.
Araştırma, dijital teknolojilerin çocukların günlük yaşamında geniş yer tuttuğunu ortaya koyarken ekran süresi, sosyal medya, yapay zeka kullanımı ve siber zorbalık konularının çocukların eğitim ve sosyal yaşamıyla doğrudan bağlantılı olduğunu gösterdi.