Beyaz rengiyle alıştığımız bir ürünün bambaşka bir renkte yetiştiğini biliyor muydunuz? Türkiye'de sınırlı bölgelerde üretilen bu sıra dışı tarım ürünü, görünümü ve besin içeriğiyle dikkat çekiyor. Yıllardır farklı ülkelerde tüketilen bu ürün, Türkiye'de de merak uyandırmaya başladı.
Üretim hikayesi yıllar öncesine uzanan ve sofralarda henüz yaygın olarak yer bulamayan bu ürün, içerdiği mineraller ve lif bakımından öne çıkıyor. Özellikle sağlıklı beslenmeye önem verenlerin ilgisini çeken bu farklı lezzetin nerede yetiştirildiği ve neden diğerlerinden ayrıldığı merak ediliyor.
Türkiye'de yalnızca iki şehirde yetiştirilen ürün: Siyah pirinç
Beyaz pirinçten farklı olarak koyu mor ve siyaha yakın rengiyle dikkat çeken bu ürün, siyah pirinç olarak biliniyor. Türkiye'de ilk kez 2011 yılında Edirne'de üretilmeye başlanan siyah pirinç, daha sonra Samsun'da da yetiştirildi.
Tarım ve Orman Bakanlığının yayımladığı bilgilere göre, 2022 üretim sezonunda Türkiye'de yaklaşık 180 dekarlık alanda siyah pirinç yetiştiriliyordu. Bu alanın 120 dekarı Edirne'de, 60 dekarı ise Samsun'daydı.
Üretimin sınırlı olması, siyah pirincin Türkiye'de beyaz pirinç kadar yaygın tüketilmemesinin nedenlerinden biri olarak öne çıkıyor. Kendine özgü aroması ve görünümüyle dikkat çeken ürün, özellikle farklı besin alternatifleri arayanların ilgisini çekiyor.
Siyah pirincin rengi nereden geliyor?
Siyah pirincin koyu rengi, antosiyanin adı verilen doğal pigmentlerden kaynaklanıyor. Bu bileşikler yaban mersini, böğürtlen ve mor lahana gibi bazı meyve ve sebzelerde de bulunuyor.
Pigmentli pirinç çeşitleri, polifenoller ve farklı antioksidan bileşenler içermeleriyle bilimsel araştırmalara konu oluyor. Siyah pirinçte bulunan bu bileşikler, ürünü besin içeriği bakımından dikkat çekici hale getiriyor. Ancak antioksidan içermesi, tek başına belirli bir hastalığı önlediği veya tedavi ettiği anlamına gelmiyor.
Magnezyum, demir ve lif bakımından dikkat çekiyor
Siyah pirinç; çeşidine ve işlenme şekline bağlı olarak magnezyum, demir, lif ve çeşitli mineraller içerebiliyor. Tarım ve Orman Bakanlığının siyah pirince ilişkin bilgilendirmesinde de ürünün beyaz pirince kıyasla bazı besin bileşenleri bakımından daha yüksek değerlere sahip olabildiği belirtiliyor.
Tam tahıllı veya daha az işlenmiş çeşitlerin tercih edilmesi, beslenme düzenindeki lif alımına katkı sağlayabilir. Bununla birlikte besin değerleri ürünün çeşidine, kabuğunun korunmasına ve pişirme yöntemine göre değişebilir.
Türkiye'de üretimi neden dikkat çekiyor?
Türkiye'de siyah pirincin üretim sürecinde Trakya Tarımsal Araştırmalar Enstitüsü önemli rol oynadı. Enstitü, Filipinler'deki Uluslararası Çeltik Araştırma Enstitüsünden getirilen tohumlarla üretim çalışmalarına başladı. Türkiye'nin ilk tescilli siyah pirinç çeşidi olan Siyah-1 ise 2015 yılında tescil edildi.
Bakanlığın 2022 sezonuna ait verileri, siyah pirinç üretiminin Edirne ve Samsun'da yoğunlaştığını ortaya koyuyor. Ancak bu rakamlar güncel üretim miktarını göstermediğinden, bugün Türkiye'de yalnızca bu iki şehirde yetiştirildiğini kesin olarak söylemek mümkün değil.
Türkiye'de henüz geniş kitlelerce tanınmayan siyah pirinç, koyu rengi ve farklı besin bileşenleriyle dikkat çekiyor. Tansiyon üzerindeki etkilerine ilişkin araştırmalar sürse de onu öne çıkaran asıl özellik, alışılmış pirinç çeşitlerinden farklı yapısı ve besin içeriği.
